Η ευρωπαϊκή ηγεσία αναζητά εκ νέου προβλεψιμότητα από τις ΗΠΑ σε εμπόριο και άμυνα, καθώς οι δασμοί, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι στρατιωτικές ανάγκες αναδιαμορφώνουν τη διατλαντική σχέση. Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας περιορίζει τα περιθώρια στρατηγικής αυτονομίας.
Οι πρόσφατες υψηλού επιπέδου επαφές στο Νταβός ανέδειξαν με ωμό τρόπο το κεντρικό ερώτημα για την Ευρώπη: μπορεί να στηριχθεί σε μια σταθερή, προβλέψιμη αμερικανική πολιτική σε εμπόριο και άμυνα ή πρέπει να προετοιμαστεί για έναν πιο ασταθή και συναλλακτικό εταίρο; Ο Ίαν Λέσερ, ανώτερος διευθυντής για θέματα εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής στο German Marshall Fund, υπενθυμίζει ότι «οι ΗΠΑ παρέχουν πράγματα που η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να αντικαταστήσει για πολλά ακόμη χρόνια, ακόμη και αν δαπανήσει περισσότερα ή πράξει περισσότερα».
Δασμοί, εμπορικός προστατευτισμός και βιομηχανική στρατηγική
Οι απειλές για νέους δασμούς από την Ουάσιγκτον, η κλιμάκωση των εμπορικών τριβών και η αμερικανική στροφή σε επιθετικές βιομηχανικές πολιτικές (επιδοτήσεις, reshoring, περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογίας) δημιουργούν για την Ευρώπη ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες, βαθιά διασυνδεδεμένες με την αμερικανική αγορά, καλούνται να προσαρμόσουν τις δικές τους πολιτικές ανταγωνιστικότητας χωρίς να οδηγηθούν σε ανοιχτό εμπορικό πόλεμο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας των στρατηγικών της κλάδων (πράσινη μετάβαση, αυτοκινητοβιομηχανία, ψηφιακή τεχνολογία) και στη διατήρηση της πρόσβασης στην αμερικανική αγορά. Η συζήτηση για «ευρωπαϊκή κυριαρχία» δεν είναι μόνο πολιτικό σύνθημα, αλλά και οικονομική αναγκαιότητα, καθώς η Ευρώπη διαπιστώνει ότι η Ουάσιγκτον λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με γνώμονα τα εσωτερικά της συμφέροντα.
Αμυντική εξάρτηση και το κενό ισχύος
Στο πεδίο της άμυνας, ο Λέσερ υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να στηρίζεται σε κρίσιμες αμερικανικές ικανότητες – από την πυρηνική αποτροπή και τις δυνατότητες στρατηγικής μεταφοράς, έως τις πληροφορίες, την αντιαεροπορική άμυνα και την προηγμένη τεχνολογία οπλικών συστημάτων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε ότι, παρά τις αυξημένες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, χωρίς τις ΗΠΑ η συνολική αποτρεπτική ισχύς του ΝΑΤΟ θα ήταν σαφώς υποδεέστερη.
Η συζήτηση για «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ προσκρούει σε αυτό ακριβώς το κενό ισχύος. Ακόμη και αν τα κράτη-μέλη αυξήσουν σημαντικά τους προϋπολογισμούς τους, η ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων σε κλίμακα συγκρίσιμη με των ΗΠΑ απαιτεί δεκαετίες, πολιτική βούληση και βαθύτατη ενοποίηση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας – κάτι που σήμερα παραμένει αποσπασματικό.
Διαφοροποιημένες στρατηγικές και ο κίνδυνος κατακερματισμού
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν μοιράζονται ενιαία οπτική για το πώς πρέπει να διαχειριστούν την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, με άμεση απειλή από τη Ρωσία, δίνουν σαφή προτεραιότητα στη διατήρηση ισχυρής αμερικανικής παρουσίας. Άλλες, όπως η Γαλλία, προωθούν πιο φιλόδοξα την ιδέα μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής ισχύος. Η Γερμανία κινείται ανάμεσα σε αυτές τις δύο γραμμές, προσπαθώντας να προσαρμόσει το οικονομικό της μοντέλο και την αμυντική της στάση.
Η πρόκληση για την ΕΕ είναι να διαμορφώσει μια συνεκτική διατλαντική στρατηγική που να μειώνει την ευαλωτότητά της σε αιφνίδιες αλλαγές πολιτικής στην Ουάσιγκτον, χωρίς να διαρρήξει τον πυρήνα της συμμαχίας που παραμένει θεμελιώδης για την ασφάλεια και την ευημερία της.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ευρωπαϊκή αναζήτηση «προβλεψιμότητας» από τις ΗΠΑ είναι στην ουσία παραδοχή στρατηγικής εξάρτησης. Όσο η Ευρώπη δεν επενδύει συστηματικά σε κοινή αμυντική βιομηχανία και σε ενιαία οικονομική στρατηγική ισχύος, θα παραμένει όμηρος των εκάστοτε αμερικανικών πολιτικών κύκλων, με άμεσο κόστος για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλειά της.
#Ευρώπη #ΗΠΑ #ΝΑΤΟ #Άμυνα #Εμπόριο
