Ένα πακέτο έξι παρεμβάσεων ενεργοποιεί η κυβέρνηση για να αυξήσει την προσφορά κατοικιών και να μετριάσει την έκρηξη των ενοικίων. Συνδυάζει γενναίες επιδοτήσεις ανακαίνισης, στοχευμένη στήριξη δημοσίων υπαλλήλων και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Ένα νέο, πολυεπίπεδο πακέτο έξι μέτρων ενεργοποιούν τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, με στόχο την αντιμετώπιση του οξύ στεγαστικού προβλήματος. Ο σχεδιασμός δεν εξαντλείται στο παρόν πακέτο, καθώς προαναγγέλλεται αξιοποίηση περίπου 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και κεντρικό πρόγραμμα στέγασης και για την περίοδο 2028-2034.
Γενναία επιδότηση ανακαίνισης κλειστών κατοικιών
Κεντρικός πυλώνας είναι η ανακαίνιση παλαιών, κλειστών ακινήτων. Προβλέπεται πρόγραμμα με αρχικό προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ – με δυνατότητα αύξησης – που θα επιδοτεί έως και το 90% της δαπάνης, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Η επιδότηση φτάνει τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 120 τ.μ., με προτεραιότητα σε ακίνητα προ του 1990, τα οποία παραμένουν σήμερα εκτός αγοράς.
Οι επιλέξιμες δαπάνες αφορούν πλήρεις εργασίες ανακαίνισης – αλλαγή κουζίνας και μπάνιου, αντικατάσταση κουφωμάτων, ηλεκτρολογικές και υδραυλικές παρεμβάσεις – καθώς και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ζευγάρια με ετήσιο εισόδημα έως 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε ανήλικο παιδί, χωρίς ηλικιακό περιορισμό, σε αντίθεση με τα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ». Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι κάθε ιδιοκτήτης θα μπορεί να εντάξει περισσότερα του ενός κλειστά ακίνητα, τα οποία θα επανέλθουν σε χρήση είτε για ενοικίαση είτε για ιδιοκατοίκηση.
Στήριξη δημοσίων υπαλλήλων στην περιφέρεια και αναβάθμιση δημοσίων κτιρίων
Η δεύτερη δράση στοχεύει σε εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές, γιατρούς, αστυνομικούς και στρατιωτικούς που υπηρετούν εκτός έδρας, κυρίως σε τουριστικές περιοχές με πολύ υψηλά ενοίκια. Για όλους αυτούς επεκτείνεται το μέτρο της επιστροφής ενοικίου: προβλέπεται επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως, ανεξαρτήτως εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι μισθώνουν κατοικία στην περιοχή υπηρεσίας τους.
Παράλληλα, τρίτη δράση αφορά την αναβάθμιση δημοτικών και κρατικών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, ώστε να μετατραπούν σε κατοικίες για δημοσίους υπαλλήλους εκτός έδρας. Για τον σκοπό αυτό θα διατίθεται το 1,5% του προϋπολογισμού κάθε περιφερειακού προγράμματος, με υλοποίηση από Περιφέρειες και Δήμους. Πρόκειται για διαχρονικό αίτημα της δημόσιας διοίκησης, που συνδέεται άμεσα με την κάλυψη κρίσιμων θέσεων στην περιφέρεια.
Φρένο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και φοροκίνητρα για νέες κατοικίες
Το τέταρτο μέτρο αγγίζει τον πιο «καυτό» παράγοντα πίεσης στα ενοίκια: τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb. Επιλέγεται μια σχετικά ήπια, αλλά στοχευμένη παρέμβαση: στο νομοσχέδιο για το στεγαστικό θα ενταχθούν διατάξεις που απαγορεύουν νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στο 1ο, 2ο και 3ο διαμέρισμα της Αθήνας και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, όπου η άνοδος των ενοικίων είναι εντονότερη.
Επιπλέον, σε περιοχές όπου ισχύει η απαγόρευση, όταν ένα ακίνητο που χρησιμοποιούνταν για βραχυχρόνια μίσθωση μεταβιβάζεται, θα διαγράφεται αυτόματα από το σχετικό μητρώο. Ο νέος ιδιοκτήτης θα μπορεί να το εκμεταλλευτεί μόνο με μακροχρόνια μίσθωση, ενισχύοντας έτσι την προσφορά συμβατικών ενοικίων.
Η πέμπτη δράση ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή οδηγία για προσιτή στέγαση και στοχεύει στην κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα. Η Ελλάδα σχεδιάζει κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις, ώστε κατασκευαστικές εταιρείες να ανεγείρουν ή να μετατρέπουν υφιστάμενα κτίρια σε κατοικίες αποκλειστικά προς ενοικίαση για 10 χρόνια. Τα έσοδα από αυτά τα μισθώματα θα εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος των νομικών προσώπων, δημιουργώντας ένα ειδικό επενδυτικό προϊόν «κατοικιών προς ενοικίαση».
Γρήγορες αλλαγές χρήσης και ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές πόλεις
Το έκτο μέτρο αφορά την πολεοδομική διάσταση. Το υπουργείο Περιβάλλοντος θα θεσπίσει ρύθμιση που επιτρέπει την ταχεία μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων, ανεξαρτήτως σημερινής χρήσης, σε κατοικίες. Στο κέντρο της Αθήνας, για παράδειγμα, υπάρχουν μισοτελειωμένα βιομηχανικά κτίρια που σήμερα δεν μπορούν να γίνουν κατοικίες λόγω των γενικών πολεοδομικών σχεδίων. Με τη νέα πρόβλεψη, θα επιτρέπεται η αλλαγή χρήσης, όπως συμβαίνει ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, απελευθερώνοντας σημαντικό απόθεμα αδρανούς δομημένου χώρου.
Συνολικά, το πακέτο επιχειρεί να χτυπήσει ταυτόχρονα τρεις πλευρές του προβλήματος: να επαναφέρει κλειστά ακίνητα στην αγορά, να αποσυμπιέσει τα ενοίκια σε περιοχές με έντονη τουριστική πίεση και να δημιουργήσει μια νέα κατηγορία επενδύσεων σε προσιτή μακροχρόνια μίσθωση. Η επιτυχία του θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης, την επάρκεια των πόρων και την ικανότητα του κράτους να ελέγξει στην πράξη το καθεστώς των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Σχόλιο 
: Το πακέτο δείχνει στροφή από την καθαρά επιδοματική λογική σε μια πιο δομική παρέμβαση στην αγορά κατοικίας, με εργαλεία τόσο ρύθμισης (Airbnb, αλλαγές χρήσης) όσο και φοροκινήτρων για επενδυτές. Το κρίσιμο ρίσκο είναι να μην εγκλωβιστεί σε γραφειοκρατία και να μην υπονομευθεί από «τρύπες» στην εφαρμογή των περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αλλιώς η προσφορά προσιτής στέγης θα παραμείνει θεωρητική.
#ακίνητα #στεγαστικό #ενοίκια #Airbnb #οικονομία
