Η Ελλάδα εισέρχεται στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική με δομικές αδυναμίες και βαθιά εξάρτηση από εισαγωγές τροφίμων, προειδοποιεί ο Μιχάλης Σάλλας. Χωρίς εθνικό σχέδιο διατροφικής επάρκειας, το εμπορικό έλλειμμα στα τρόφιμα παγιώνεται και μετατρέπεται σε στρατηγικό κίνδυνο για την οικονομία και την κοινωνική συνοχή.
Το ζήτημα της διατροφικής επάρκειας της χώρας αναδεικνύει με οξύ τρόπο ο Μιχάλης Σάλλας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια στρατηγική επιλογή: «Ή θα σχεδιάσει στοιχειώδη διατροφική επάρκεια και παραγωγική ανθεκτικότητα ή θα συνεχίσει να εισάγει μαλακό σιτάρι για το ψωμί της και να πληρώνει το κόστος της εξάρτησης».
Εμπορικό έλλειμμα τροφίμων και δομική εξάρτηση
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, οι εισαγωγές στην κατηγορία «τρόφιμα και ζώντα ζώα» υπερέβησαν τα 6 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ οι εξαγωγές κινούνται γύρω στα 2,5 δισ. ευρώ. Το εμπορικό έλλειμμα άνω των 3,5 δισ. ευρώ δεν αποτελεί συγκυριακή ανωμαλία, αλλά σταθερό, διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας.
Πίσω από τους αριθμούς αποτυπώνεται η περιορισμένη αυτάρκεια της χώρας σε βασικά αγαθά. Η εγχώρια παραγωγή γάλακτος καλύπτει μόλις το 60–65% της κατανάλωσης. Στο βοδινό κρέας η αυτάρκεια υποχωρεί στο 20–25%, στο χοιρινό στο 30–35%, ενώ στα όσπρια –πυλώνα της μεσογειακής διατροφής– η παραγωγή δεν φτάνει ούτε το μισό της εγχώριας ζήτησης. Στα σιτηρά, η Ελλάδα είναι σχεδόν αυτάρκης στο σκληρό σιτάρι, αλλά εισάγει πάνω από το 70% του μαλακού σίτου και σημαντικές ποσότητες καλαμποκιού.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εξάρτηση από εισαγόμενες εισροές: πάνω από το 80% των λιπασμάτων προέρχεται από το εξωτερικό, ενώ η κτηνοτροφία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενο καλαμπόκι, σόγια και σογιάλευρο. Έτσι, η ελληνική παραγωγή εκτίθεται όχι μόνο στις διεθνείς τιμές, αλλά και σε κινδύνους διαθεσιμότητας σε περιόδους κρίσεων.
Η νέα ΚΑΠ ως επιταχυντής ανισορροπιών
Ο Σάλλας υπογραμμίζει ότι η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, που εφαρμόζεται από το 2023, δεν είναι ουδέτερη. Παρουσιάζεται ως πιο «ευέλικτη», καθώς μεταφέρει ευθύνες στα εθνικά στρατηγικά σχέδια, στην πράξη όμως ευνοεί χώρες και εκμεταλλεύσεις με μέγεθος, κεφάλαιο, τεχνογνωσία και διοικητική επάρκεια. Τα οικολογικά σχήματα, οι αυξημένες απαιτήσεις συμμόρφωσης και η σύνδεση ενισχύσεων με δείκτες απόδοσης λειτουργούν καλύτερα για οργανωμένες μονάδες, όχι για μικρούς, ηλικιωμένους ή απομονωμένους παραγωγούς.
Η ίδια η φιλοσοφία της ΚΑΠ δεν στοχεύει στην αυτάρκεια κάθε κράτους μέλους, αλλά στη συνολική ισορροπία της ευρωπαϊκής αγοράς. Αυτό σημαίνει ότι η απώλεια παραγωγής σε μια χώρα μπορεί να αντισταθμιστεί από πλεονάσματα σε άλλη. Για χώρες με ισχυρές αγροτικές οικονομίες αυτό δεν είναι πρόβλημα. Για χώρες με χρόνια ελλείμματα τροφίμων, όπως η Ελλάδα, συνεπάγεται παγίωση της εξάρτησης.
Απουσία εθνικής στρατηγικής και το κόστος για την επόμενη δεκαετία
Κατά τον Σάλλα, το κρίσιμο κενό είναι εθνικό και όχι ευρωπαϊκό. Η χώρα δεν διαθέτει σαφή στρατηγική διατροφικής επάρκειας: δεν έχει ορίσει ποια προϊόντα θεωρεί κρίσιμα, ποια θέλει να παράγει εγχώρια και με ποια εργαλεία πολιτικής. Οι ενισχύσεις της ΚΑΠ χρησιμοποιούνται κυρίως ως μηχανισμός εισοδηματικής στήριξης, όχι ως μοχλός αναδιάρθρωσης και συλλογικής οργάνωσης της παραγωγής.
Εάν δεν υπάρξει εθνικό πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, προειδοποιεί, μέσα σε μία δεκαετία το αγροτικό τοπίο θα είναι αισθητά χειρότερο: λιγότεροι ενεργοί παραγωγοί, υψηλότερη μέση ηλικία, εγκατάλειψη γης, περαιτέρω συρρίκνωση της κτηνοτροφίας λόγω κόστους ζωοτροφών και ενέργειας και ένα εμπορικό έλλειμμα τροφίμων σταθερά σε επίπεδα πολλών δισ. ευρώ ετησίως.
Μια στοιχειώδης εθνική πολιτική, τονίζει, θα έπρεπε να ξεκινά από λίγους, καθαρούς στόχους: επάρκεια σε βασικά τρόφιμα, ενίσχυση της ζωικής παραγωγής, μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες εισροές και συλλογική οργάνωση της παραγωγής μέσω συνεταιρισμών και συμβολαιακής γεωργίας. Τα εργαλεία υπάρχουν στην ΚΑΠ – αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση και ο στρατηγικός σχεδιασμός.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η παρέμβαση Σάλλα υπενθυμίζει ότι η αγροτική πολιτική δεν είναι κοινωνική παροχή αλλά ζήτημα εθνικής ασφάλειας και μακροοικονομικής σταθερότητας. Η Ελλάδα κινδυνεύει να παραμείνει «καθαρός εισαγωγέας» τροφίμων σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και κλιματικών σοκ. Χωρίς μετρήσιμους στόχους αυτάρκειας, αναδιάρθρωση της κτηνοτροφίας και επενδύσεις σε εισροές, νερό και ενέργεια, το κόστος της σημερινής αδράνειας θα αποτυπωθεί όχι μόνο στα δημοσιονομικά, αλλά και στο ράφι του σούπερ μάρκετ και στην κοινωνική συνοχή.
#αγροτικη_πολιτικη #διατροφικη_επαρκεια #ΚΑΠ #αγροδιατροφη
