Η θεαματική επιχείρηση των ΗΠΑ που κατέληξε στη σύλληψη και μεταφορά του Νικολάς Μαδούρο στην Ουάσιγκτον παρουσιάστηκε ως μάχη κατά των ναρκωτικών. Πίσω από τη ρητορική, όμως, διαφαίνονται τρεις στρατηγικοί στόχοι: ο έλεγχος του πετρελαίου, η διαχείριση του μεταναστευτικού και η αναδιάταξη ισορροπιών στη Λατινική Αμερική.
Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ που κορυφώθηκε στις 3 Ιανουαρίου με τη σύλληψη και απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, παρουσιάστηκε από τον Λευκό Οίκο ως αποφασιστικό χτύπημα σε ένα «ναρκο-κράτος». Ωστόσο, η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό και νομικό άλλοθι, παρά ως ο πραγματικός πυρήνας της αμερικανικής στρατηγικής.
Ο «πόλεμος στα ναρκωτικά» ως αφήγημα και ως εργαλείο
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι στόχος της είναι να ανακόψει τη ροή παράνομων ουσιών στις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας το καθεστώς Μαδούρο ως κεντρικό κόμβο διακίνησης φαιντανύλης και κοκαΐνης. Το αφήγημα αυτό στηρίζεται σε κατηγορητήριο του 2020 και σε χαρακτηρισμούς περί «μη νόμιμου ηγέτη» που απειλεί την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Τα στοιχεία, όμως, υπονομεύουν την επίσημη επιχειρηματολογία. Η φαιντανύλη –υπεύθυνη για περίπου 48.000 από τους 80.000 θανάτους από υπερβολική δόση το 2024 στις ΗΠΑ– παράγεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο Μεξικό, από καρτέλ όπως το Σιναλόα και το Jalisco Nueva Generación, με χημικές ουσίες από την Κίνα. Οι ίδιες οι αμερικανικές αρχές αναγνωρίζουν ότι η Βενεζουέλα έχει ελάχιστο ή μηδενικό ρόλο στη ροή φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ.
Αντίστοιχα, στη διακίνηση κοκαΐνης η Βενεζουέλα λειτουργεί κυρίως ως διαμετακομιστικός κόμβος για προϊόν που προέρχεται από Κολομβία, Βολιβία και Περού, με μικρό μόνο μέρος να καταλήγει σε αμερικανικό έδαφος. Η κύρια πύλη εισόδου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών, παραμένει το Μεξικό. Έτσι, ο «πόλεμος στα ναρκωτικά» φαίνεται να υπηρετεί κυρίως την πολιτική νομιμοποίηση μιας επιχείρησης ανατροπής καθεστώτος.
Πετρέλαιο, αποζημιώσεις και γεωοικονομική επαναφορά
Ο δεύτερος –και πολύ πιο απτός– στόχος αφορά το πετρέλαιο. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα παγκοσμίως και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν κρύβει ότι τα θεωρεί «κλεμμένο» αμερικανικό πλούτο. Η ιστορική διαδρομή εξηγεί αυτή τη ρητορική: αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες οικοδόμησαν τον κλάδο στη Βενεζουέλα τον 20ό αιώνα, μέχρι την εθνικοποίηση της δεκαετίας του 1970 και τη δεύτερη, πιο επιθετική, εθνικοποίηση του Ούγκο Τσάβες το 2007.
Εταιρείες όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips αναγκάστηκαν τότε να αποχωρήσουν, κερδίζοντας αργότερα διεθνείς αποζημιώσεις. Η Chevron ήταν η μόνη που διατήρησε παρουσία, υπό αυστηρές αμερικανικές κυρώσεις. Η επιχείρηση ανατροπής του Μαδούρο ανοίγει τον δρόμο για πλήρη επαναφορά των αμερικανικών πετρελαϊκών στη χώρα, σε ένα πλαίσιο που η Ουάσιγκτον θα μπορεί ουσιαστικά να διαμορφώσει.
Δεν πρόκειται μόνο για μελλοντικά κέρδη, αλλά και για μια προσπάθεια «ιστορικής αποκατάστασης», όπως δείχνει η ανάρτηση του Στίβεν Μίλερ, ο οποίος χαρακτήρισε τις εθνικοποιήσεις «μεγαλύτερη καταγεγραμμένη κλοπή αμερικανικού πλούτου». Ο Τραμπ, δηλώνοντας ότι «θα πάρουμε πίσω το πετρέλαιο», μετατρέπει μια περίπλοκη γεωοικονομική διένεξη σε απλό μήνυμα προς την εκλογική του βάση.
Μεταναστευτικό, Κούβα και αναδιαμόρφωση της γειτονιάς
Ο τρίτος στόχος είναι πολιτικός και περιφερειακός. Περίπου 700.000 Βενεζουελάνοι στις ΗΠΑ έχουν λάβει καθεστώς προσωρινής προστασίας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εξόδου 7,7 εκατ. ανθρώπων από τη χώρα. Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει την ανάκληση της προστασίας, αλλά συναντά νομικά εμπόδια. Αν η ανατροπή Μαδούρο επιτρέψει την επίκληση «βελτίωσης των συνθηκών» στη Βενεζουέλα, η Ουάσιγκτον αποκτά επιχείρημα για επιστροφές χωρίς το πολιτικό κόστος μαζικών απελάσεων.
Παράλληλα, η Βενεζουέλα υπήρξε τα τελευταία χρόνια βασικός χρηματοδότης της Κούβας μέσω φθηνού πετρελαίου. Η αποδυνάμωση ή αλλαγή του καθεστώτος στο Καράκας πλήττει ευθέως την οικονομική αντοχή της Αβάνας, ικανοποιώντας μια πάγια επιδίωξη των σκληρών κύκλων της αμερικανικής δεξιάς, την οποία εκφράζει εμφατικά ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Έτσι, η επιχείρηση κατά του Μαδούρο λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος: προσφέρει εσωτερική πολιτική νομιμοποίηση, ενεργειακά και επιχειρηματικά οφέλη και ταυτόχρονα αναδιατάσσει τις ισορροπίες σε μια περιοχή που οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούν «ζώνη επιρροής».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Μαδούρο δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο αμερικανικής επέμβασης στη Λατινική Αμερική, αλλά μια επιθετική επαναβεβαίωση του δόγματος ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί δικαίωμα βίαιης παρέμβασης όταν διακυβεύονται ενεργειακά, μεταναστευτικά και γεωπολιτικά της συμφέροντα· το ερώτημα είναι πόσο αυτή η «νέα κανονικότητα» θα υπονομεύσει οριστικά το ήδη εύθραυστο διεθνές δίκαιο.
#ΗΠΑ #Βενεζουέλα #Τραμπ #Μαδούρο #πετρέλαιο #ναρκωτικά
