Η προσωρινή εκτόνωση της εμπορικής κρίσης με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία δεν έκρυψε το βαθύ πολιτικό πλήγμα για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: η Ευρωβουλή μπλόκαρε τον πυλώνα της γεωπολιτικής της ατζέντας, τη συμφωνία Mercosur. Το επεισόδιο ανέδειξε μια νέα, απρόβλεπτη πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και άνοιξε συζήτηση για τον πραγματικό έλεγχο της Κομισιόν.
Ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες ετοιμάζονταν για μια δύσκολη σύνοδο κορυφής υπό την απειλή αμερικανικών δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες λόγω Γροιλανδίας, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε πίσω την τελευταία στιγμή, παγώνοντας τις απειλές. Η αποσυμπίεση στο μέτωπο Ουάσιγκτον–Βρυξελλών επέτρεψε στους ηγέτες να αποφύγουν σκληρές αποφάσεις και να εμφανιστούν ως υπέρμαχοι του «διαλόγου αντί κλιμάκωσης», όπως έσπευσε να υποστηρίξει η Τζόρτζια Μελόνι.
Πίσω όμως από τη σκηνή της αποφυγής μιας εμπορικής σύγκρουσης, η πραγματική κρίση εκτυλίχθηκε εντός των ευρωπαϊκών θεσμών, με επίκεντρο την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το μπλοκ Mercosur.
Το μπλόκο στο Mercosur και η απώλεια ελέγχου
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με οριακή διαφορά μόλις δέκα ψήφων, απέρριψε την προσπάθεια της φον ντερ Λάιεν να προωθήσει τη συμφωνία Mercosur και την παρέπεμψε στο Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο. Μια ετερόκλητη συμμαχία λαϊκιστών, Πρασίνων και «ανταρτών» από φιλοευρωπαϊκές ομάδες συνασπίστηκε κόντρα στη γραμμή της Κομισιόν, δείχνοντας ότι οι κλασικές κομματικές πειθαρχίες έχουν χαλαρώσει.
Η πρόεδρος της Επιτροπής επέλεξε να βρίσκεται στο Νταβός, μιλώντας για το «ισχυρό μήνυμα» που θα έστελνε το Mercosur στον κόσμο, αντί να δώσει μάχη πειθούς στο Στρασβούργο. Η απουσία της, σε συνδυασμό με την αδυναμία των επιτελών της να επιβάλουν κομματική πειθαρχία, προκάλεσε οργή ακόμη και εντός του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ. Ένας αξιωματούχος της ΕΕ αναρωτήθηκε δηκτικά «ποιο το νόημα να έχεις δεκάδες λογογράφους και τζετ αν δεν έχεις σοβαρό ‘whip’ στο Κοινοβούλιο;».
Παρά το γεγονός ότι η σημερινή πρόταση δυσπιστίας –με πρωτοβουλία της γαλλικής ακροδεξιάς– θεωρείται καταδικασμένη, η ουσία βρίσκεται αλλού: αν η φον ντερ Λάιεν επιχειρήσει να εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία Mercosur πριν αποφανθούν οι δικαστές, όπως πιέζουν ορισμένοι ηγέτες και σύμμαχοί της στο ΕΛΚ, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα, σοβαρότερη κίνηση λογοδοσίας από τους ευρωβουλευτές.
Ρήγματα στο ΕΛΚ και νέα διαχωριστική γραμμή
Το εσωτερικό κλίμα στο ΕΛΚ, τη βασική πολιτική της βάση, περιγράφεται ως «κηδεία». Σαράντα τρεις από τους 187 ευρωβουλευτές του αγνόησαν τη γραμμή της ηγεσίας στη ψηφοφορία για το Mercosur, προκαλώντας την οργή του Μάνφρεντ Βέμπερ. Εθνικές αντιπροσωπείες από Γαλλία, Σλοβενία και Πολωνία βρέθηκαν στο στόχαστρο, ενώ νέα σχήματα, όπως Ολλανδοί αγρότες και το ουγγρικό TISZA, κατηγορήθηκαν για «προδοσία».
Η ένταση δεν περιορίστηκε στο ΕΛΚ. Στους Φιλελεύθερους (Renew Europe), η συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε «σφαγή», καθώς η επικεφαλής Βαλερί Αγιέρ και ο κομματικός «whip» Μπίλι Κέλεχερ ψήφισαν κόντρα στη γραμμή της ομάδας, για να καθυστερήσει η συμφωνία. Η γαλλική επιμονή σε εγχώριες πολιτικές ισορροπίες εξόργισε πολλούς ευρωβουλευτές, που βλέπουν την εμπορική πολιτική της ΕΕ να γίνεται όλο και πιο όμηρος εθνικών συμφερόντων.
Το αποτέλεσμα είναι η ανάδυση μιας «πλειοψηφίας Mercosur» που δεν ακολουθεί τις κλασικές ιδεολογικές γραμμές, αλλά χαράσσεται κατά κύριο λόγο πάνω σε εθνικές προτεραιότητες – αγρότες, βιομηχανία, περιβάλλον, κυριαρχία. Αυτή η μετατόπιση δυσκολεύει την Κομισιόν να προβλέψει συσχετισμούς και να χτίσει σταθερές συμμαχίες.
Δημοκρατική θωράκιση και εύθραυστη ηγεσία
Την ίδια στιγμή, η Ευρωβουλή εμφανίζεται ιδιαίτερα κριτική και απέναντι σε μια ακόμη εμβληματική πρωτοβουλία της φον ντερ Λάιεν, την αποκαλούμενη «Ασπίδα Δημοκρατίας» για την αντιμετώπιση ξένης παρέμβασης και παραπληροφόρησης. Έκθεση του εισηγητή του ΕΛΚ Τόμας Τομπέ προειδοποιεί ότι το επίπεδο φιλοδοξίας «δεν ανταποκρίνεται στην κλίμακα της απειλής», ενώ Πράσινοι και Φιλελεύθεροι μιλούν για σχέδιο χωρίς αποφασιστικότητα.
Στο φόντο όλων αυτών, η προσωρινή εκτόνωση της κρίσης με τον Τραμπ για τη Γροιλανδία μοιάζει δευτερεύουσα. Η πραγματική δοκιμασία για την πρόεδρο της Κομισιόν είναι εάν μπορεί να ξανακερδίσει εμπιστοσύνη και έλεγχο σε ένα Κοινοβούλιο που εμφανώς δεν φοβάται πλέον να της γυρίσει την πλάτη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το επεισόδιο Mercosur δείχνει ότι η εποχή των «αυτονόητων» πλειοψηφιών υπέρ της Κομισιόν έχει τελειώσει. Οι εθνικές ατζέντες και ο φόβος του πολιτικού κόστους –ιδίως στον αγροτικό χώρο– αποδομούν την παραδοσιακή πειθαρχία του ΕΛΚ και των συμμάχων του. Για την Αθήνα, που στηρίζεται στην εμπορική πολιτική της ΕΕ ως πολλαπλασιαστή ισχύος, η νέα ρευστότητα σημαίνει μεγαλύτερη ανάγκη για έγκαιρη δικτύωση με ευρωβουλευτές πέρα από τυπικές κομματικές γραμμές, αν δεν θέλει να βρεθεί προ τετελεσμένων σε μελλοντικές, κρίσιμες συμφωνίες.
#ΕΕ #VonDerLeyen #Mercosur #ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο #ΕΛΚ
