Με χαμηλές προσδοκίες προσέρχεται η αγορά στη νέα δημοπρασία δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς συνδυάζονται γεωπολιτική αβεβαιότητα, τεχνικά bottlenecks και ακατάλληλος σχεδιασμός προϊόντων. Η ΔΕΣΦΑ δηλώνει τεχνικά έτοιμη, όμως οι συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή και το ρυθμιστικό πλαίσιο περιορίζουν την εμπορική ελκυστικότητα του εγχειρήματος.
Η επικείμενη δημοπρασία δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου διεξάγεται σε κλίμα επιφυλακτικότητας από τους εμπορικούς παίκτες. Η CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι, περιέγραψε με ασυνήθιστη σαφήνεια τα δομικά προβλήματα που κρατούν χαμηλά τις προσδοκίες, παρά τον στρατηγικό ρόλο του διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Βραχυχρόνια προϊόντα, υψηλό κόστος και αβεβαιότητα Ουκρανίας
Καθοριστικός αποτρεπτικός παράγοντας για τους χρήστες του συστήματος παραμένει η μικρή διάρκεια των προϊόντων δυναμικότητας που προσφέρονται. Όπως τόνισε η κ. Γκάλι, οι εταιρείες καλούνται να δεσμεύσουν χωρητικότητα σε ορίζοντα ημερών, χωρίς τον χρόνο που απαιτείται για να οργανωθούν ναυλώσεις LNG, logistics και συνολικός σχεδιασμός φορτίων. «Δεν μπορείς να αγοράσεις δυναμικότητα τη Δευτέρα και να βρεις πλοίο μέσα σε τρεις ημέρες», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η βραχυχρόνια φύση των προϊόντων συνδέεται άμεσα και με την τιμολόγηση, καθώς οι σχετικοί πολλαπλασιαστές –ιδίως τους χειμερινούς μήνες– εκτοξεύουν το κόστος μεταφοράς. Σε αυτό προστίθεται η γεωπολιτική αβεβαιότητα γύρω από την Ουκρανία, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και εφοδιαστικής αλυσίδας, που ωθεί μέρος της ζήτησης προς εναλλακτικές διαδρομές μέσω Πολωνίας και άλλων διασυνδέσεων.
Το bottleneck Βουλγαρίας–Ρουμανίας και ο χρονισμός των επενδύσεων
Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται και η περιορισμένη σήμερα διαμετακομιστική ικανότητα στο σύνορο Βουλγαρίας–Ρουμανίας. Αν και είναι σε εξέλιξη έργα διπλασιασμού της δυναμικότητας από 5 σε 10 δισ. κυβικά μέτρα (bcm), η πλήρης απόδοσή τους μετατίθεται χρονικά. Το ένα έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το καλοκαίρι και το δεύτερο έως τις αρχές του 2027, με ουσιαστική ανακούφιση του συστήματος από το φθινόπωρο του 2026.
Μέχρι τότε, η υφιστάμενη στενότητα –ιδίως τον χειμώνα– υποχρεώνει Βουλγαρία και Ρουμανία να κρατούν σημαντικό τμήμα της χωρητικότητας για εγχώριες ανάγκες, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα για διαμετακόμιση προς βορρά. Αυτό δημιουργεί ασυνέχεια στην αλυσίδα του Κάθετου Διαδρόμου και μειώνει την ελκυστικότητα μακροχρόνιων εμπορικών δεσμεύσεων από traders και προμηθευτές.
Πιο θετική η Κομισιόν – Η Ελλάδα ως transit hub χωρίς επαρκείς εισροές
Σε θετική κατεύθυνση, η κ. Γκάλι διαπιστώνει αλλαγή στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εμφανίζεται πλέον πιο δεκτική στη δημιουργία μόνιμου, προβλέψιμου προϊόντος δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο. Η εμπειρία του προϊόντος SuperBundle λειτούργησε ως καταλύτης, φέρνοντας τη συζήτηση μπροστά από τη θεσμική ωριμότητα και οδηγώντας στη συγκρότηση ομάδων εργασίας που αναγνωρίζουν τον διάδρομο ως κρίσιμη «ενεργειακή λεωφόρο» για την ΕΕ.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο ΔΕΣΦΑ δηλώνει ότι το σύστημα είναι τεχνικά έτοιμο, με ονομαστική εξαγωγική δυναμικότητα 8,5 bcm από τα σημεία εξόδου του διαχειριστή, χωρίς να υπολογίζεται ο TAP. Με την προσθήκη του αγωγού TAP, η συνολική διαμετακομιστική ικανότητα της χώρας υπερβαίνει τα 14 bcm, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου transit και εξαγωγών.
Ωστόσο, σε περιβάλλον χωρίς ρωσικό αέριο, η πλήρης αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας προϋποθέτει επαρκείς εισαγωγές LNG ή/και νέες υποδομές εισόδου. Η τελική απόφαση για το αν η αγορά θα «γεμίσει» τις υφιστάμενες και μελλοντικές ροές παραμένει στα χέρια των ίδιων των παικτών, που σήμερα εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί.
Σχόλιο SBCTV.gr: Ο Κάθετος Διάδρομος αποδεικνύει ότι οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν: χωρίς μακροχρόνια, οικονομικά βιώσιμα προϊόντα δυναμικότητας και συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική, η Ελλάδα ρισκάρει να μείνει με ένα ισχυρό, αλλά υποαξιοποιημένο ενεργειακό «asset» σε μια αγορά που μεταβάλλεται ταχύτατα.
#ΔΕΣΦΑ #ΦυσικόΑέριο #ΚάθετοςΔιάδρομος #LNG #Ενέργεια
