Η Ουάσιγκτον εξετάζει ανοιχτά στρατιωτικές επιλογές στο Ιράν, μεταφέροντας την επιθετική της τακτική από τη Βενεζουέλα σε ένα ασύγκριτα πιο εκρηκτικό μέτωπο. Οι Financial Times προειδοποιούν ότι η επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος, χωρίς σχέδιο για την επόμενη μέρα, μπορεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική», συνοδεύεται από μια εντυπωσιακά παρεμβατική εξωτερική πολιτική. Μετά την «επιτυχή» –κατά τον ίδιο– εμπλοκή στη Βενεζουέλα, ο Αμερικανός πρόεδρος στρέφει τώρα το βλέμμα του στο Ιράν, ενθαρρύνοντας αντικαθεστωτικούς διαδηλωτές και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Όμως, όπως επισημαίνει το editorial των Financial Times, το ιρανικό μέτωπο είναι ασύγκριτα πιο περίπλοκο και επικίνδυνο από εκείνο της Βενεζουέλας, τόσο γεωπολιτικά όσο και ενεργειακά.
Η λογική της επέμβασης και ο πειρασμός της ισχύος
Ο Τραμπ έχει ήδη εγκρίνει αεροπορικές επιθέσεις κατά στόχων του ISIS σε Νιγηρία και Συρία, έχει απειλήσει Κούβα, Κολομβία και Γροιλανδία, και πλέον παρουσιάζει τις αναταραχές στο Ιράν ως ευκαιρία για «διάσωση» των διαδηλωτών από τη βίαιη καταστολή. Πίσω από τη ρητορική ανθρωπισμού κρύβεται ο διαρκής πειρασμός της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος, ιδιαίτερα όταν οι δημοσκοπήσεις στο εσωτερικό πιέζουν.
Στον Λευκό Οίκο, γεράκια της ασφάλειας βλέπουν τις ταραχές στο Ιράν ως ιστορική ευκαιρία να «σπάσει» ένας υποτιθέμενος νέος «άξονας του κακού» με Ρωσία, Κίνα και Βόρεια Κορέα. Παράλληλα, μετά τις συμφωνίες για πρόσβαση στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας, η επιρροή στην Τεχεράνη θα έδινε στις ΗΠΑ πολύ μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στις στρατηγικές ροές πετρελαίου της Μέσης Ανατολής.
Γιατί το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα
Η επιθυμία του Τραμπ για «τακτοποιημένες λύσεις» –γρήγορη επέμβαση, αλλαγή καθεστώτος, αποχώρηση– σκοντάφτει στην πραγματικότητα του Ιράν. Το καθεστώς δεν δείχνει να καταρρέει, οι διαδηλώσεις είναι διάσπαρτες και αυτοοργανωμένες, και δεν υπάρχει αναγνωρίσιμη, λαοφιλής εναλλακτική ηγεσία έτοιμη να αναλάβει. Ο πιο ισχυρός θεσμός που θα μπορούσε να καλύψει τυχόν κενό δεν είναι μια δημοκρατική κυβέρνηση, αλλά οι Επαναστατικοί Φρουροί – μέρος του προβλήματος, όχι της λύσης.
Η ιστορική εμπειρία είναι αποτρεπτική. Οι ρίζες της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979 ανάγονται στο πραξικόπημα του 1953, οργανωμένο από ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Μια νέα ξένη επέμβαση, ιδίως μετά τους περσινούς βομβαρδισμούς αμερικανοϊσραηλινών δυνάμεων σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, θα μπορούσε να συσπειρώσει τους Ιρανούς γύρω από τη σημαία και να νομιμοποιήσει εκ νέου το καθεστώς.
Περιφερειακό ρίσκο και ενεργειακή αστάθεια
Παρά την εχθρότητά τους προς την Τεχεράνη, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο επιχειρούν να φρενάρουν την Ουάσιγκτον. Δεν πιστεύουν ότι το καθεστώς είναι έτοιμο να πέσει και φοβούνται αντίποινα σε αμερικανικές βάσεις, καθώς και διαταραχές στη ναυσιπλοΐα από τον Στενό του Χορμούζ – κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θα συμμετάσχουν σε στρατιωτική επιχείρηση, αφήνοντας τις ΗΠΑ πολιτικά και επιχειρησιακά πιο εκτεθειμένες.
Ακόμη και αν πολλοί Ιρανοί θα χαιρέτιζαν το τέλος του θεοκρατικού καθεστώτος, η εντύπωση ότι η αλλαγή επιβλήθηκε από την Αμερική σε ένα υπερήφανο έθνος 90 εκατ. κατοίκων μπορεί να μετατρέψει τη φιλοδυτική διάθεση σε αντιαμερικανισμό. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η περιοχή θα εισέλθει σε κύκλο αστάθειας με άμεσες συνέπειες για αγορές ενέργειας, ασφάλεια ναυτικών οδών και περιφερειακές ισορροπίες.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Ουάσιγκτον φαίνεται να επαναλαμβάνει στο Ιράν το μοτίβο «πρώτα βομβαρδίζουμε, μετά σχεδιάζουμε», υποτιμώντας την ανθεκτικότητα των καθεστώτων και την πολυπλοκότητα των κοινωνιών τους. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα– μια βεβιασμένη αμερικανική κίνηση στην Τεχεράνη δεν είναι αφηρημένο γεωπολιτικό σενάριο, αλλά άμεση απειλή για ενεργειακές τιμές, θαλάσσιες οδούς και συνολική περιφερειακή ασφάλεια.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τραμπ #ΜέσηΑνατολή #Πετρέλαιο #Γεωπολιτική
