Νέα διακρατική δημοσκόπηση δείχνει ότι σημαντικό τμήμα της γερμανικής κοινής γνώμης αποδέχεται τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε θανατηφόρα οπλικά συστήματα, ακόμη και χωρίς άμεσο ανθρώπινο έλεγχο. Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια βαθιά μετατόπιση αντιλήψεων σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν και θέτουν πιεστικά ερωτήματα για το διεθνές δίκαιο και την ηθική του πολέμου.
Μια νέα δημοσκόπηση της Public First για λογαριασμό του Politico καταγράφει εντυπωσιακή μεταβολή στη στάση της γερμανικής κοινωνίας απέναντι στα λεγόμενα θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα, τα επονομαζόμενα «killer robots». Ένας στους τρεις Γερμανούς δηλώνει ότι η χώρα θα πρέπει να επιτρέπει στην τεχνητή νοημοσύνη να λαμβάνει αποφάσεις ζωής και θανάτου στο πεδίο της μάχης, χωρίς να μεσολαβεί άνθρωπος.
Η Γερμανία πιο ανεκτική από συμμάχους σε φονική τεχνητή νοημοσύνη
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων στη Γερμανία τάσσεται υπέρ της χρήσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε όπλα αντί ανθρώπινων αποφασιζόντων, ακόμη και αν αυτά τα συστήματα είναι λιγότερο διαφανή. Πρόκειται για ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τις αντίστοιχες μετρήσεις σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά και Γαλλία, όπου περίπου το 26% των πολιτών αποδέχεται την αντικατάσταση του ανθρώπινου ελέγχου από την τεχνητή νοημοσύνη.
Παράλληλα, το 47% των Γερμανών εξακολουθεί να προκρίνει την ανθρώπινη εμπλοκή στη χρήση όπλων, έστω και αν αυτή είναι πιο αργή από την απόκριση της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό υπολείπεται κατά 10 μονάδες από το αντίστοιχο του Ηνωμένου Βασιλείου, κατά 8 μονάδες από ΗΠΑ και Καναδά και κατά 5 μονάδες από τη Γαλλία, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η Γερμανία μετακινείται προς μεγαλύτερη αποδοχή της αυτονομίας των οπλικών συστημάτων.
Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι σχεδόν οι μισοί Γερμανοί (46%) θεωρούν πως οι ικανότητες στον κυβερνοχώρο και στην τεχνητή νοημοσύνη είναι εξίσου κρίσιμες με την παραδοσιακή στρατιωτική ισχύ για την έκβαση των πολέμων. Αυτό αποτυπώνει μια ευρύτερη αντίληψη ότι ο πόλεμος του μέλλοντος –και ήδη του παρόντος– κρίνεται σε ψηφιακά και αυτόνομα πεδία.
Από την ηθική αντίσταση στην πολιτική χαλάρωση
Τα σημερινά ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες δημοσκοπήσεις στη Γερμανία. Το 2021, έρευνα που είχε ανατεθεί από συνασπισμό ΜΚΟ κατά των «killer robots» έδειχνε ότι μόλις το 19% ενέκρινε τα αυτόνομα οπλικά συστήματα, ενώ το 68% εξέφραζε ηθικές επιφυλάξεις για θανατηφόρες αποφάσεις χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Το 2018, 72% των ερωτηθέντων ήταν αντίθετοι με τέτοια συστήματα.
Η μεταστροφή αυτή συμπίπτει με αλλαγή πολιτικής γραμμής στο Βερολίνο: η σημερινή κυβερνητική συμμαχία, που ανέλαβε την εξουσία πέρυσι, δεν αποκλείει πλέον ρητά, στη συμφωνία συνεργασίας της, τη λήψη θανατηφόρων αποφάσεων από αυτόνομα συστήματα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση – σε αντίθεση με την προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση.
Η συζήτηση εντείνεται στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, όπου πολιτικοί, στρατιωτικοί και βιομηχανία εξετάζουν πώς τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνουν τη φύση του πολέμου και τα εθνικά δόγματα ασφάλειας. Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου τα drones –συχνά με υψηλό βαθμό αυτονομίας– έχουν καταστεί βασικό εργαλείο πλήγματος στρατιωτικών και στρατηγικών στόχων, λειτουργεί ως επιταχυντής αυτής της συζήτησης.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η Γερμανία ετοιμάζεται να δαπανήσει 267,7 εκατ. ευρώ για νέο σύστημα drones από την αμυντική startup Helsing, παρότι –σύμφωνα με προηγούμενη έρευνα του Politico– επιχειρησιακά δεδομένα από την Ουκρανία δείχνουν ότι τα drones της εταιρείας απέδωσαν πολύ κάτω των προσδοκιών.
Κενά στο διεθνές πλαίσιο και ευρωπαϊκή εξαίρεση για τα στρατιωτικά συστήματα
Σε διεθνές επίπεδο, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει χαρακτηρίσει τα φονικά αυτόνομα όπλα «πολιτικά απαράδεκτα και ηθικά αποτρόπαια». Ωστόσο, πολυετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ κρατών-μελών δεν έχουν καταλήξει σε σαφείς δεσμευτικούς κανόνες για τη χρήση τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει από το 2024 σε ισχύ τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), που ρυθμίζει τους κινδύνους από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Όμως, οι στρατιωτικές εφαρμογές εξαιρούνται ρητά, καθώς η άμυνα παραμένει εθνική αρμοδιότητα. Αυτό αφήνει ένα κρίσιμο ρυθμιστικό κενό, την ώρα που κράτη όπως η Γερμανία αυξάνουν τις επενδύσεις σε στρατιωτικά συστήματα με τεχνητή νοημοσύνη.
Η έρευνα της Public First πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά από 6 έως 9 Φεβρουαρίου, σε δείγμα 10.289 ενηλίκων, με τουλάχιστον 2.000 συμμετέχοντες σε καθεμία από τις ΗΠΑ, Καναδά, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία. Τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ως προς ηλικία, φύλο και γεωγραφία, με περιθώριο στατιστικού σφάλματος ±2 ποσοστιαίες μονάδες ανά χώρα.
Σχόλιο 
: Η αυξανόμενη αποδοχή «ρομπότ-δολοφόνων» στη Γερμανία δεν είναι απλώς τεχνολογική εξέλιξη, αλλά βαθιά πολιτική και αξιακή μετατόπιση που προμηνύει κούρσα εξοπλισμών στην τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς σαφές διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο – ένα κενό που η Ευρώπη και ειδικά χώρες όπως η Ελλάδα οφείλουν να αντιμετωπίσουν έγκαιρα, προτού η τεχνολογία επιβάλει τετελεσμένα στο δίκαιο του πολέμου.
#Γερμανία #ΤεχνητήΝοημοσύνη #ΑυτόνομαΌπλα #Άμυνα #ΔιεθνήςΑσφάλεια
