Στη σκιά της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου και με φόντο μια πιο ήπια, αλλά αβέβαιη, αμερικανική στάση, η ΕΕ βλέπει να αναδύεται μια άτυπη ομάδα έξι μεγάλων οικονομιών που συντονίζονται στενότερα. Η διαμόρφωση του λεγόμενου «E6» αναζωπυρώνει τους φόβους για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων και νέο καταμερισμό ισχύος εντός της Ένωσης.
Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου λειτούργησε ως βαρόμετρο για τις διατλαντικές σχέσεις και την εσωτερική συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά τον πιο «μαλακό» τόνο που εξέπεμψε η Ουάσιγκτον, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παραμένουν επιφυλακτικές ως προς τη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία των ΗΠΑ σε ζητήματα άμυνας, ασφάλειας και βιομηχανικής πολιτικής.
Το άτυπο «E6» και ο κίνδυνος θεσμικού παρακάμματος
Την ώρα που οι υπουργοί Οικονομικών συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο του Eurogroup, ένα νέο άτυπο σχήμα κερδίζει προσοχή: το λεγόμενο «E6». Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία και Πολωνία –οι έξι μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ– ξεκινούν στενότερο συντονισμό, πέρα από τα τυπικά θεσμικά κανάλια.
Η κίνηση αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων. Οι επικριτές φοβούνται ότι η διαμόρφωση ενός «διευθυντηρίου» οικονομικά ισχυρών κρατών μπορεί να υπονομεύσει την αρχή της ισότητας των μελών και να μεταφέρει το κέντρο λήψης αποφάσεων από τα θεσμικά όργανα –όπως το Eurogroup και το Συμβούλιο– σε άτυπες λέσχες. Η ανησυχία είναι ιδιαίτερα έντονη σε μικρότερες και περιφερειακές χώρες, που φοβούνται ότι κρίσιμες αποφάσεις για δημοσιονομικούς κανόνες, επενδύσεις και άμυνα θα «κλειδώνονται» προκαταβολικά μεταξύ των μεγάλων.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του σχήματος υποστηρίζουν ότι η ΕΕ χρειάζεται έναν πιο ευέλικτο, επιχειρησιακό πυρήνα για να μπορεί να αντιδρά γρήγορα σε γεωπολιτικές και οικονομικές κρίσεις, ιδίως όταν η ομοφωνία των 27 αποδεικνύεται τροχοπέδη. Η διασύνδεση οικονομικού βάρους και πολιτικής επιρροής δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά η θεσμοποίηση –έστω και άτυπη– ενός «E6» αλλάζει τις ισορροπίες.
Μετέωρη διατλαντική σχέση και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία
Η πιο ήπια ρητορική από την Ουάσιγκτον στο Μόναχο δεν αρκεί για να διασκεδάσει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες. Οι συζητήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα, τη βιομηχανική πολιτική και τη χρηματοδότηση της στήριξης προς την Ουκρανία εντείνονται, καθώς η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να βασίζεται επ’ αόριστον στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η στενότερη σύμπραξη των έξι μεγαλύτερων οικονομιών μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες στην άμυνα, την κοινή αγορά κεφαλαίων και την πράσινη μετάβαση – ή ως μηχανισμός αποκλεισμού όσων δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τον ρυθμό. Η συζήτηση για την «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων» δεν είναι θεωρητική: συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, την κατανομή βιομηχανικών επενδύσεων και τη διαμόρφωση των μελλοντικών κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Βρυξέλλες: νέα περιφερειακή κυβέρνηση μετά από 613 ημέρες
Παράλληλα, στις Βρυξέλλες μπαίνει τέλος σε ένα παρατεταμένο θεσμικό κενό. Μετά από 613 ημέρες χωρίς πλήρως εξουσιοδοτημένη εκτελεστική αρχή, η περιφέρεια αποκτά νέα κυβέρνηση. Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο, αλλά και συμβολικά, καθώς η «πρωτεύουσα της Ευρώπης» έδειχνε μέχρι σήμερα την αδυναμία της να επιλύσει γρήγορα τα δικά της πολιτικά αδιέξοδα.
Η σταθεροποίηση της περιφερειακής διακυβέρνησης στις Βρυξέλλες μπορεί να βελτιώσει το επενδυτικό κλίμα και να επιτρέψει την επιτάχυνση έργων υποδομής και διοικητικών μεταρρυθμίσεων, σε μια περίοδο που η ίδια η ΕΕ αναζητά νέα ισορροπία μεταξύ κεντρικής ολοκλήρωσης και εθνικής ή περιφερειακής αυτονομίας.
Σχόλιο 
: Η ανάδυση του «E6» επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη κινείται de facto προς ένα μοντέλο πολλών ταχυτήτων, με έναν οικονομικό-πολιτικό πυρήνα να διαμορφώνει την ατζέντα. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να μη βρεθούν εκτός του στενού κύκλου όπου λαμβάνονται οι κρίσιμες αποφάσεις και ταυτόχρονα να αξιοποιήσουν τις ενδοευρωπαϊκές εντάσεις για να διεκδικήσουν πιο δίκαιη κατανομή πόρων και μεγαλύτερη θεσμική φωνή.
#Ευρώπη #ΕυρώπηΠολλώνΤαχυτήτων #Eurogroup #Ασφάλεια
