Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει νέους δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, συνδέοντάς τους ευθέως με την απαίτησή του να αγοράσει τη Γροιλανδία από τη Δανία. Η κίνηση κλυδωνίζει περαιτέρω το ΝΑΤΟ και περιπλέκει τις σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ εν όψει Νταβός.
Η Ουάσιγκτον κλιμακώνει επικίνδυνα την αντιπαράθεση με τους Ευρωπαίους συμμάχους της, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε νέους δασμούς σε οκτώ από τις στενότερες ευρωπαϊκές συμμάχους των ΗΠΑ, με αφορμή την επιμονή του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τη Δανία. Η εμπορική πίεση συνδέεται απροκάλυπτα με ένα γεωπολιτικό παζάρι για την Αρκτική.
Δασμοί ως μοχλός πίεσης για την «πλήρη και οριστική αγορά»
Σύμφωνα με την ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social, από την 1η Φεβρουαρίου οι εξαγωγές από Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία και Ολλανδία προς τις ΗΠΑ θα επιβαρύνονται με δασμό 10%, ο οποίος από τις αρχές Ιουνίου θα αυξηθεί στο 25%. Ο πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι τα μέτρα θα ισχύσουν «έως ότου επιτευχθεί Συμφωνία για την Πλήρη και Οριστική αγορά» της Γροιλανδίας, την οποία χαρακτηρίζει κρίσιμη για την αμερικανική άμυνα.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ «επιδοτούν» τη Δανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή δεν επέβαλαν έως τώρα αντίστοιχους δασμούς, και κάλεσε την Κοπεγχάγη να «δώσει πίσω», προειδοποιώντας ότι «η παγκόσμια ειρήνη διακυβεύεται». Επανέφερε μάλιστα τον ισχυρισμό ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει τη συγκεκριμένη «συναλλαγή» εδώ και 150 χρόνια και ότι, λόγω των σύγχρονων οπλικών συστημάτων και της αμερικανικής αντιπυραυλικής «Χρυσής Θόλου», η απόκτηση της Γροιλανδίας είναι πλέον απολύτως αναγκαία.
Αντιδράσεις Ευρωπαίων και εσωτερικές αμερικανικές ενστάσεις
Η κλιμάκωση έρχεται ως απάντηση σε πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις στη Γροιλανδία, με συμμετοχή δυνάμεων από Σουηδία, Νορβηγία, Γερμανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ολλανδία. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θέλησαν να δείξουν ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να αποτρέψει ρωσικές και κινεζικές απειλές στην Αρκτική χωρίς να περάσει η Γροιλανδία σε αμερικανική κυριαρχία.
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν χαρακτήρισε τις δηλώσεις Τραμπ «έκπληξη», αλλά υπογράμμισε ότι η ενισχυμένη παρουσία στρατευμάτων στη Γροιλανδία υπηρετεί τον κοινό στόχο ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Τόνισε ότι η περιοχή δεν αποτελεί πλέον «ζώνη χαμηλής έντασης» και πως η Δανία, μαζί με τους ΝΑΤΟϊκούς εταίρους, «κλιμακώνουν με πλήρη διαφάνεια» σε συνεννόηση με τις ΗΠΑ.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, ο Τραμπ αντιμετωπίζει με καχυποψία τις ευρωπαϊκές κινήσεις. Υψηλόβαθμη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου JD Vance, του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και Δανών αξιωματούχων, δεν κατάφερε να εκτονώσει την ένταση, αν και συμφωνήθηκε η συνέχιση των διαβουλεύσεων για συμβιβαστική λύση.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις, επικριτής του προέδρου, καταδίκασε δημοσίως την απόφαση, προειδοποιώντας ότι η τιμωρία συμμάχων για την αποστολή «μικρού αριθμού στρατευμάτων» σε εκπαιδευτική άσκηση είναι «κακή για την Αμερική, τις αμερικανικές επιχειρήσεις και τους συμμάχους της» και «δώρο για τον Πούτιν και τον Σι», που επιδιώκουν ένα διχασμένο ΝΑΤΟ.
Νομικό ρίσκο και ευρωπαϊκά αντίβαρα
Η κίνηση Τραμπ πραγματοποιείται λίγες ημέρες πριν από κρίσιμη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η οποία μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις προεδρικές εξουσίες επιβολής δασμών. Ο Λευκός Οίκος έχει ήδη προειδοποιήσει ότι τέτοιος περιορισμός θα έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια, χαρακτηρίζοντας τους δασμούς «ζήτημα ζωής ή θανάτου» για τη χώρα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση τελεί ήδη υπό καθεστώς γενικού δασμού 15% στις περισσότερες εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ, που επιβλήθηκε πέρυσι. Νομικά, θεωρείται δύσκολο ο Τραμπ να εφαρμόσει επιπλέον στοχευμένους δασμούς σε μεμονωμένα κράτη-μέλη εντός της ενιαίας αγοράς, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει το πρακτικό εύρος των απειλών του.
Το ζήτημα θα βρεθεί στο επίκεντρο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, όπου ο Τραμπ αναμένεται να παρουσιάσει συνολικότερα τα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, αλλά και για τη Βενεζουέλα και το Ιράν, δοκιμάζοντας εκ νέου τα όρια της διατλαντικής συνεργασίας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εργαλειοποίηση των δασμών ως ωμού εκβιασμού για εδαφικές διεκδικήσεις συνιστά επικίνδυνο προηγούμενο: διαβρώνει το θεσμικό πλαίσιο του ΠΟΕ, υπονομεύει την ενότητα του ΝΑΤΟ και ενισχύει την εικόνα μιας Αμερικής που αντιμετωπίζει τους συμμάχους της ως αντιπάλους σε παζάρι ισχύος. Για την Ευρώπη, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο νομική ή τεχνική, αλλά στρατηγική: ενίσχυση της δικής της αμυντικής και οικονομικής αυτονομίας, ώστε τέτοιου τύπου μονομερείς κινήσεις να έχουν ολοένα μικρότερο πραγματικό αντίκτυπο.
#ΗΠΑ #Τραμπ #ΕΕ #Γροιλανδία #δασμοί #ΝΑΤΟ
