Σε ισχύ τίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο ο νέος ποινικός νόμος που καθιστά αδίκημα τη δημιουργία μη συναινετικών σεξουαλικών deepfake εικόνων. Θύματα και οργανώσεις χαιρετίζουν την εξέλιξη, αλλά προειδοποιούν ότι τα κενά στην προστασία αφήνουν εκατοντάδες χιλιάδες, κυρίως γυναίκες, εκτεθειμένες.
Θύματα κακοποίησης μέσω deepfake και οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών στο Ηνωμένο Βασίλειο καλούν την κυβέρνηση να προχωρήσει σε ακόμη αυστηρότερα μέτρα, την ώρα που τίθεται σε εφαρμογή ο νέος νόμος που ποινικοποιεί τη δημιουργία μη συναινετικών, σεξουαλικού περιεχομένου, εικόνων με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Νέο αδίκημα, παλιός εφιάλτης για τα θύματα
Ακτιβιστές της πρωτοβουλίας Stop Image-Based Abuse παρέδωσαν στο 10 Downing Street αίτημα με περισσότερες από 73.000 υπογραφές, ζητώντας όχι μόνο ποινική δίωξη, αλλά και αστικές οδούς δικαίωσης, όπως δεσμευτικές εντολές άμεσης αφαίρεσης υλικού από πλατφόρμες και συσκευές.
Η Τζόντι, θύμα deepfake που χρησιμοποιεί ψευδώνυμο, χαρακτήρισε τη μέρα «πραγματικά ορόσημο», σημειώνοντας ότι οι νέες διατάξεις –ιδίως η ρητή σύνδεση με τη συναίνεση– θα προστατεύσουν περισσότερες γυναίκες και κορίτσια. Η ίδια εντόπισε το 2021 φωτογραφίες της να έχουν χρησιμοποιηθεί σε deepfake πορνογραφία και, μαζί με άλλες 15 γυναίκες, κατέθεσε εναντίον του δράστη, ο οποίος καταδικάστηκε σε 20 εβδομάδες φυλάκιση για ανάρτηση φωτογραφιών γυναικών από τα κοινωνικά δίκτυα σε πορνογραφικές ιστοσελίδες.
Παρά τη θετική εξέλιξη, η Τζόντι κατήγγειλε τις μεγάλες καθυστερήσεις. Αν και το αδίκημα εισήχθη ως τροπολογία στον νόμο Data (Use and Access) Act 2025 και έλαβε βασιλική έγκριση τον Ιούλιο, η εφαρμογή του ξεκίνησε μόλις τώρα. «Έπρεπε να τον φέρουν σε ισχύ αμέσως. Η καθυστέρηση σήμαινε ότι εκατομμύρια γυναίκες έγιναν θύματα χωρίς να μπορούν να διεκδικήσουν τη δικαιοσύνη που απεγνωσμένα χρειάζονται», τόνισε.
Κενά για sex workers και πίεση στις πλατφόρμες
Ιδιαίτερη διάσταση αποκτά το ζήτημα για τους/τις sex workers. Η Μαντελέιν Τόμας, εργαζόμενη στο σεξ και ιδρύτρια της εταιρείας ψηφιακής ανάλυσης Image Angel, μίλησε δημόσια για την εμπειρία της, λέγοντας ότι εδώ και επτά χρόνια οι προσωπικές της εικόνες διαρρέουν σχεδόν καθημερινά χωρίς συναίνεση. Όπως εξήγησε, όταν πρόκειται για εμπορικές σεξουαλικές εικόνες, η κατάχρηση αντιμετωπίζεται κυρίως ως ζήτημα πνευματικών δικαιωμάτων, κάτι που δεν αντανακλά τη σοβαρότητα της ψυχολογικής βλάβης.
«Αν εξαιρείς την εμπορική κακοποίηση προσωπικών εικόνων, δεν δίνεις σε ανθρώπους που περνούν απόλυτη κόλαση την ευκαιρία να λάβουν την βοήθεια που χρειάζονται», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ότι όταν συνειδητοποίησε πρώτη φορά τη διαρροή αισθάνθηκε «αυτοκτονική».
Σύμφωνα με την οργάνωση Refuge, μία στις τρεις γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει βιώσει διαδικτυακή κακοποίηση. Το κίνημα Stop Image-Based Abuse συγκροτείται από τον συνασπισμό End Violence Against Women, την καμπάνια #NotYourPorn, το Glamour UK και την καθηγήτρια νομικής Κλερ ΜακΓκλιν από το Πανεπιστήμιο Ντάραμ.
Το βρετανικό υπουργείο Δικαιοσύνης δηλώνει ότι «η εργαλειοποίηση της τεχνολογίας για την εκμετάλλευση ανθρώπων είναι απολύτως αποκρουστική» και υπενθυμίζει ότι ήδη ήταν παράνομη η διαμοίραση μη συναινετικών deepfake, ενώ πλέον ποινικοποιείται και η δημιουργία τους. Η κυβέρνηση προαναγγέλλει επίσης απαγόρευση των λεγόμενων «nudification apps», με στόχο να χτυπηθεί η κακοποίηση στη ρίζα της, και ένταξη της δημιουργίας μη συναινετικών σεξουαλικών deepfake στα «προτεραιοποιημένα αδικήματα» του Online Safety Act, ώστε οι πλατφόρμες να υποχρεωθούν σε πιο ενεργή πρόληψη και αφαίρεση περιεχομένου.
Πέρα από τις νομικές διατάξεις, οι ακτιβιστές ζητούν ενίσχυση της σεξουαλικής και συναισθηματικής αγωγής στα σχολεία, καθώς και σταθερή χρηματοδότηση εξειδικευμένων δομών όπως η Revenge Porn Helpline, που υποστηρίζουν θύματα κακοποίησης μέσω εικόνων.
Σχόλιο 
: Η βρετανική εμπειρία δείχνει ότι η απλή ποινικοποίηση δεν αρκεί: χωρίς γρήγορες διαδικασίες αφαίρεσης περιεχομένου, ειδική μέριμνα για ευάλωτες ομάδες και υποχρεώσεις στις πλατφόρμες, το νομικό πλαίσιο μένει πίσω από την ταχύτητα της τεχνολογίας. Η συζήτηση που ανοίγει στο Λονδίνο αποτελεί προειδοποιητικό καμπανάκι και για την ευρωπαϊκή –και την ελληνική– ψηφιακή πολιτική.
#Βρετανία #deepfake #ΤεχνητήΝοημοσύνη #ΔικαιώματαΓυναικών #OnlineSafety
