Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία επανέρχεται στο προσκήνιο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, μετατρέποντας μια φαινομενικά «εκκεντρική» ιδέα σε σκληρό γεωπολιτικό παζάρι. Η αιφνίδια άρση δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, μετά από ένα ασαφές «πλαίσιο συμφωνίας», ανοίγει κρίσιμα ερωτήματα για τη στρατηγική της Ευρώπης και τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Στο Νταβός, ο Ντόναλντ Τραμπ κυριάρχησε στο παρασκήνιο πριν ακόμη ανέβει στο βήμα. Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην αμερικανική οικονομία ή στο εμπόριο, αλλά μετατοπίστηκε σε μια υπόθεση που πολλοί αρχικά αντιμετώπισαν ως πολιτική γραφικότητα: την πρόθεσή του να «πάρει» τη Γροιλανδία από τη Δανία. Όμως η συζήτηση που κατέγραψε το podcast «EU Confidential» του Politico δείχνει ότι πίσω από τον θόρυβο κρύβεται μια βαθιά αναδιάταξη ισχύος στην Αρκτική και εντός της Δύσης.
Η Γροιλανδία ως γεωπολιτικό έπαθλο
Η Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, βρίσκεται στο επίκεντρο της αμερικανοευρωπαϊκής τριβής λόγω της στρατηγικής της θέσης στον Βόρειο Ατλαντικό, των φυσικών πόρων και της πρόσβασης στην Αρκτική. Η Φινλανδή υπουργός Εξωτερικών Ελίνα Βάλτονεν, μιλώντας στο Politico, έθεσε το ζήτημα σε υπαρξιακούς όρους για τη Δύση: οι ΗΠΑ πρέπει να αποφασίσουν αν θα σταθούν «στην πλευρά του θηρευτή», όπως η Ρωσία και η Κίνα, ή «στην πλευρά της ελευθερίας» μαζί με τους συμμάχους τους.
Ο πρόεδρος της Λετονίας Ένγκαρς Ρίνκεβιτς ήταν ακόμη πιο σαφής: η Γροιλανδία πρέπει να παραμείνει μέρος της Δανίας. Για τις χώρες της Βαλτικής, που ζουν υπό τη μόνιμη σκιά της ρωσικής πίεσης, οποιαδήποτε αναθεώρηση συνόρων ή κυριαρχίας εντός ΝΑΤΟ θεωρείται επικίνδυνο προηγούμενο. Η υπόθεση Γροιλανδίας, από αυτή την οπτική, δεν είναι «εξωτικό» θέμα, αλλά κρίκος στην αλυσίδα της αποτροπής έναντι Μόσχας και Πεκίνου.
Το «πλαίσιο συμφωνίας» και η δασμολογική σφήνα
Η πραγματική ανατροπή ήρθε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αποσύρει δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που αντιτάχθηκαν στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, μετά την επίτευξη ενός αόριστου «πλαισίου συμφωνίας». Η κίνηση αυτή δείχνει πώς ο Λευκός Οίκος χρησιμοποιεί την εμπορική πολιτική ως μοχλό πίεσης σε γεωπολιτικά ζητήματα, στέλνοντας μήνυμα ότι η οικονομία και η ασφάλεια είναι πλέον αλληλένδετες στις διατλαντικές σχέσεις.
Η Καναδή υπουργός Εξωτερικών Ανίτα Ανάντ, καθώς και ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ και καθηγητής στο Χάρβαρντ, Κεν Ρόγκοφ, υπογράμμισαν στο ίδιο πλαίσιο ότι η περίοδος έως το 2026 θα είναι εξαιρετικά ασταθής. Ο Ρόγκοφ μάλιστα διατύπωσε ζοφερή πρόβλεψη για την παγκόσμια οικονομία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η γεωπολιτική αστάθεια –με επίκεντρο και την Αρκτική– θα έχει άμεσες επιπτώσεις στις αγορές και στις επενδύσεις.
Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ
Για την Ευρώπη, η υπόθεση Γροιλανδίας λειτουργεί ως τεστ στρατηγικής αυτονομίας. Από τη μια, η ΕΕ χρειάζεται τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της, ιδίως στο ανατολικό μέτωπο και στην Αρκτική. Από την άλλη, η χρήση δασμών ως εργαλείου πολιτικής πίεσης αναδεικνύει πόσο ευάλωτη παραμένει η ευρωπαϊκή οικονομία σε μονομερείς αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Η Δανία, ως άμεσος ενδιαφερόμενος, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός τριγώνου ΗΠΑ–ΕΕ–ΝΑΤΟ. Αν η συζήτηση για το καθεστώς της Γροιλανδίας προχωρήσει, η Κοπεγχάγη θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της, την ανάγκη διατήρησης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και τις ευρωπαϊκές ευαισθησίες περί διεθνούς δικαίου και σεβασμού των συνόρων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η «ιστορία της Γροιλανδίας» αποκαλύπτει ότι η εποχή όπου η Ευρώπη μπορούσε να θεωρεί δεδομένη τη διατλαντική ομπρέλα έχει τελειώσει. Αν η ΕΕ δεν χαράξει ενιαία στρατηγική για την Αρκτική, την άμυνα και το εμπόριο, θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις κρίσεις ως θεατής, εγκλωβισμένη ανάμεσα σε έναν απρόβλεπτο Λευκό Οίκο και δύο αναθεωρητικές δυνάμεις, τη Ρωσία και την Κίνα.
#Γροιλανδία #Τραμπ #Νταβός #ΝΑΤΟ #ΕΕ #Δανία #Αρκτική
