Η κυβέρνηση κλείνει οριστικά την πόρτα στην εφαρμογή του «ιταλικού μοντέλου» για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας, επιλέγοντας να κινηθεί αποκλειστικά εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων. Στο επίκεντρο της στρατηγικής μπαίνει η θωράκιση της αντιστάθμισης έμμεσου κόστους CO₂ και η προετοιμασία ενός νέου, συμπληρωματικού μέτρου.
Η συζήτηση για την υιοθέτηση του λεγόμενου «ιταλικού μοντέλου» – ενός σχήματος διοικητικής μείωσης του κόστους ρεύματος για τη βιομηχανία εκτός πλαισίου κρατικών ενισχύσεων – κλείνει οριστικά για την Ελλάδα. Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να κινηθεί μονομερώς κόντρα στις Βρυξέλλες, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη απορρίψει αντίστοιχες διατάξεις στην Ιταλία, διαβλέποντας ζήτημα παράνομης συσσώρευσης ενισχύσεων.
Το ευρωπαϊκό «τείχος» και ο κίνδυνος παράβασης
Όπως εξηγεί ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, το ζήτημα δεν είναι η ποιότητα των ελληνικών επιχειρημάτων, αλλά η «κόκκινη γραμμή» της Κομισιόν στο θέμα της accumulation: η ίδια επιλέξιμη δαπάνη δεν μπορεί να επιδοτείται ταυτόχρονα από διαφορετικά εργαλεία. Σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Γερμανία, όπου ήδη δίνονται υψηλά ποσά αντιστάθμισης έμμεσου κόστους CO₂, ένα δεύτερο παράλληλο σχήμα τύπου CISAF θα θεωρούνταν διπλή ενίσχυση.
Η Αθήνα δεν έχει τη δυνατότητα να εφαρμόσει μονομερώς το ιταλικό μοντέλο χωρίς κοινοποίηση. Μια τέτοια επιλογή θα άνοιγε αυτόματα διαδικασία παράβασης (infringement), με αβέβαιη έκβαση και σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κόστος, σε μια συγκυρία όπου η χώρα επιδιώκει επιπλέον ευρωπαϊκή ευελιξία και πόρους για την ενεργειακή μετάβαση. Έτσι, το «ιταλικό μοντέλο» παραμένει μόνο θεωρητικό διαπραγματευτικό χαρτί, όχι ρεαλιστική επιλογή άμεσης εφαρμογής.
Αντιστάθμιση CO₂: κλειδί στήριξης μέχρι το 2030
Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες με τη μεγαλύτερη ένταση στήριξης μέσω αντιστάθμισης. Για το 2023, τα ποσά έφθασαν περίπου τα 287 εκατ. ευρώ, όταν η Ιταλία – με πολλαπλάσια βιομηχανική βάση – κινήθηκε σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα. Αυτό εξηγεί γιατί κράτη με περιορισμένη αντιστάθμιση μπορούν ευκολότερα να εφαρμόσουν σχήματα τύπου CISAF χωρίς να «σκοντάφτουν» στη συσσώρευση ενισχύσεων.
Το βασικό διακύβευμα για την Αθήνα είναι να μην περιοριστούν τα σημερινά ποσά αντιστάθμισης, παρά τη σταδιακή μείωση του συντελεστή έντασης άνθρακα λόγω απολιγνιτοποίησης. Η αλλαγή του ενεργειακού μείγματος μειώνει λογιστικά το ανθρακικό αποτύπωμα και, συνεπώς, τα δικαιούμενα ποσά για τις επιχειρήσεις, με απώλειες δεκάδων εκατ. ευρώ ετησίως. Εκεί εστιάζει η διαπραγμάτευση με την Κομισιόν, με αξιοποίηση όλων των «παραθύρων» των επικαιροποιημένων κατευθυντήριων γραμμών ETS: τεχνικές προσαρμογές συντελεστών και διεύρυνση των επιλέξιμων κλάδων.
Νέο μέτρο στο τραπέζι και ανησυχίες της βιομηχανίας
Παράλληλα, η κυβέρνηση επεξεργάζεται μια επιπλέον ρύθμιση για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί σύντομα. Το νέο εργαλείο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αντιστάθμιση και σχεδιάζεται ώστε να είναι πλήρως συμβατό με το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, μειώνοντας τον νομικό κίνδυνο για τις επιχειρήσεις.
Ωστόσο, η ενεργοβόρος βιομηχανία εμφανίζεται έντονα προβληματισμένη. Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, αμφισβητεί την ταχύτητα και αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Υπογραμμίζει ότι η αντιστάθμιση είναι ήδη κεκτημένο μέτρο και δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως «εναλλακτική λύση», ιδίως όταν δεν είναι σαφές το τελικό όφελος για τις 57 βιομηχανίες που συμμετέχουν στο σχήμα. Φέρνει ως παράδειγμα τη Γερμανία, που εφαρμόζει αντιστάθμιση 100% και ταυτόχρονα αναμένει έγκριση για το CISAF για τις υπόλοιπες βιομηχανίες, θέτοντας το ερώτημα «εμείς γιατί όχι;».
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η συζήτηση για capacity mechanism που θα επιδοτεί το σύνολο των ηλεκτροπαραγωγών, με εκτιμώμενο βάρος περίπου 400 εκατ. ευρώ ετησίως στους καταναλωτές, σε αντίθεση με το πιο στοχευμένο γαλλικό μοντέλο. Η ΕΒΙΚΕΝ φοβάται ότι η βιομηχανία θα περιμένει υπερβολικά για σαφή, ανταγωνιστικά τιμολόγια ενέργειας, με κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και παραγωγικής βάσης.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η επιλογή της κυβέρνησης να κλείσει το μέτωπο με τις Βρυξέλλες και να «ποντάρει» σε θεσμικά καθαρά εργαλεία είναι ορθολογική, αλλά αφήνει ανοιχτό το κρίσιμο ερώτημα της ταχύτητας και του εύρους της στήριξης. Αν το νέο μέτρο αποδειχθεί χλιαρό ή καθυστερήσει, ο συνδυασμός υψηλού ενεργειακού κόστους, αυστηρότερης κλιματικής πολιτικής και διεθνούς ανταγωνισμού μπορεί να επιταχύνει την αποβιομηχάνιση, πολύ πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις στα ευρωπαϊκά γραφεία.
#βιομηχανία #ενέργεια #ηλεκτρικό_ρεύμα #αντιστάθμιση #Κομισιόν
