Οι τιμές βασικών ειδών διατροφής στην Ελλάδα έχουν εκτοξευθεί την τελευταία πενταετία, με αυξήσεις που σε ορισμένες κατηγορίες ξεπερνούν το 70%, εδραιώνοντας ένα νέο, πολύ υψηλότερο επίπεδο τιμών. Η νέα Αρχή Ελέγχου της Αγοράς στρέφει πλέον το βλέμμα στους μεσάζοντες, την ώρα που τα νοικοκυριά δηλώνουν ότι «δεν βγαίνουν» ούτε μέχρι τα μέσα του μήνα.
Η συζήτηση για τον πληθωρισμό στην Ελλάδα έχει μετακινηθεί από το ερώτημα «πότε θα αποκλιμακωθεί» στο πολύ πιο σκληρό «σε ποιο επίπεδο θα παγιωθούν οι τιμές». Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιανουάριο, με γενικό πληθωρισμό 2,5% αλλά άνοδο 4,5% στα τρόφιμα, επιβεβαιώνουν ότι η ακρίβεια στα ράφια των σούπερ μάρκετ παραμένει ο βασικός πονοκέφαλος για τα νοικοκυριά.
Πενταετία αυξήσεων: Κρέας, λάδι, σοκολάτες και καφές στην κορυφή
Η ανάλυση της πορείας των τιμών από το 2020 μέχρι σήμερα αποτυπώνει μια δομική μετατόπιση προς τα πάνω. Το μοσχάρι καταγράφει εκρηκτική άνοδο 72,84% στην πενταετία, με την τιμή του να αυξάνεται πολύ περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, γεγονός που, όπως επισημαίνει η διοικήτρια της νέας Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή Δέσποινα Τσαγγάρη, δείχνει ότι «κάτι συμβαίνει στο ενδιάμεσο κομμάτι της αλυσίδας».
Αντίστοιχα, το αρνί και το κατσίκι έχουν ακριβύνει κατά 71,26%, ενώ το χοιρινό κατά 37,05% και τα πουλερικά κατά 30,85%. Στα γαλακτοκομικά, το νωπό πλήρες γάλα έχει αυξηθεί κατά 29,70% και το γιαούρτι κατά 26,57%.
Στα τρόφιμα ευρείας κατανάλωσης, η εικόνα είναι εξίσου πιεστική: το ψωμί κοστίζει σήμερα 31,85% περισσότερο σε σχέση με το 2020, το αλεύρι 23,37%, το ρύζι 22,48% και τα ζυμαρικά 12,75%. Τα φρούτα έχουν ακριβύνει κατά 23,86% και τα λαχανικά κατά 30,33%.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακές είναι οι αυξήσεις σε προϊόντα όπως η σοκολάτα και τα παράγωγά της (+57,16%), οι χυμοί φρούτων (+44,57%) και ο καφές (+47,69%), με τα αναψυκτικά να ακολουθούν με +27,43%. Ακόμη και στο ελαιόλαδο, όπου καταγράφεται πρόσφατη ετήσια μείωση 30,6%, η τιμή παραμένει 46% υψηλότερη από την προ πενταετίας.
Ρυθμιστικές παρεμβάσεις και διαβρωμένο διαθέσιμο εισόδημα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η νέα Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή επιχειρεί να παρέμβει στα ενδιάμεσα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Μετά τα πρώτα πρόστιμα συνολικού ύψους 1,05 εκατ. ευρώ για υπέρβαση πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, η κ. Τσαγγάρη δηλώνει ότι «δεν είναι δικαιολογημένοι όλοι οι λόγοι που οδηγούν στην ακρίβεια» και προαναγγέλλει πλέγμα στοχευμένων ελέγχων με τη συνδρομή της ΑΑΔΕ.
Ενδεικτικό της στρέβλωσης είναι το παράδειγμα του κακάο: ενώ διεθνώς η τιμή του, μετά από δραματικές αυξήσεις, έχει υποχωρήσει κατά 54% από τον Ιούλιο έως τον Ιανουάριο, οι μειώσεις στα τελικά προϊόντα φτάνουν στον καταναλωτή με σαφώς βραδύτερο ρυθμό. «Οι τιμές εκτοξεύονται γρήγορα, αλλά υποχωρούν αργά. Αυτό πρέπει να αλλάξει», τονίζει η επικεφαλής της Αρχής.
Την ίδια στιγμή, η κοινωνική διάσταση της ακρίβειας γίνεται ολοένα πιο έντονη. Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025, έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι το μηνιαίο τους εισόδημα δεν επαρκεί μέχρι το τέλος του μήνα – καλύπτει κατά μέσο όρο μόλις 18 ημέρες. Το 65,2% αναφέρει ότι δαπανά πλέον περισσότερα για τρόφιμα, ενώ πάνω από τα μισά νοικοκυριά αναγκάζονται να περικόψουν ακόμη και βασικές ανάγκες, με την αποταμίευση να αποτελεί για τους περισσότερους άπιαστο στόχο.
Η αγορά του λιανεμπορίου προεξοφλεί ότι οι τιμές δεν θα επιστρέψουν στα προ κρίσης επίπεδα. Το διακύβευμα, συνεπώς, μετατοπίζεται: από το αν θα υπάρξει αποπληθωρισμός, στο αν το κράτος και οι ρυθμιστικές αρχές θα καταφέρουν να περιορίσουν τις υπερβολές στην αλυσίδα αξίας και να αποκαταστήσουν στοιχειώδη ισορροπία ανάμεσα σε κόστος ζωής και εισοδήματα.
Σχόλιο 
: Η πενταετία των ανατιμήσεων στα τρόφιμα δεν είναι απλώς μια συγκυριακή διαταραχή, αλλά μια μόνιμη αναδιάταξη τιμών που πλήττει καίρια τη μεσαία τάξη. Χωρίς διαφάνεια στα περιθώρια κέρδους, αυστηρή εποπτεία στους μεσάζοντες και στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις για τα ευάλωτα στρώματα, ο κίνδυνος κοινωνικής κόπωσης και υπονόμευσης της κατανάλωσης θα παραμείνει ψηλά στην ατζέντα της οικονομικής πολιτικής.
#ακρίβεια #πληθωρισμός #τρόφιμα #ΕΛΣΤΑΤ #νοικοκυριά
