Δημοσίευμα του Politico περιγράφει ένα κλιμακωτό σενάριο με τέσσερα βήματα, μέσω του οποίου ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε θεωρητικά να θέσει τη Γροιλανδία υπό αμερικανικό έλεγχο. Η ανάλυση, που βασίζεται σε μαρτυρίες αξιωματούχων της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και ειδικών άμυνας, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή της Δύσης και το μέλλον της Βόρειας Συμμαχίας.
Η επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει η Ουάσιγκτον τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ενός νησιού στρατηγικής σημασίας στην Αρκτική και πλούσιου σε ορυκτούς πόρους, επανέρχεται στο προσκήνιο. Παρά το γεγονός ότι η Γροιλανδία αποτελεί ημιαυτόνομο τμήμα του Βασιλείου της Δανίας και η κοινωνία της εμφανίζεται ξεκάθαρα αρνητική στην ένταξη στις ΗΠΑ, ανάλυση του Politico σκιαγραφεί μια ανησυχητικά συστηματική διαδρομή τεσσάρων βημάτων, η οποία θυμίζει –όπως σημειώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι– τακτικές που έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Από την «αυτοδιάθεση» στην αμερικανική σφαίρα επιρροής
Πρώτο βήμα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, είναι η ενίσχυση των τάσεων υπέρ της ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας από τη Δανία. Η κυβέρνηση Τραμπ, αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας, άρχισε να ενθαρρύνει δημόσια την προοπτική πλήρους ανεξαρτησίας, καθώς ένα κυρίαρχο κράτος θα μπορούσε να συνάπτει διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ χωρίς την έγκριση της Κοπεγχάγης. Δημοσκόπηση του 2025 δείχνει ότι 56% των Γροιλανδών στηρίζει την ανεξαρτησία, ενώ 28% την απορρίπτει, προσφέροντας γόνιμο έδαφος για επιχειρήσεις επιρροής.
Δανικά μέσα αναφέρουν ήδη μυστικές αμερικανικές δραστηριότητες επιρροής, ενώ οι υπηρεσίες ασφαλείας της Δανίας προειδοποιούν ότι η περιοχή έχει γίνει στόχος συντονισμένων εκστρατειών. Η δημιουργία θέσης ειδικού απεσταλμένου για τη Γροιλανδία, με διορισμό του κυβερνήτη της Λουιζιάνα Τζεφ Λάντρι και ρητή αποστολή «να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ», δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα ως απλή γεωπολιτική ιδέα αλλά ως οργανωμένο project ισχύος.
Συμφωνίες τύπου COFA και το διαπραγματευτικό έλλειμμα της Γροιλανδίας
Δεύτερο βήμα, εφόσον επιτευχθεί η ανεξαρτησία, θα ήταν η ένταξη της Γροιλανδίας στη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ μέσω θεσμικής φόρμουλας. Η μετατροπή της σε πολιτεία των ΗΠΑ απορρίπτεται από το 85% των κατοίκων, ωστόσο στο τραπέζι μπαίνουν «μαλακότερες» λύσεις, όπως ένα Σύμφωνο Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), ανάλογο με αυτά που εφαρμόζονται σε μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού.
Σε τέτοιο σχήμα, οι ΗΠΑ θα παρείχαν ασφάλεια, υπηρεσίες και πρόσβαση στην αγορά τους, εξασφαλίζοντας σε αντάλλαγμα πλήρη στρατιωτική ελευθερία δράσης. Παρά το ότι εκπρόσωποι του γροιλανδικού κινήματος ανεξαρτησίας δηλώνουν ανοικτοί σε συμφωνίες που θα τεθούν σε δημοψήφισμα, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια μικρή οικονομία με περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ δύσκολα θα απέφευγε μια σχέση εξάρτησης τύπου Πουέρτο Ρίκο.
Το ουκρανικό ως διαπραγματευτικό χαρτί και το ακραίο σενάριο
Το τρίτο βήμα αφορά την Ευρώπη. Μια μονομερής μεταβολή του καθεστώτος της Γροιλανδίας θα προκαλούσε ισχυρές αντιδράσεις στην ΕΕ, με τη Δανία να απαιτεί στήριξη από τους εταίρους της. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επιχειρήσει ένα «μεγάλο παζάρι»: ενίσχυση των εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία, με αντάλλαγμα την ευρωπαϊκή ανοχή σε μια διευρυμένη αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία.
Το τέταρτο και πιο ακραίο βήμα είναι ένα σενάριο στρατιωτικής επέμβασης, σε περίπτωση που τόσο η Νουούκ όσο και η Κοπεγχάγη απορρίψουν τις αμερικανικές επιδιώξεις. Με δεδομένη την υφιστάμενη αμερικανική στρατιωτική παρουσία και την περιορισμένη άμυνα του νησιού, ειδικοί εκτιμούν ότι η κατάληψη της πρωτεύουσας θα μπορούσε να γίνει σε ελάχιστο χρόνο. Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα στερούνταν νομικής βάσης, θα υπονόμευε ανεπανόρθωτα το ΝΑΤΟ και θα διαβρώσει την εμπιστοσύνη των συμμάχων προς την Ουάσιγκτον σε επίπεδο ασφάλειας και ανταλλαγής πληροφοριών.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις διπλωματών του ΝΑΤΟ ότι το σενάριο εχθρικής κατάληψης παραμένει «μακρινό», το ίδιο το γεγονός ότι συζητείται δημόσια αποκαλύπτει το βάθος της ανησυχίας για την κατεύθυνση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Γροιλανδία λειτουργεί ως καθρέφτης μιας νέας εποχής ωμής γεωπολιτικής, όπου ακόμη και εντός του ΝΑΤΟ επανέρχεται η λογική των ζωνών επιρροής και των «συναλλαγών» ασφαλείας. Αν η Ουάσιγκτον επιμείνει σε μια προσέγγιση τύπου «αγοράζω ή καταλαμβάνω», η ρωγμή στην εμπιστοσύνη της Ευρώπης προς τις ΗΠΑ μπορεί να αποδειχθεί βαθύτερη από οποιαδήποτε ρητορική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
#ΗΠΑ #Γροιλανδία #Τραμπ #ΝΑΤΟ #Δανία #Γεωπολιτική
