Ένα πυκνό Σχέδιο Δράσης 364 ενεργειών ξεδιπλώνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για να κλείσει ανοιχτές παραβάσεις της Ε.Ε. και να θωρακίσει τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Η παρουσίασή του, αμέσως μετά το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, δείχνει τόσο το βάθος του προβλήματος όσο και το μέγεθος του απαιτούμενου μετασχηματισμού.
Η κυβέρνηση επιχειρεί μια συνολική επανεκκίνηση της ελληνικής αεροναυτιλίας, υπό την πίεση των ευρωπαϊκών διαδικασιών παραβάσεων αλλά και της εγχώριας κρίσης αξιοπιστίας που προκάλεσε το πρόσφατο μπλακ άουτ στις επικοινωνίες των αεροδρομίων. Το «Σχέδιο Δράσης για τις Παραβάσεις και τη Συμμόρφωση με το Ενωσιακό Δίκαιο στον τομέα της Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM)» λειτουργεί ταυτόχρονα ως απάντηση στις Βρυξέλλες και ως οδικός χάρτης τεχνολογικού και θεσμικού εκσυγχρονισμού.
Χρονοδιάγραμμα, ευρωπαϊκή επιτήρηση και κρίσιμες υποδομές
Το σχέδιο περιλαμβάνει 364 δράσεις, οργανωμένες σε επτά πυλώνες, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2028. Η υλοποίηση ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 και παρακολουθείται στενά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην οποία η Ελλάδα οφείλει να υποβάλλει έκθεση προόδου κάθε έξι εβδομάδες. Ήδη έχει αποσταλεί η πέμπτη έκθεση στις 31 Δεκεμβρίου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν το ελληνικό ATM ως φάκελο υψηλού ρίσκου για την ασφάλεια πτήσεων.
Κομβικό στοιχείο αποτελεί η ανάπτυξη των υπηρεσιών Data Link – της μετάβασης δηλαδή από την παραδοσιακή φωνητική επικοινωνία σε ψηφιακή ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ πιλότων και ελεγκτών. Εργασίες εξελίσσονται ταυτόχρονα σε Μερέντα, Μουστάκο, Ακαρνανικά, στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας, αλλά και σε Λήμνο και Μάρε, δείχνοντας προσπάθεια συμπίεσης χρόνων σε ένα έργο που είχε ήδη καθυστερήσει επικίνδυνα.
Ωστόσο, η κρίσιμη Σύμβαση VCS για το σύστημα επικοινωνίας και καταγραφής φωνής παραμένει μπλοκαρισμένη στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με προσφυγή κατά αρνητικής πράξης του 2025. Η αναμενόμενη απόφαση εντός Ιανουαρίου 2026 θα κρίνει εάν η αναβάθμιση των φωνητικών επικοινωνιών –και άρα ένα βασικό επίπεδο ασφάλειας– θα προχωρήσει χωρίς νέα θεσμικά εμπόδια.
TopSky, PBN, ραντάρ Mode S και μετασχηματισμός της ΥΠΑ
Στον πυλώνα του κύριου συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, TopSky ATC One, η Ελλάδα προσφεύγει στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς διαγωνισμό με την THALES LAS France, κίνηση που δείχνει την ανάγκη επιτάχυνσης αλλά και ενέχει προφανείς κινδύνους για νομικές εμπλοκές. Στόχος είναι η υπογραφή σύμβασης έως 31 Μαρτίου 2026 και πλήρης ενσωμάτωση υλικού και λογισμικού έως 1η Νοεμβρίου 2028.
Παράλληλα, στον τομέα της Πλοήγησης Βάσει Απόδοσης (PBN), έχει εγκριθεί επικαιροποιημένο Transition Plan που προβλέπει ολοκλήρωση σχεδιασμού, πιστοποίησης και δημοσίευσης των «2020 runways» έως το τέλος του 2026. Ωστόσο, ο διεθνής διαγωνισμός για διαδικασίες PBN σε 31 αεροδρόμια έχει προσκρούσει σε δικαστικές εμπλοκές, με το Διοικητικό Εφετείο να αναπέμπει τον φάκελο στην ΥΠΑ για επανέλεγχο δικαιολογητικών. Η καθυστέρηση σε αυτό το μέτωπο μπορεί να επηρεάσει άμεσα την επιχειρησιακή ευελιξία και τη χωρητικότητα του FIR Αθηνών.
Στον τομέα επιτήρησης, το πρόγραμμα «Pallas T1» προχωρά με προπαρασκευαστικές μελέτες για νέα εγκατάσταση ραντάρ στην Αίγινα, ενώ ενεργοποιούνται μεταβατικές αναβαθμίσεις «Pallas 3G» που αξιοποιούν δεδομένα Mode S και ADS-B. Ο διαγωνισμός για οκτώ νέα ραντάρ Mode S, με προθεσμία προσφορών την 31η Ιανουαρίου 2026, αποτελεί ίσως το πιο χειροπιαστό βήμα ενίσχυσης της τεχνικής υποδομής.
Τέλος, ο θεσμικός μετασχηματισμός της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, με νέο Διοικητικό Συμβούλιο και κύμα προσλήψεων (ATSEP, AFISO και 72 νέοι Ελεγκτές Εναερίου Κυκλοφορίας από υφιστάμενη «δεξαμενή»), επιχειρεί να λύσει χρόνιες στρεβλώσεις στελέχωσης και λογοδοσίας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το Σχέδιο Δράσης δείχνει φιλόδοξο, τεχνοκρατικά δομημένο και υπό αυστηρή ευρωπαϊκή επιτήρηση, αλλά παραμένει ευάλωτο σε τρία σημεία: στις κλασικές ελληνικές αγκυλώσεις των διαγωνισμών και των ελέγχων νομιμότητας, στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού σε ένα περιβάλλον υψηλής έντασης εργασίας και, κυρίως, στην πολιτική βούληση να τηρηθούν απαρέγκλιτα τα ορόσημα έως το 2028. Μετά το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, το ζήτημα δεν είναι μόνο η συμμόρφωση με το κοινοτικό δίκαιο αλλά η αποκατάσταση της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας σε έναν στρατηγικό για τον τουρισμό και την οικονομία κλάδο.
#αεροναυτιλία #ΥΠΑ #FIRΑθηνών #αερομεταφορές #υποδομές
