Η ακύρωση μεγάλου μέρους των δασμών Τραμπ από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τον νέο παγκόσμιο δασμό 10%, ανοίγει περίοδο έντονης αβεβαιότητας για τις ευρωπαϊκές εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ο κίνδυνος νέων στοχευμένων μέτρων και παρατεταμένων δικαστικών διαμαχών θολώνει τον ορίζοντα του διατλαντικού εμπορίου.
Η ιστορική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να κηρύξει παράνομους και να ακυρώσει μεγάλο μέρος των «ανταποδοτικών» δασμών που είχε επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, δεν λειτούργησε ως ανάσα σταθερότητας για την Ευρώπη. Αντιθέτως, για κλάδους που στηρίζονται βαριά στις εξαγωγές προς την αμερικανική αγορά –από το κρασί και τα αγροτικά προϊόντα μέχρι τα χημικά, τα καλλυντικά και τα ποτά– η ετυμηγορία σηματοδοτεί έναν νέο, πιο περίπλοκο γύρο αβεβαιότητας.
Ακύρωση δασμών, αλλά χωρίς σαφή κερδισμένους
Το Δικαστήριο ακύρωσε τους οριζόντιους «ανταποδοτικούς» δασμούς που κάλυπταν σχεδόν όλα τα εισαγόμενα προϊόντα στις ΗΠΑ, διατηρώντας όμως άθικτους τους στοχευμένους δασμούς σε κρίσιμους κλάδους όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας, το αλουμίνιο και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Η απόφαση γκρεμίζει έναν βασικό πυλώνα της εμπορικής πολιτικής Τραμπ, αλλά δεν επαναφέρει αυτομάτως ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο για το διεθνές εμπόριο.
Επιπλέον, ο ίδιος ο Τραμπ απάντησε ανακοινώνοντας νέο παγκόσμιο δασμό 10% για περίοδο 150 ημερών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης ή ανασχεδιασμού του πλέγματος μέτρων. Ερωτηθείς για πιθανές αποζημιώσεις στους εισαγωγείς για τα ποσά που κατέβαλαν το 2025, απέφυγε να δεσμευθεί, προεξοφλώντας πολυετή δικαστική διαμάχη: «Θα βρισκόμαστε στα δικαστήρια για την επόμενη πενταετία».
Ευρωπαϊκοί κλάδοι σε αναμονή και φόβο νέων μέτρων
Η αβεβαιότητα αποτυπώνεται έντονα στις αντιδράσεις των ευρωπαϊκών επιχειρηματικών φορέων. Ο Πάολο Καστελέτι, γενικός γραμματέας του ιταλικού συνδέσμου οινοπαραγωγών UIV, προειδοποιεί ότι η απόφαση «κινδυνεύει να λειτουργήσει ως μπούμερανγκ», παγώνοντας παραγγελίες καθώς οι επιχειρήσεις περιμένουν νέο, σαφές κανονιστικό πλαίσιο. Οι ΗΠΑ αποτελούν τη μεγαλύτερη αγορά για τα ιταλικά κρασιά, με εξαγωγές περίπου 1,9 δισ. ευρώ το 2024, σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων αποστολών.
Ανάλογη ανησυχία εκφράζει ο Βόλφγκανγκ Γκρόσε Εντρουπ, επικεφαλής του γερμανικού λόμπι χημικών και φαρμακευτικών VCI, που εκπροσωπεί ομίλους όπως BASF, Bayer και Evonik. Για τις εταιρείες του, δεν πρόκειται για «αρχή σταθερότητας», αλλά για «νέο γύρο αβεβαιότητας», καθώς «νέοι δασμοί βασισμένοι σε διαφορετική νομική βάση είναι πιθανοί ανά πάσα στιγμή».
Η γαλλική ένωση καλλυντικών FEBEA, με μέλη όπως η L’Oreal, δηλώνει «πολύ επιφυλακτική», αναμένοντας την αντίδραση της αμερικανικής κυβέρνησης. Στην Ιταλία, ο αγροτικός φορέας Confagricoltura υπογραμμίζει ότι, ενώ η απόφαση «καταργεί τη νομική βάση» των δασμών Τραμπ, ταυτόχρονα περιπλέκει τον σχεδιασμό εξαγωγέων που μόλις είχαν προσαρμοστεί στο προηγούμενο καθεστώς.
Αλυσίδες εφοδιασμού και γεωπολιτικός κίνδυνος
Στο επίπεδο των logistics, ο επικεφαλής αναλυτής της πλατφόρμας Xeneta, Πίτερ Σαντ, σημειώνει ότι η ζημιά στις αλυσίδες εφοδιασμού «έχει σε μεγάλο βαθμό γίνει και πιθανότατα δεν θα αποκατασταθεί», χαρακτηρίζοντας τη μείωση κινδύνου (de-risking) ως «μη αναστρέψιμη τάση». Οι μεταφορείς και οι πολυεθνικές φαίνεται να σχεδιάζουν πλέον με ορίζοντα μόνιμα αυξημένου πολιτικού και εμπορικού ρίσκου.
Από την πλευρά των ευρωπαίων εξαγωγέων ποτών, όπως οι Ιρλανδοί παραγωγοί ουίσκι, επικρατεί στάση αναμονής. Ο Όιν Ο’Κάταν της Ιρλανδικής Ένωσης Ουίσκι τονίζει ότι η λύση είναι πιο πιθανό να προκύψει από πολιτικές διαπραγματεύσεις και αποκλιμάκωση, παρά από δικαστικές αποφάσεις, υπενθυμίζοντας πως «αυτή δεν είναι μια μαγική λύση για να απαλλαγούμε από τους δασμούς, αλλά μια ακόμη περιπλοκή».
Σχόλιο 
: Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν κλείνει, αλλά ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο εμπορικού ακτιβισμού της Ουάσινγκτον, με εργαλείο πιο ευέλικτους, στοχευμένους δασμούς. Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, το διακύβευμα δεν είναι μια πρόσκαιρη μείωση επιβαρύνσεων, αλλά η προσαρμογή σε ένα περιβάλλον όπου ο γεωπολιτικός κίνδυνος ενσωματώνεται μόνιμα στο επιχειρηματικό μοντέλο, επιβάλλοντας διαφοροποίηση αγορών, ανασχεδιασμό εφοδιαστικών αλυσίδων και ενίσχυση της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ισχύος.
#δασμοί #Τραμπ #Ευρώπη #εμπόριο #εξαγωγές
