Η νέα μειοψηφική κυβέρνηση στην Ολλανδία, υπό τον 38χρονο Ρομπ Γέτεν, παρουσιάζει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με έμφαση στην άμυνα, τη στέγαση και την επαναφορά της συναίνεσης. Ωστόσο, η στροφή προς τα δεξιά στη χρηματοδότηση και η εύθραυστη κοινοβουλευτική βάση προμηνύουν δύσκολη διακυβέρνηση.
Η Ολλανδία εισέρχεται σε νέα πολιτική φάση με την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ρομπ Γέτεν και τον σχηματισμό μειοψηφικής κυβέρνησης D66–VVD–CDA. Το 67σέλιδο κυβερνητικό πρόγραμμα φιλοδοξεί να σηματοδοτήσει επιστροφή στην παραδοσιακή ολλανδική κουλτούρα συναίνεσης, μετά από χρόνια πόλωσης και συγκρούσεων. Πίσω από το σύνθημα «Πάμε στη δουλειά!» κρύβεται μια ατζέντα που συνδυάζει υψηλές αμυντικές δαπάνες, αυστηρή μεταναστευτική πολιτική και περιορισμό κοινωνικών δαπανών.
Στροφή σε άμυνα και επενδύσεις με κοινωνικό κόστος
Κεντρικός άξονας του προγράμματος είναι η θεαματική ενίσχυση της άμυνας: προβλέπεται επιπλέον δαπάνη 19 δισ. ευρώ, ώστε η Ολλανδία να φτάσει σε συνολική αμυντική προσπάθεια 5% του ΑΕΠ – 3,5% για καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για συναφείς τομείς. Η χώρα αυτοτοποθετείται «στην πρωτοπορία της ευρωπαϊκής πυλώνας εντός του ΝΑΤΟ», επιδιώκοντας 40% των εξοπλιστικών προμηθειών να γίνονται από κοινού με ευρωπαίους εταίρους.
Παράλληλα, η κυβέρνηση δεσμεύεται για μεγάλες επενδύσεις στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και στη σταδιακή μείωση των εκπομπών αζώτου μέσω εξαγορών γης και δραστηριοτήτων. Πάγωμα περικοπών σε εκπαίδευση και διεθνή βοήθεια προσφέρει μια μερική νίκη στο πιο προοδευτικό προφίλ της D66.
Το τίμημα, ωστόσο, είναι βαρύ για το κοινωνικό κράτος. Οι πολίτες θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του κόστους υγείας, με την κυβέρνηση να δηλώνει ότι «αποτρέπει έκρηξη του προϋπολογισμού υγείας» για να δημιουργήσει χώρο για άμυνα και ασφάλεια. Εισάγεται και ο λεγόμενος «φόρος ελευθερίας», περίπου 184 ευρώ ετησίως ανά πολίτη, που στοχεύει να συγκεντρώσει 3,4 δισ. ευρώ υπέρ της άμυνας.
Μεταναστευτική αυστηρότητα και επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες
Η μετανάστευση, που ανέτρεψε την προηγούμενη κυβέρνηση, παραμένει καίριο πεδίο. Ο Γέτεν επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε μια σκληρή γραμμή ελέγχου ροών και την αποστασιοποίηση από την ακροδεξιά ρητορική του Γκεερτ Βίλντερς. Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τις νέες μεταρρυθμίσεις της ΕΕ για τη μετανάστευση –ιδίως την ενίσχυση των επιστροφών– ως «πρώτο μεγάλο βήμα» για μεγαλύτερο έλεγχο, και σχεδιάζει να ηγηθεί προσπάθειας αναθεώρησης του διεθνούς προσφυγικού δικαίου, ακόμη και μέσω διεθνούς «συνόδου ασύλου».
Την ίδια στιγμή, δεσμεύεται ότι δεν θα στέλνονται μετανάστες σε χώρες όπου κινδυνεύουν με δίωξη και παγώνει την αμφιλεγόμενη συμφωνία με την Ουγκάντα ως κόμβο διέλευσης απορριφθέντων αιτούντων άσυλο. Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η νέα κυβέρνηση εγκαταλείπει τον ευρωσκεπτικισμό της προηγούμενης περιόδου και επανέρχεται σε φιλοευρωπαϊκή γραμμή: ενισχυμένη συνεργασία σε άμυνα και μετανάστευση, αλλά με σαφή απόρριψη των ευρωομολόγων και επιμονή στη δημοσιονομική ευθύνη των κρατών-μελών.
Η Ολλανδία θα συνεχίσει τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία και θα πιέσει για αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Απέναντι στις ΗΠΑ, το κείμενο υιοθετεί πιο αυστηρό τόνο, δεσμευόμενο να «μιλά όταν οι ενέργειές τους υπονομεύουν τις αξίες και τα συμφέροντά μας», χωρίς όμως να τίθεται υπό αμφισβήτηση η στρατηγική σχέση.
Μειοψηφική κυβέρνηση, δύσκολες ισορροπίες
Παρά τον φιλόδοξο σχεδιασμό, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οι τρεις κυβερνητικοί εταίροι διαθέτουν μόλις 66 από τις 150 έδρες στην Κάτω Βουλή και 22 από τις 75 στη Γερουσία. Κάθε βασική μεταρρύθμιση θα απαιτεί στήριξη της αντιπολίτευσης, σε ένα τοπίο όπου η συμμαχία Πρασίνων–Εργατικών (GL–PvdA) και το ακροδεξιό PVV του Βίλντερς βρίσκονται στα δύο άκρα του φάσματος.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά τη ρητορική συνεργασίας του Γέτεν, η κυβέρνηση πιθανότατα θα αναγκαστεί να στραφεί συχνότερα προς τα δεξιά για να διασφαλίσει πλειοψηφίες, ιδίως σε ζητήματα άμυνας και κοινωνικών περικοπών, τα οποία η GL–PvdA έχει δηλώσει ότι δεν θα στηρίξει. Η πρώτη δοκιμασία θα είναι η συζήτηση του προγράμματος στο κοινοβούλιο, ενώ η κατανομή υπουργείων και η ορκωμοσία του νέου σχήματος αναμένονται έως τα τέλη Φεβρουαρίου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ολλανδική περίπτωση λειτουργεί ως εργαστήριο για το νέο ευρωπαϊκό υπόδειγμα: υψηλές αμυντικές δαπάνες, σκληρότερη μεταναστευτική πολιτική και δημοσιονομική ορθοδοξία, με τίμημα την πίεση στο κοινωνικό κράτος. Αν η Χάγη καταφέρει να περάσει ένα τόσο «στρατιωτικοποιημένο» και αντικοινωνικό μείγμα πολιτικής μέσα από ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο, θα ενισχυθεί η τάση μετατόπισης του ευρωπαϊκού κέντρου βάρους προς τα δεξιά, με άμεσες επιπτώσεις και για χώρες όπως η Ελλάδα, που ήδη ισορροπούν ανάμεσα σε ανάγκες άμυνας, κοινωνικής συνοχής και δημοσιονομικής πειθαρχίας.
#Ολλανδία #Γέτεν #ΟλλανδικήΚυβέρνηση #Άμυνα #Μετανάστευση #ΕΕ
