Σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις των ευρωατλαντικών σχέσεων, οι 27 ηγέτες της ΕΕ συναντώνται σήμερα στις Βρυξέλλες για να καθορίσουν ενιαία στάση απέναντι στις πρωτοβουλίες του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ελλάδα, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο τραπέζι, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ευρωπαϊκή γραμμή και τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ.
Σε μια συγκυρία που αμφισβητεί ευθέως την αρχιτεκτονική των ευρωατλαντικών σχέσεων όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται σήμερα το απόγευμα στις Βρυξέλλες, ύστερα από πρόσκληση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Στόχος είναι η χάραξη κοινής στρατηγικής απέναντι στις κινήσεις του Λευκού Οίκου και προσωπικά του Ντόναλντ Τραμπ.
Το κλίμα επιβαρύνουν οι πρόσφατες ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός για ένα πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας σχετικά με τη Γροιλανδία. Παρότι ο Τραμπ έκανε βήμα πίσω από τις απειλές δασμών προς ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που αντέδρασαν στα σχέδιά του για την Αρκτική, οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται ότι η πίεση θα παραμείνει διαρκής και πολυεπίπεδη.
Ενιαίο μέτωπο για διεθνές δίκαιο και Αρκτική
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η συνολική σχέση με την Ουάσινγκτον: από το εμπόριο και τις κυρώσεις έως την ασφάλεια και τη γεωπολιτική στην Αρκτική. Ο Αντόνιο Κόστα, μιλώντας στο Στρασβούργο πριν από τη σύνοδο, περιέγραψε τα σημεία στα οποία φαίνεται να διαμορφώνεται συναίνεση: αυστηρή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, στην εδαφική ακεραιότητα και στην εθνική κυριαρχία, αλλά και σαφής πολιτική και θεσμική στήριξη προς τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται το «κοινό διατλαντικό συμφέρον» για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, κυρίως στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, με την ΕΕ να επιχειρεί να δείξει ότι δεν είναι παθητικός παίκτης. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την εξουσία και τα εργαλεία να υπερασπίζεται τον εαυτό της… απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή εξαναγκασμού», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Κόστα, στέλνοντας μήνυμα ότι οι 27 δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν μονομερείς επιβολές από την Ουάσινγκτον.
Η δύσκολη εξίσωση της Αθήνας
Για την Αθήνα, η σύνοδος έχει διπλή διάσταση. Από τη μία, η Ελλάδα ταυτίζεται με τον πυρήνα των ευρωπαϊκών θέσεων, τόσο ως κράτος-μέλος της ΕΕ όσο και ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Από την άλλη, έχει επενδύσει συστηματικά στη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, σε άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που τελικά δεν θα μεταβεί στο Νταβός αλλά κατευθύνεται στις Βρυξέλλες μετά τη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου για το ζήτημα της ευλογιάς, έχει υπογραμμίσει ότι πρέπει να «πρυτανεύσει η λογική, ο διάλογος και οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας» ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα στις σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ.
Ο πρωθυπουργός έχει επαναλάβει ότι η Ελλάδα «δεν πρόκειται να αποστεί» από την προσήλωσή της στο διεθνές δίκαιο και στην πολυμέρεια ως μοναδικό πλαίσιο επίλυσης διεθνών διαφορών. Η στάση αυτή λειτουργεί ως άξονας και για τη συζήτηση γύρω από την αμερικανική πρωτοβουλία για το λεγόμενο «Συμβούλιο της Ειρήνης», στο οποίο η Αθήνα έχει προσκληθεί.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» και η γραμμή της ΕΕ
Η πρόταση Τραμπ για ένα μόνιμου χαρακτήρα Συμβούλιο Ειρήνης, που υπερβαίνει τη Γάζα και στοχεύει συνολικά σε διεθνείς διενέξεις, αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό στις Βρυξέλλες. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπενθύμισε ότι υπάρχει ήδη το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο ορίζει το πλαίσιο για τη Γάζα και την ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία βάσει του σχεδίου 20 σημείων του Τραμπ, που η Ελλάδα έχει υπερψηφίσει.
Κατά τον Γεραπετρίτη, η πρόταση για το Συμβούλιο Ειρήνης απέχει ουσιωδώς από το πλαίσιο του ψηφίσματος, δημιουργώντας ένα σύνθετο νομικό και πολιτικό ζήτημα. Η μέχρι στιγμής θέση της ΕΕ είναι να μην συνταχθεί με τη νέα αμερικανική δομή, και η Αθήνα δηλώνει ότι θα κινηθεί «συντεταγμένα με τους Ευρωπαίους εταίρους», αξιολογώντας τυχόν μελλοντικές διαφοροποιήσεις εντός της Ένωσης. Κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι η Ελλάδα «κινείται πάντα εντός πλαισίου Ηνωμένων Εθνών».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σημερινή άτυπη σύνοδος δεν είναι απλώς ακόμη ένα ευρωπαϊκό ραντεβού, αλλά τεστ ωριμότητας για την ικανότητα της ΕΕ να λειτουργήσει ως γεωπολιτικός πόλος απέναντι σε έναν απρόβλεπτο Λευκό Οίκο. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να διασφαλίσει ότι η στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ δεν θα υπονομεύσει την ευρωπαϊκή της αξιοπιστία –και αντιστρόφως– και να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως γέφυρα ανάμεσα σε Βρυξέλλες, Ουάσινγκτον και ΟΗΕ, σε μια περίοδο όπου η θεσμική νομιμοποίηση και όχι οι ad hoc «συμμαχίες προθύμων» θα κρίνουν την επιρροή των μεσαίων δυνάμεων.
#ΕΕ #Μητσοτάκης #Τραμπ #Διπλωματία #Γροιλανδία
