Το νέο 2,5% στις εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών αναδιαμορφώνει τις επιλογές ανάμεσα σε χαμηλές και υψηλές κατηγορίες. Άλλοι κερδίζουν σε απόλυτο ποσό σύνταξης και άλλοι σε ποσοστό ανταπόδοσης των εισφορών τους.
Το νέο καθεστώς εισφορών για τους ελεύθερους επαγγελματίες, μετά την αύξηση 2,5% που αποφάσισε το υπουργείο Εργασίας, αναδεικνύει μια κρίσιμη αντίφαση: όσοι πληρώνουν υψηλότερες εισφορές εξασφαλίζουν σαφώς μεγαλύτερη σύνταξη, αλλά με χαμηλότερη ανταποδοτικότητα, ενώ όσοι παραμένουν στις χαμηλές κατηγορίες έχουν μικρότερη σύνταξη, αλλά υψηλότερο ποσοστό αναπλήρωσης σε σχέση με τις συνολικές καταβληθείσες εισφορές.
Πώς διαμορφώνονται οι εισφορές από το 2026
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι μηνιαίες εισφορές κύριας ασφάλισης προς τον ΕΦΚΑ (σύνταξη, υγεία και 10 ευρώ για ανεργία) διαμορφώνονται ως εξής:
• 1η κατηγορία: 261,02 ευρώ (από 254,65 ευρώ το 2025)
• 2η κατηγορία: 311,18 ευρώ (από 303,59 ευρώ)
• 3η κατηγορία: 370,89 ευρώ (από 361,84 ευρώ)
• 4η κατηγορία: 443,72 ευρώ (από 432,90 ευρώ)
• 5η κατηγορία: 529,70 ευρώ (από 516,78 ευρώ)
• 6η κατηγορία: 686,12 ευρώ (από 669,39 ευρώ)
Για τους νέους ελεύθερους επαγγελματίες με λιγότερα από 5 έτη από την πρώτη έναρξη δραστηριότητας, η εισφορά ορίζεται σε 160,32 ευρώ τον μήνα, από 156,41 ευρώ το 2025.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται δείχνουν ότι, σε απόλυτα ποσά, οι υψηλότερες κατηγορίες (4η, 5η, 6η) οδηγούν σε συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια ασφάλισης. Αντίθετα, στις χαμηλές κατηγορίες, η σύνταξη δεν ξεπερνά τα 1.000 ευρώ ούτε με 40 χρόνια ασφάλισης.
Η «κρυφή» εικόνα των ποσοστών αναπλήρωσης
Όταν όμως η σύγκριση γίνεται με βάση το ποσοστό αναπλήρωσης –δηλαδή τι μέρος των εισφορών επιστρέφεται μέσω της σύνταξης– η εικόνα αντιστρέφεται. Στις χαμηλές κατηγορίες, η ανταποδοτικότητα είναι σαφώς υψηλότερη.
Στην 1η κατηγορία, η νέα εισφορά των 261 ευρώ αντιστοιχεί σε συντάξιμο μισθό 1.305 ευρώ. Με 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη διαμορφώνεται (σε σημερινές τιμές) στα 910 ευρώ, που αντιστοιχούν σε ποσοστό αναπλήρωσης 69,73%. Για 35 χρόνια το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 60,7%, ενώ για 30 χρόνια 52,95%.
Στην 6η κατηγορία, με 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη φτάνει τα 1.940 ευρώ, όμως το ποσοστό αναπλήρωσης περιορίζεται σε 56,55%. Με 30 χρόνια, η σύνταξη είναι 1.234 ευρώ, αλλά η αναπλήρωση πέφτει στο 35,97%.
Η μεθοδολογία βασίζεται στη μετατροπή του συνόλου των εισφορών κάθε κατηγορίας σε θεωρητικό μισθό και στη σύγκριση της υπολογιζόμενης σύνταξης ως ποσοστό επί αυτού του μισθού.
Η επιλογή κατηγορίας και το αδιέξοδο του συστήματος
Σήμερα, 8 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες επιλέγουν την 1η ή 2η κατηγορία, κυρίως για λόγους ρευστότητας. Αυτό όμως ισοδυναμεί με συνειδητή αποδοχή χαμηλής σύνταξης στο μέλλον: με 40 χρόνια στην 1η κατηγορία, η σύνταξη είναι 910 ευρώ, ενώ στην 4η φτάνει τα 1.334 ευρώ και στην 6η τα 1.940 ευρώ.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι, αν ο νομοθέτης θέλει πραγματικά να ενθαρρύνει τη μετάβαση σε υψηλότερες κατηγορίες, δεν αρκεί η αύξηση των εισφορών. Χρειάζεται αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού των συντάξεων, με ουσιαστική προσαύξηση για όσους επιλέγουν να καταβάλλουν υψηλότερες εισφορές επί μακρό χρονικό διάστημα.
Σχόλιο 
: Το ισχύον μοντέλο τιμωρεί, στην πράξη, την ανάληψη μεγαλύτερου ασφαλιστικού κόστους, καθώς η ανταποδοτικότητα φθίνει όσο ανεβαίνει η κατηγορία. Αν δεν διορθωθεί αυτή η στρέβλωση, η βάση των επαγγελματιών θα παραμένει εγκλωβισμένη στις χαμηλές εισφορές και το σύστημα θα αναπαράγει χαμηλές συντάξεις, παρά τις διαδοχικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα.
#ασφαλιστικές_εισφορές #ελεύθεροι_επαγγελματίες #συντάξεις #ΕΦΚΑ
