Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector βυθίζεται ξανά σε πολιτικές και ρυθμιστικές τριβές. Αθήνα και Λευκωσία διαφωνούν για τον στόχο της νέας μελέτης, ενώ οι καθυστερήσεις αυξάνουν το κόστος και θολώνουν το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Δύο μήνες μετά τη συμφωνία Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Χριστοδουλίδη για μια νέα, επικαιροποιημένη μελέτη γύρω από το Great Sea Interconnector (GSI), το έργο-ορόσημο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου παραμένει βαλτωμένο. Κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ποιος διεθνής οίκος θα αναλάβει τη μελέτη, ποιο θα είναι το ακριβές αντικείμενό της, ούτε υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα. Πίσω από τη γραφειοκρατική ομίχλη, όμως, αναδεικνύεται μια βαθύτερη στρατηγική σύγκρουση μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας.
Διαφορετικές στοχεύσεις για το ίδιο έργο
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει η νέα μελέτη να καταδείξει ότι το GSI είναι ελκυστικό και επαρκώς βιώσιμο για μεγάλους διεθνείς επενδυτές, από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, την Ευρώπη και τις χώρες του Κόλπου. Στόχος είναι ένα σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, προβλέψιμα έσοδα και δομές που θα διευκολύνουν την είσοδο ξένων κεφαλαίων σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Αντίθετα, η Λευκωσία εμφανίζεται να ζητά μια νέα Μελέτη Κόστους – Οφέλους (CBA) με έμφαση στο κατά πόσο το καλώδιο είναι οικονομικά βιώσιμο για τον κύπριο καταναλωτή. Το επιχείρημα είναι ότι οι καθυστερήσεις –στις οποίες η ίδια η κυπριακή πλευρά έχει συμβάλει– έχουν εκτινάξει το κόστος, μειώνοντας τη δυνατότητα να μεταφραστεί το έργο σε χαμηλότερους λογαριασμούς ρεύματος.
Το αίτημα αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του Επιτρόπου Γιόργκενσεν, έχει ήδη καταστήσει σαφές από τον Δεκέμβριο ότι νέα CBA δεν απαιτείται, καθώς η σχετική ανάλυση είναι προαπαιτούμενο μόνο για την απόκτηση καθεστώτος Έργου Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), καθεστώς που ο GSI έχει ήδη λάβει.
Αυτοεκπληρούμενη προφητεία και οικονομικές εκκρεμότητες
Το μοτίβο που διαμορφώνεται θυμίζει το 2025: η κυπριακή πλευρά προσθέτει καθυστερήσεις και αβεβαιότητες, οι οποίες αυξάνουν το κόστος και στη συνέχεια επικαλείται αυτό το αυξημένο κόστος για να αμφισβητήσει τη βιωσιμότητα του έργου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η καθυστέρηση ενός έτους στην απόφαση εσόδου από τη ΡΑΕΚ και η άρνηση του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού να εγκρίνει την ανάκτηση της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ.
Στο μεταξύ, ο ΑΔΜΗΕ δεν έχει πληρώσει τη Nexans εδώ και οκτώ μήνες, καθώς δεν έχει λάβει ούτε την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ από τα συνολικά 125 εκατ. που προβλέπει η διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Κύπρου του Σεπτεμβρίου 2024. Η επίσημη παράταση που ανακοίνωσε η Nexans στο χρονοδιάγραμμα παράδοσης του έργου ενισχύει τον φαύλο κύκλο κόστους – αμφισβήτησης – νέων καθυστερήσεων.
Πολιτικές πιέσεις, «βίντεοgate» και ο κίνδυνος απώλειας επενδυτών
Την εικόνα περιπλέκουν περαιτέρω οι πολιτικές αναταράξεις στη Λευκωσία. Η απομάκρυνση του πρώην υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου, από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του GSI, αλλά και η υπόθεση «βίντεοgate» με καταγγελίες για μαύρο πολιτικό χρήμα, τροφοδοτούν υποψίες στην Αθήνα ότι η κυπριακή κυβέρνηση δέχεται έντονες πιέσεις από επιχειρηματικά συμφέροντα που δεν επιθυμούν την υλοποίηση του καλωδίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο Γιώργος Χρυσοχού, επικεφαλής του ομίλου Cyfield και Πρόεδρος του Συνδέσμου Αγοράς Ηλεκτρισμού, ο οποίος ήδη από το 2024 είχε ταχθεί δημόσια κατά του GSI, χαρακτηρίζοντάς το υπερβολικά δαπανηρό, ασαφές και με υψηλό ρίσκο, που ενδέχεται να μην μειώσει ουσιαστικά το κόστος ρεύματος και να αποθαρρύνει επενδύσεις σε τοπική παραγωγή, συμπεριλαμβανομένων των ΑΠΕ.
Παράλληλα, παραμένει άγνωστο αν η ανάθεση της νέας μελέτης θα γίνει μέσω διαγωνισμού ή με απευθείας ανάθεση, με το επιχείρημα ότι ο χρόνος πιέζει. Ωστόσο, έως τις αρχές Απριλίου, όταν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου θα βρεθεί στην Ουάσινγκτον για τη συνάντηση του σχήματος «3+1», η Αθήνα θα πρέπει να έχει στα χέρια της συγκεκριμένα συμπεράσματα, ικανά να πείσουν την αμερικανική πλευρά και τους δυνητικούς επενδυτές ότι το έργο προχωρά με σοβαρότητα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κόντρα για το GSI ξεπερνά τις τεχνικές λεπτομέρειες μιας μελέτης και αγγίζει την καρδιά της ενεργειακής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν η Λευκωσία συνεχίσει να εργαλειοποιεί το κόστος για εσωτερική κατανάλωση, το έργο κινδυνεύει να μετατραπεί σε χαμένη γεωπολιτική ευκαιρία – και για την Κύπρο και για την Ελλάδα. Χωρίς ξεκάθαρο, κοινό αφήγημα προς επενδυτές και εταίρους, η αυτοεκπληρούμενη προφητεία αποτυχίας του καλωδίου μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
#ενέργεια #GreatSeaInterconnector #Ελλάδα #Κύπρος #ηλεκτρική_διασύνδεση #επενδύσεις
