Η επιθετική ρητορική της Ουάσινγκτον για «αγορά» ή ακόμη και στρατιωτική προσάρτηση της Γροιλανδίας αναγκάζει την Ευρώπη να επεξεργαστεί για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποτροπής απέναντι στις ΗΠΑ. Διπλωμάτες, αξιωματούχοι και στρατιωτικοί αναλυτές χαρτογραφούν τέσσερις βασικές επιλογές, από τον συμβιβασμό έως τα οικονομικά αντίποινα και την αποτρεπτική στρατιωτική παρουσία.
Η Γροιλανδία, αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας με κομβική γεωστρατηγική θέση στην Αρκτική και σημαντικά ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα πρώτων υλών, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κρίσης Δύσης εναντίον… Δύσης. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει με επιθετικούς όρους την ιδέα «αγοράς» ή ακόμη και στρατιωτικής προσάρτησης του νησιού, προκαλώντας συναγερμό σε Κοπεγχάγη και Βρυξέλλες.
«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», τονίζει Ευρωπαίος διπλωμάτης, αποτυπώνοντας την αίσθηση ότι η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τις αμερικανικές απειλές ως ρητορική υπερβολή. Στο τραπέζι βρίσκονται τέσσερα διαφορετικά σενάρια αντίδρασης.
Συμβιβαστική λύση με ΝΑΤΟϊκή ομπρέλα
Η πρώτη επιλογή που συζητείται είναι μια διαπραγματευτική διέξοδος που θα επιτρέπει στον Τραμπ να εμφανιστεί εσωτερικά ως νικητής, χωρίς να θιγεί η κυριαρχία της Δανίας και της Γροιλανδίας. Η Ουάσινγκτον επικαλείται την αυξανόμενη ρωσοκινεζική δραστηριότητα στην Αρκτική και υποστηρίζει ότι το νησί δεν προστατεύεται επαρκώς.
Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ προτείνει η Συμμαχία να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, όπως έχει κάνει στο παρελθόν σε ελληνοτουρκικές κρίσεις. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται: επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, περισσότερες ασκήσεις, ενίσχυση στρατιωτικής παρουσίας κοντά στη Γροιλανδία και ένα σχέδιο τύπου «Arctic Sentry» με μόνιμη προωθημένη ανάπτυξη δυνάμεων. Στόχος είναι να ικανοποιηθούν οι αμερικανικές ανησυχίες ασφαλείας χωρίς μεταβολή κυριαρχίας.
Οικονομική αγκαλιά Δανίας – ΕΕ προς τη Γροιλανδία
Δεύτερη γραμμή άμυνας είναι το χρήμα. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποσχόμενη γενναία χρηματοδότηση εφόσον το νησί αποκοπεί από τη Δανία και συνδεθεί στενότερα με τις ΗΠΑ. Η ΕΕ και η Κοπεγχάγη απαντούν με μια δέσμη ενισχύσεων που στοχεύει να καταστήσει την ευρωπαϊκή πρόταση πιο ελκυστική.
Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει σχεδόν διπλασιασμό της χρηματοδότησης προς τη Γροιλανδία σε περίπου 530 εκατ. ευρώ για την επταετία που ξεκινά το 2028, επιπλέον των σημαντικών δανικών επιχορηγήσεων. Τα κονδύλια δεν θα περιοριστούν πλέον σε κοινωνική πρόνοια, υγεία, εκπαίδευση και πράσινη μετάβαση, αλλά θα επεκταθούν στην ανάπτυξη ικανότητας εξόρυξης ορυκτών πόρων – ώστε τα οφέλη να μένουν στο νησί και όχι κυρίως σε δανικές εταιρείες, όπως καταγγέλλουν τοπικοί πολιτικοί.
Το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ κατά της Ουάσινγκτον
Τρίτη επιλογή είναι η οικονομική πίεση προς τις ΗΠΑ. Στις Βρυξέλλες έχει θεσπιστεί ο μηχανισμός αποτροπής μέτρων εξαναγκασμού (ACI), ένα ισχυρό εργαλείο αντιποίνων που σχεδιάστηκε ακριβώς ως απάντηση στις μονομερείς εμπορικές κινήσεις της πρώτης θητείας Τραμπ. Παρότι μέχρι σήμερα η χρήση του έχει αποφευχθεί, επανέρχεται στο τραπέζι.
Με εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ άνω των 600 δισ. ευρώ ετησίως, για περίπου το ένα τρίτο των οποίων οι Ευρωπαίοι κατέχουν μερίδιο αγοράς άνω του 50%, η Ένωση διαθέτει πραγματική διαπραγματευτική ισχύ. Το ζητούμενο είναι αξιοπιστία: ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να πειστεί ότι η απειλή ενεργοποίησης του ACI είναι αυτή τη φορά απολύτως σοβαρή.
Στρατιωτική αποτροπή με υψηλό ρίσκο
Το πιο ακραίο σενάριο αφορά πιθανή αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση. Αναλυτές εκτιμούν ότι μια προληπτική ευρωπαϊκή επίθεση στις ΗΠΑ είναι αδιανόητη, καθώς θα ισοδυναμούσε με κήρυξη πολέμου. Ωστόσο, αν η Ουάσινγκτον επιχειρούσε «περιορισμένη» κατάληψη με μικρό αριθμό στρατιωτών, η Δανία –βάσει νόμου του 1952– θα ήταν υποχρεωμένη να αντιδράσει άμεσα χωρίς να περιμένει εντολές.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες συζητούν το ενδεχόμενο αποστολής δυνάμεων στη Γροιλανδία, εφόσον το ζητήσει η Κοπεγχάγη, ώστε να αυξηθεί το πολιτικό κόστος για την Ουάσινγκτον. Μια παρουσία τύπου «tripwire», όπου ευρωπαϊκά στρατεύματα λειτουργούν ως φυσικό εμπόδιο, θα είχε ισχυρή αποτρεπτική διάσταση, αλλά και τεράστιο ρίσκο απωλειών. Η κλιμάκωση σε τέτοιο επίπεδο θα σήμαινε ουσιαστικά ρήξη στο διατλαντικό σύστημα ασφάλειας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Γροιλανδίας αποκαλύπτει το νέο, σκληρότερο πρόσωπο των σχέσεων ΕΕ–ΗΠΑ: η Ευρώπη αναγκάζεται να σχεδιάζει όχι μόνο «plan B» για την Αρκτική, αλλά και σενάρια στρατηγικής αυτονομίας απέναντι σε έναν τυπικά σύμμαχο. Το αν θα τολμήσει να χρησιμοποιήσει πραγματικά τα οικονομικά και γεωπολιτικά της όπλα, θα κρίνει αν παραμένει γεωπολιτικός παίκτης ή περιορίζεται σε ρόλο θεατή.
#ΕυρωπαϊκήΈνωση #Γροιλανδία #ΗΠΑ #Τραμπ #ΝΑΤΟ #Δανία #Αρκτική
