Παρά τις συνεχείς απειλές και τα σενάρια για αμερικανικό πλήγμα κατά του Ιράν, η περιφερειακή εικόνα λειτουργεί αποτρεπτικά για στρατιωτική κλιμάκωση. Από την Τουρκία και το Κατάρ έως τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα κράτη γύρω από την Ισλαμική Δημοκρατία δείχνουν ότι δεν θέλουν να μετατραπούν σε ορμητήρια πολέμου.
Η πρόσφατη, ολιγόωρη διακοπή της εναέριας κυκλοφορίας πάνω από το Ιράν λειτούργησε ως συναγερμός για πιθανή ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η γρήγορη επαναφορά των πτήσεων και η παράλληλη αποκλιμάκωση στο μέτωπο των απειλούμενων απαγχονισμών Ιρανών διαδηλωτών έδειξαν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια έντονη, αλλά αθέατη, διπλωματική διαπραγμάτευση. Κρίσιμος παράγοντας σε αυτή τη διαδικασία είναι η στάση των περιφερειακών δυνάμεων, οι οποίες, για λόγους ασφάλειας αλλά και γυμνού συμφέροντος, δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε στρατιωτικές περιπέτειες κατά της Τεχεράνης.
Η άρνηση των περιφερειακών παικτών να γίνουν ορμητήριο
Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ και καίριος παίκτης στη Μέση Ανατολή, φέρεται να μεσολαβεί ενεργά για εκτόνωση. Ο φόβος ενός νέου, μαζικού προσφυγικού κύματος σε περίπτωση αποσταθεροποίησης του Ιράν, αλλά και οι ευαισθησίες της Άγκυρας γύρω από τον κουρδικό και βελούχικο αυτονομισμό, καθιστούν κάθε σενάριο πολέμου εφιάλτη για την τουρκική ηγεσία.
Το Κατάρ, που φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, ισορροπεί σε λεπτή γραμμή. Από τη μία, στενός στρατιωτικός εταίρος των ΗΠΑ· από την άλλη, διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με την Τεχεράνη, ιδίως μετά τον αποκλεισμό του από Σαουδική Αραβία και συμμάχους της το 2017. Μια επίθεση κατά του Ιράν θα το εξέθετε σε άμεσο κίνδυνο ιρανικών αντιποίνων.
Καθοριστική είναι και η στάση της Σαουδικής Αραβίας. Παρά τον μακροχρόνιο ανταγωνισμό με το Ιράν, το Ριάντ έχει αποκαταστήσει διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη από το 2023 με κινεζική μεσολάβηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Σαουδική Αραβία έχει διαμηνύσει ότι δεν θα διαθέσει τον εναέριο χώρο και το έδαφός της για επίθεση κατά του Ιράν, αντιλαμβανόμενη ότι μια γενικευμένη σύρραξη θα απειλούσε και τη δική της ασφάλεια αλλά και τη σταθερότητα των αγορών ενέργειας.
Αραβικές μοναρχίες, Πακιστάν και το «δίστομο μαχαίρι» του Αζερμπαϊτζάν
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αν και παραδοσιακά σκληρά απέναντι στην Τεχεράνη, αναγκάζονται επίσης να χαμηλώσουν τους τόνους. Δεν είναι μόνο ο φόβος αντιποίνων, αλλά και οι σημαντικές ιρανικές οικονομικές παρουσίες και επενδύσεις στο έδαφός τους, που καθιστούν μια σύγκρουση εξαιρετικά κοστοβόρα.
Το μικρό Μπαχρέιν, με πλειοψηφικά σιιτικό πληθυσμό, αποφεύγει κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να οξύνει εσωτερικές εντάσεις. Κουβέιτ και Ομάν παραμένουν πιστά στην παραδοσιακή τους ουδετερότητα, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους με όλες τις πλευρές και λειτουργώντας ως πιθανοί μεσολαβητές.
Στα ανατολικά, το Πακιστάν μοιράζεται με το Ιράν το πρόβλημα του βελούχικου αυτονομισμού και έχει αναπτύξει στρατηγική σύγκλιση με τη Σαουδική Αραβία, στην οποία έλκεται και η Τουρκία. Για την Ισλαμαμπάντ, μια αποσταθεροποίηση του Ιράν θα άνοιγε μέτωπα και στο δικό της έδαφος.
Μοναδική εξαίρεση στο περιφερειακό αυτό «φρένο» είναι το Αζερμπαϊτζάν, στενός σύμμαχος του Ισραήλ. Θεωρητικά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πλατφόρμα στρατιωτικής πίεσης προς το Ιράν ή να εγείρει αλυτρωτικές αξιώσεις στις αζερόφωνες περιοχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όμως το σενάριο αυτό είναι δίστομο: μια γενικευμένη αποσταθεροποίηση θα μπορούσε να συμπαρασύρει και το ίδιο το Μπακού.
Συνολικά, η περιφερειακή «συναστρία» λειτουργεί σήμερα ως ανάχωμα στις πιο επιθετικές φωνές στην Ουάσιγκτον και στο Τελ Αβίβ. Οι γείτονες του Ιράν δεν θέλουν να πληρώσουν το κόστος ενός πολέμου που δεν θα ελέγχουν.
Σχόλιο SBCTV.gr: Πίσω από τη ρητορική περί «καθεστωτικής αλλαγής» στο Ιράν αναδύεται μια ψυχρή γεωπολιτική αριθμητική: καμία από τις κρίσιμες περιφερειακές δυνάμεις δεν είναι διατεθειμένη να θυσιάσει την εσωτερική της σταθερότητα, τις επενδύσεις και την ενεργειακή της ασφάλεια για να εξυπηρετήσει τα πιο επιθετικά σενάρια Ουάσιγκτον και Ισραήλ. Αυτό το πλέγμα συμφερόντων, και όχι κάποια ξαφνική «ειρηνική στροφή», είναι σήμερα ο βασικός φραγμός σε μια νέα μεγάλη σύρραξη στη Μέση Ανατολή.
#Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Τουρκία #ΣαουδικήΑραβία #ΗΑΕ #Κατάρ #ΗΠΑ
