Μια μεγάλη έρευνα σε 23 χώρες της ΕΕ καταγράφει βαθιά απαισιοδοξία των πολιτών για το μέλλον, τη λειτουργία της δημοκρατίας και τον ρόλο των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ. Η δυσπιστία προς τα πολιτικά συστήματα συμβαδίζει με αίτημα για ισχυρότερη άμυνα και πιο αποφασιστική προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Μια πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση της FGS Global σε 11.714 πολίτες από 23 κράτη-μέλη της ΕΕ, που διεξήχθη διαδικτυακά από 10 έως 23 Νοεμβρίου 2025, σκιαγραφεί ένα ανησυχητικά ζοφερό κλίμα. Το 63% θεωρεί ότι «τα καλύτερα χρόνια είναι πίσω μας», ενώ το 77% πιστεύει ότι η ζωή θα είναι δυσκολότερη για την επόμενη γενιά. Το αίσθημα παρακμής είναι ιδιαίτερα έντονο στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη και συνδέεται με τον πόλεμο στα ανατολικά σύνορα, την οικονομική και γεωπολιτική αβεβαιότητα και την όξυνση των σχέσεων με την Ουάσινγκτον.
Κρίση εμπιστοσύνης στη δημοκρατία και τα πολιτικά συστήματα
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά τη δημοκρατία. Το 76% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η δημοκρατία στη χώρα του βρίσκεται σε παρακμή. Σε ερώτημα για τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, τουλάχιστον οι μισοί σε κάθε χώρα απάντησαν ότι «αποτυγχάνει να υπηρετήσει τους πολίτες και χρειάζεται θεμελιώδη μεταρρύθμιση», αντί της επιλογής ότι «λειτουργεί σχετικά καλά και δεν χρειάζεται σημαντικές αλλαγές».
Η Ελλάδα καταγράφεται στις πλέον αρνητικές περιπτώσεις, μαζί με Ρουμανία και Βουλγαρία: το 88% των Ελλήνων εμφανίζεται απογοητευμένο από το πολιτικό σύστημα. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει την επίμονη κρίση εμπιστοσύνης που ταλανίζει τις δημοκρατίες της ΝΑ Ευρώπης, παρά την τυπική θεσμική σύγκλιση με την υπόλοιπη ΕΕ.
Παρά τη δυσαρέσκεια, πάνω από 70% σε όλες τις χώρες δηλώνει ότι «δικαιούται να απαιτεί περισσότερα από την κυβέρνηση», απορρίπτοντας την ιδέα ότι οι πολίτες προσδοκούν υπερβολικά. Το μήνυμα προς τις πολιτικές ηγεσίες είναι διττό: βαθιά δυσπιστία, αλλά και σαφής απαίτηση για καλύτερη διακυβέρνηση, καθαρότερη στρατηγική και αποτελεσματικές λύσεις.
Απαίτηση για ισχυρότερη άμυνα και πιο σκληρή εξωτερική πολιτική
Η ανασφάλεια μεταφράζεται και σε στροφή προς πιο «σκληρές» πολιτικές. Το 71% συμφωνεί ότι η χώρα του πρέπει να υπερασπίζεται πιο αποφασιστικά τα εθνικά της συμφέροντα, ακόμη κι αν αυτό δημιουργεί τριβές με άλλες χώρες. Παράλληλα, το 57% υποστηρίζει αύξηση των δαπανών για άμυνα και ασφάλεια, τάση που συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αίσθηση ότι η ευρωπαϊκή ήπειρος δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ασφαλής.
Η σχετική «εξαίρεση» στο γενικευμένο κλίμα απαισιοδοξίας καταγράφεται σε Πολωνία, Λιθουανία και Δανία, όπου πλειοψηφίες θεωρούν ότι η χώρα τους κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Ο επικεφαλής στρατηγικής της FGS Global, Κρεγκ Όλιβερ, αποδίδει τη διαφορά στο αίσθημα ότι «υπάρχει ηγεσία και αλλαγή» σε αυτές τις χώρες, υπογραμμίζοντας ότι οι πολίτες «θέλουν να καθοδηγούνται με σαφήνεια».
Ο παράγοντας Τραμπ και ο φόβος για τον ρόλο των ΗΠΑ
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζεται στην Ευρώπη ως αποσταθεροποιητικός παράγοντας. Περίπου τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων δηλώνουν απαισιόδοξοι για τον αντίκτυπό του μέσα στον επόμενο χρόνο στην παγκόσμια οικονομία (69%), στην ειρήνη και ασφάλεια (64%) και στη δική τους χώρα (64%). Το 77% απορρίπτει την ιδέα ότι αξίζει Νόμπελ Ειρήνης.
Η δυσπιστία προς τον Αμερικανό πρόεδρο τροφοδοτεί την αίσθηση ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια και στρατηγική αυτονομία. Ωστόσο, η ίδια η έρευνα δείχνει ότι αυτή η απαίτηση διατυπώνεται σε περιβάλλον εσωτερικής αδυναμίας και πολιτικής κόπωσης, όπου οι κυβερνήσεις θεωρούνται ανεπαρκείς και τα συστήματα διακυβέρνησης «σπασμένα».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η έρευνα λειτουργεί ως καμπανάκι για τις ευρωπαϊκές ελίτ: οι πολίτες δεν στρέφονται απλώς κατά των κυβερνήσεών τους, αλλά αμφισβητούν τη λειτουργικότητα ολόκληρου του πολιτικού μοντέλου. Η σύζευξη απαισιοδοξίας, αιτήματος για «σκληρότερη» πολιτική και φόβου για τον ρόλο των ΗΠΑ δημιουργεί έδαφος τόσο για ριζικές μεταρρυθμίσεις όσο και για περαιτέρω άνοδο λαϊκιστικών και αυταρχικών λύσεων. Το πώς θα διαβαστεί αυτό το μήνυμα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ηπείρου την επόμενη δεκαετία.
#Ευρώπη #Δημοκρατία #Δημοσκόπηση #Τραμπ #Άμυνα
