Το σύνθημα «Buy European» επανέρχεται δυναμικά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τη Γαλλία να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αντιφατικής στρατηγικής. Την ώρα που το Παρίσι ζητά περισσότερη ευρωπαϊκή βιομηχανική κυριαρχία, η ίδια η γαλλική οικονομία εξαρτάται βαθιά από τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.
Το άρθρο των Financial Times με τίτλο «Buy European and the French paradox» επιχειρεί να αναλύσει την επιστροφή της βιομηχανικής πολιτικής στην Ευρώπη και ειδικά στη Γαλλία. Αν και το πλήρες κείμενο βρίσκεται πίσω από συνδρομητικό τοίχο, το πλαίσιο της συζήτησης είναι σαφές: η Ευρώπη, υπό την πίεση γεωπολιτικών εντάσεων, αμερικανικού προστατευτισμού και κινεζικού ανταγωνισμού, αναζητά τρόπους να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Η επιστροφή του οικονομικού εθνικισμού
Το σύνθημα «Αγοράστε ευρωπαϊκά» αντανακλά μια ευρύτερη στροφή προς τον οικονομικό εθνικισμό. Κυβερνήσεις πιέζονται να στηρίξουν «στρατηγικούς κλάδους» – από τις μπαταρίες και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έως τα μικροτσίπ και την άμυνα. Η Γαλλία παραδοσιακά πρωταγωνιστεί σε τέτοιες πολιτικές, προωθώντας κρατικές ενισχύσεις, εθνικούς «πρωταθλητές» και αυστηρότερους κανόνες για τις δημόσιες προμήθειες.
Το παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι η γαλλική –και γενικότερα η ευρωπαϊκή– βιομηχανία είναι βαθιά ενσωματωμένη στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Η αυτοκινητοβιομηχανία, η αεροναυπηγική, τα φαρμακευτικά προϊόντα και η τεχνολογία εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες, ενδιάμεσα προϊόντα και αγορές εκτός ΕΕ. Ένα σκληρό «Buy European» θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος, να περιορίσει την καινοτομία και να προκαλέσει αντίποινα από εμπορικούς εταίρους.
Ο γαλλικός ρόλος και τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής
Η Γαλλία συχνά εμφανίζεται ως ηγετική δύναμη στην προώθηση μιας πιο «κυρίαρχης» Ευρώπης, είτε σε άμυνα είτε σε βιομηχανική πολιτική. Το γαλλικό παράδοξο, όπως υπονοεί ο τίτλος των FT, είναι ότι το Παρίσι ζητά ισχυρότερους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς προστασίας, αλλά ταυτόχρονα επωφελείται από την ενιαία αγορά και το ελεύθερο εμπόριο εντός και εκτός ΕΕ.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Οι αποφάσεις για «ευρωπαϊκές προτιμήσεις» σε προμήθειες, επιδοτήσεις ή στρατηγικά έργα θα επηρεάσουν ποιοι κλάδοι θα χρηματοδοτηθούν, ποια λιμάνια θα αποκτήσουν ρόλο σε νέες αλυσίδες εφοδιασμού και πώς θα κατευθυνθούν οι επενδύσεις. Ένα υπερβολικά γαλλοκεντρικό ή προστατευτικό μοντέλο μπορεί να ενισχύσει μεγάλες οικονομίες του πυρήνα σε βάρος των μικρότερων περιφερειακών.
Οι κίνδυνοι για την ενιαία αγορά και ο ρεαλισμός για τους επενδυτές
Η επιλεκτική εφαρμογή του «Αγοράστε ευρωπαϊκά» εγκυμονεί κινδύνους κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς. Αν κάθε κράτος-μέλος χρησιμοποιεί το σύνθημα για να ευνοεί τις δικές του επιχειρήσεις, η ΕΕ κινδυνεύει να διολισθήσει σε ένα μωσαϊκό εθνικών βιομηχανικών πολιτικών με άνισους όρους ανταγωνισμού.
Για τους επενδυτές, η τάση αυτή σημαίνει μεγαλύτερη εξάρτηση από πολιτικές αποφάσεις, επιδοτήσεις και ρυθμίσεις, και μικρότερη προβλεψιμότητα με βάση μόνο τα θεμελιώδη μεγέθη των εταιρειών. Κλάδοι που χαρακτηρίζονται «στρατηγικοί» μπορεί να ευνοηθούν δυσανάλογα, ενώ άλλοι να βρεθούν στο περιθώριο, ανεξάρτητα από την παραγωγικότητα ή την εξωστρέφειά τους.
Το γαλλικό παράδοξο είναι, στην πραγματικότητα, ευρωπαϊκό: πώς να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα και η βιομηχανική βάση χωρίς να θυσιαστεί ο ανταγωνισμός, το ελεύθερο εμπόριο και η καινοτομία που τροφοδότησαν την ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών.
Σχόλιο 
: Το σύνθημα «Αγοράστε ευρωπαϊκά» μπορεί να γίνει εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας ή πρόσχημα για επιλεκτικό προστατευτισμό. Η Ελλάδα οφείλει να διεκδικήσει θέση στις νέες ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας, πιέζοντας ώστε η βιομηχανική πολιτική της ΕΕ να μην εξελιχθεί σε κλειστό κλαμπ για τους ισχυρούς, αλλά σε μοχλό αναβάθμισης ολόκληρης της ενιαίας αγοράς.
#Ευρώπη #Γαλλία #βιομηχανική_πολιτική #οικονομία
