Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το περιφερειακό ΑΕΠ του 2023 δείχνουν γενικευμένη αύξηση εισοδημάτων κατά 8,9% στις 13 περιφέρειες, αλλά και παγίωση μιας Ελλάδας δύο ταχυτήτων. Η Αττική και οι τουριστικές περιοχές απομακρύνονται ακόμη περισσότερο από τις φτωχότερες περιφέρειες, παρά τις δεκαετίες γενναίων κοινοτικών ενισχύσεων.
Η νέα αποτύπωση του περιφερειακού ΑΕΠ από την ΕΛΣΤΑΤ για το 2023 επιβεβαιώνει μια αντιφατική πραγματικότητα: τα μέσα εισοδήματα αυξάνονται σχεδόν παντού, αλλά οι δομικές ανισότητες παραμένουν επίμονες. Σε εθνικό επίπεδο, το μέσο εισόδημα στις 13 περιφέρειες ενισχύθηκε κατά 8,9%, ωστόσο οι «πλούσιες» περιοχές γίνονται πλουσιότερες με ταχύτερο ρυθμό, ενώ οι «φτωχές» απλώς μειώνουν οριακά την απόστασή τους.
Η υπερσυγκέντρωση στην Αττική και το τουριστικό τόξο
Η Αττική, όπου κατοικεί περίπου ο μισός πληθυσμός της χώρας και παράγεται το μισό ΑΕΠ, παραμένει ο αδιαμφισβήτητος οικονομικός πόλος. Το μέσο εισόδημα αυξήθηκε κατά 10,5% και διαμορφώθηκε στα 29.732 ευρώ το 2023, από 26.899 ευρώ το 2022, πολύ πάνω από τον εθνικό μέσο όρο. Η ψαλίδα με την υπόλοιπη χώρα διευρύνεται, επιβεβαιώνοντας τη χρόνια υπερσυγκέντρωση παραγωγικών δραστηριοτήτων, υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας και θέσεων εργασίας στην πρωτεύουσα.
Ιδιαίτερα δυναμικές εμφανίζονται και οι τουριστικές περιφέρειες. Τα Ιόνια νησιά κατέγραψαν τη μεγαλύτερη άνοδο εισοδήματος στη χώρα, με 15,2%, φτάνοντας τα 19.502 ευρώ (από 16.928 ευρώ). Το Νότιο Αιγαίο παραμένει η πλουσιότερη νησιωτική περιφέρεια, με αύξηση 13,4% και μέσο εισόδημα 21.610 ευρώ, σαφής αντανάκλαση της ισχυρής τουριστικής επίδοσης. Η Κρήτη, με άνοδο 10,9% στα 18.345 ευρώ, εντάσσεται επίσης στο «τουριστικό τόξο» που λειτουργεί ως δεύτερος πυλώνας ανάπτυξης μετά την Αττική.
Αντίθετα, το Βόρειο Αιγαίο, παρότι κατέγραψε αξιοσημείωτη αύξηση 10%, παραμένει χαμηλά, με μέσο εισόδημα 13.436 ευρώ, υποδηλώνοντας ότι ο τουρισμός δεν διαχέεται ομοιόμορφα ούτε καν μεταξύ των νησιωτικών περιοχών.
Οι φτωχές περιφέρειες και η πρόκληση της σύγκλισης
Η Ήπειρος παραμένει η φτωχότερη περιφέρεια της χώρας, με μέσο εισόδημα 13.789 ευρώ το 2023, παρά την αύξηση 8,8% σε σχέση με τα 12.674 ευρώ του 2022. Ακολουθεί η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, με πολύ χαμηλή άνοδο 5,7% και εισόδημα 13.840 ευρώ. Οι δύο αυτές περιφέρειες, παρά τις δεκαετίες ευρωπαϊκών πόρων, δεν καταφέρνουν να αλλάξουν θέση στην κατάταξη.
Ειδική περίπτωση αποτελεί η Δυτική Μακεδονία, η οποία βιώνει τη μετάβαση της απολιγνιτοποίησης. Εκεί το μέσο εισόδημα μειώθηκε κατά 1%, στα 15.543 ευρώ από 15.704 ευρώ, δείχνοντας τις κοινωνικοοικονομικές τριβές μιας βίαιης αλλαγής παραγωγικού μοντέλου, χωρίς ακόμη επαρκή υποκατάσταση των χαμένων δραστηριοτήτων.
Η Κεντρική Μακεδονία, με αύξηση 7,3% στα 16.982 ευρώ, αναδεικνύει την απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τη Θεσσαλονίκη από την Αθήνα, τόσο σε εισοδηματικό όσο και σε αναπτυξιακό επίπεδο. Η Πελοπόννησος καταγράφει τη δεύτερη χαμηλότερη αύξηση (5,5%) στα 17.841 ευρώ, ενώ η Στερεά Ελλάδα έχει την μικρότερη άνοδο πανελλαδικά, μόλις 1,7%, στα 18.469 ευρώ. Η Δυτική Ελλάδα κινείται ενδιάμεσα, με 7% αύξηση και μέσο εισόδημα 15.210 ευρώ.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν μετά από περίπου 105 δισ. ευρώ από τρία διαδοχικά ΕΣΠΑ και επιπλέον 36 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η χωρική κατανομή της ανάπτυξης παραμένει βαθιά άνιση, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα του αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Σχόλιο SBCTV.gr: Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δεν είναι απλώς μια στατιστική φωτογραφία, αλλά καμπανάκι για τη στρατηγική των δημόσιων πολιτικών: χωρίς στοχευμένες, παραγωγικές επενδύσεις σε Ήπειρο, Θράκη και Δυτική Μακεδονία, και χωρίς ουσιαστική αποκέντρωση δραστηριοτήτων από την Αττική, η Ελλάδα κινδυνεύει να παγιώσει μια μόνιμη γεωγραφική ανισότητα, με υψηλό κοινωνικό και πολιτικό κόστος την επόμενη δεκαετία.
#ΑΕΠ #Περιφέρειες #Εισόδημα #Ανισότητες #Τουρισμός
