Υπό την πίεση της 48ωρης προθεσμίας του Υπουργείου Παιδείας, οι πρυτανικές αρχές του ΑΠΘ ανοίγουν επισήμως τη συζήτηση για ελεγχόμενη πρόσβαση στους χώρους του Ιδρύματος. Τα σοβαρά επεισόδια με μολότοφ, τραυματισμό αστυνομικού και εκτεταμένες προσαγωγές επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας στα δημόσια πανεπιστήμια.
Η διοίκηση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπό το βάρος των σφοδρών επεισοδίων στην Πολυτεχνική Σχολή και της απαίτησης του Υπουργείου Παιδείας για εξηγήσεις εντός 48 ωρών, δηλώνει πλέον ανοιχτά ότι «ίσως ήρθε η ώρα για την άμεση ενεργοποίηση της ελεγχόμενης πρόσβασης στους χώρους του Πανεπιστημίου». Πρόκειται για μια σαφή μετατόπιση του δημόσιου διαλόγου, από την άμυνα απέναντι σε κάθε μορφή ελέγχου, στην αναζήτηση θεσμικών μηχανισμών προστασίας του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος.
Επεισόδια, πολιτικό κόστος και θεσμικές ευθύνες
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των πρυτανικών αρχών, «μια θλιβερή, ασήμαντη μειοψηφία δήθεν υπερασπιστών της ελευθερίας» μετέτρεψε το προαύλιο της Πολυτεχνικής και τις οδούς Γ’ Σεπτεμβρίου και Εγνατία σε «θέατρο εγκληματικών συμπεριφορών» σε βάρος αστυνομίας, πολιτών και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Η διατύπωση αυτή δείχνει διάθεση μετωπικής αποστασιοποίησης από τα εξτρεμιστικά στοιχεία και ταυτόχρονα προσπάθεια να διασωθεί το κύρος του δημόσιου πανεπιστημίου που, για ακόμη μία φορά, βρίσκεται στο επίκεντρο αρνητικής δημοσιότητας.
Η ΕΛ.ΑΣ. περιγράφει οργανωμένες, διαδοχικές εξορμήσεις ομάδων με καλυμμένα χαρακτηριστικά από χώρους του ΑΠΘ, με εκτεταμένη χρήση μολότοφ εναντίον αστυνομικών δυνάμεων, που απάντησαν με δακρυγόνα και κρότου-λάμψης. Ο απολογισμός περιλαμβάνει τραυματισμό αστυνομικού, υλικές ζημιές σε τρία οχήματα και εντοπισμό μολότοφ, κονταριών, αντιασφυξιογόνων μασκών και ναρκωτικών, εντός και εκτός του Ιδρύματος. Παρά τις 313 προσαγωγές στη ΓΑΔΘ, όλοι οι προσαχθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι, στοιχείο που τροφοδοτεί δημόσια συζήτηση για την αποτελεσματικότητα του ποινικού και προανακριτικού σκέλους σε τέτοια περιστατικά.
Η «ελεγχόμενη πρόσβαση» ως επαναπροσδιορισμός του πανεπιστημιακού ασύλου
Η ανακοίνωση της Πρυτανείας θέτει ρητά τρία κρίσιμα ερωτήματα: αν θα έπρεπε να έχουν αποκλειστεί οι χώροι της Πολυτεχνικής όσο διαρκούσαν οι εξετάσεις, πόσοι από τους συμμετέχοντες στα επεισόδια είναι πραγματικοί φοιτητές και γιατί δεν ελέγχθηκαν οι παρείσακτοι, και ποιος διέδωσε το «άθλιο ψέμα» ότι είχε δοθεί άδεια από τις πανεπιστημιακές αρχές για τη διεξαγωγή του πάρτι. Τα ερωτήματα αυτά δείχνουν ότι η διοίκηση του ΑΠΘ επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της συζήτησης από την κρατική ευθύνη φύλαξης στην ευθύνη συγκεκριμένων ομάδων και προσώπων, αλλά και να αποσείσει κάθε υποψία ανοχής ή συνδιοργάνωσης.
Η πρόταση για ελεγχόμενη πρόσβαση –χωρίς ακόμη να αποσαφηνίζεται το μοντέλο (κάρτες εισόδου, περιμετρικός έλεγχος, ζώνες ανοικτής πρόσβασης)– έρχεται να επαναπροσδιορίσει στην πράξη την έννοια του πανεπιστημιακού ασύλου. Από τη μία, εγείρει ανησυχίες για την ακαδημαϊκή ελευθερία και τον ανοικτό χαρακτήρα του χώρου. Από την άλλη, απαντά στην πίεση της κοινωνίας για ασφάλεια, αλλά και στην πολιτική πίεση που ασκείται στο Ίδρυμα μετά την παρέμβαση του Υπουργείου Παιδείας.
Η έκβαση της σε εξέλιξη έρευνας των πρυτανικών αρχών σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ., αλλά και οι τελικές αποφάσεις για το μοντέλο πρόσβασης, θα λειτουργήσουν ως πιλότος για το πώς τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια θα ισορροπήσουν τα επόμενα χρόνια ανάμεσα στην ανοιχτότητα και την ασφάλεια.
Σχόλιο 
: Το ΑΠΘ, υπό την πίεση τόσο της κοινωνικής κατακραυγής όσο και της πολιτικής εποπτείας, ουσιαστικά παραδέχεται ότι το σημερινό μοντέλο «ανοικτού» campus δεν μπορεί να εγγυηθεί ασφάλεια. Η συζήτηση για ελεγχόμενη πρόσβαση δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα φύλαξης, αλλά βαθιά πολιτική επιλογή: θα κρίνει αν το δημόσιο πανεπιστήμιο θα παραμείνει χώρος ανεξέλεγκτης δράσης μειοψηφιών ή θα μετατραπεί σε θεσμικά προστατευμένο, αλλά πιο «κλειστό» περιβάλλον. Η κυβέρνηση και τα Ιδρύματα καλούνται πλέον να παρουσιάσουν συγκεκριμένα, διαφανή και αναλογικά μέτρα, αλλιώς ο κίνδυνος να παγιωθεί ένα καθεστώς μόνιμης έντασης γύρω από τα campus είναι υπαρκτός.
#ΑΠΘ #Θεσσαλονίκη #Πανεπιστήμιο #Ασφάλεια
