Η στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ουκρανία βαθαίνει το ρήγμα με την Ευρώπη και ενισχύει τον άξονα Τραμπ – Πούτιν. Ολοένα ισχυρότερες γίνονται οι φωνές που ζητούν αυτόνομη, στρατηγική ευρωπαϊκή απάντηση.
Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία μπαίνει στο πέμπτο έτος, η ευρωπαϊκή οπτική για τον ρόλο των ΗΠΑ γίνεται ολοένα και πιο σκοτεινή. Η εγκατάλειψη του Κιέβου στην ρωσική επιθετικότητα παρουσιάζεται ως η πιο σοβαρή από μια σειρά αμερικανικών «προδοσιών», με πολιτικές και γεωστρατηγικές συνέπειες που ξεπερνούν τα ουκρανικά σύνορα.
Η διάβρωση της αμερικανικής αξιοπιστίας
Ο Σάιμον Τίσνταλ περιγράφει μια σταδιακή, διακομματική αποδόμηση των αμερικανικών δεσμεύσεων προς την Ουκρανία. Από τις κενές εγγυήσεις ασφαλείας του Μπιλ Κλίντον το 1994, τη διστακτική αντίδραση του Μπαράκ Ομπάμα στην προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, μέχρι την υπερβολική επιφυλακτικότητα του Τζο Μπάιντεν μετά την εισβολή του 2022, το αποτέλεσμα είναι ίδιο: η Μόσχα δοκιμάζει τα όρια της Δύσης χωρίς αποφασιστικό κόστος.
Η διαφορά με τον Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζει ο αρθρογράφος, είναι ότι η «προδοσία» πλέον είναι συνειδητή και εν εξελίξει. Η ουσιαστική διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας, η προβολή ενός «ειρηνευτικού σχεδίου» 28 σημείων που στην πράξη νομιμοποιεί τις ρωσικές απαιτήσεις, καθώς και η επιδίωξη οικονομικού οφέλους από τους ουκρανικούς πόρους, συνθέτουν μια εικόνα κυνικού αναθεωρητισμού.
Ταυτόχρονα, η στάση της Ουάσιγκτον υπονομεύει το ΝΑΤΟ και διαβρώνει την εμπιστοσύνη της Ευρώπης στον παραδοσιακό της σύμμαχο. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι θεωρούν τις ΗΠΑ αναξιόπιστο, ακόμη και εχθρικό εταίρο – εξέλιξη που ενισχύει την Κίνα και ενθαρρύνει αυταρχικά καθεστώτα.
Η ευρωπαϊκή πρόκληση: από την άμυνα στην πρωτοβουλία
Ο Τίσνταλ θέτει ωμά το διακύβευμα: το πώς θα λήξει ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι υπαρξιακό ζήτημα για την Ευρώπη. Μια λύση στα μέτρα του άξονα Τραμπ – Πούτιν, με ουκρανική εδαφική συρρίκνωση και χωρίς στιβαρές εγγυήσεις ασφαλείας, θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή τάξη και θα ενίσχυε τη λογική της ισχύος έναντι του δικαίου.
Απέναντι σε αυτό το σενάριο, προτείνει μια ριζικά πιο επιθετική ευρωπαϊκή στρατηγική: ανάπτυξη δυνάμεων από μια «συμμαχία προθύμων» για την προστασία του Κιέβου και άλλων ελεύθερων ουκρανικών πόλεων, επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, μαζική ενίσχυση με αμυντικά συστήματα, στοχοποίηση του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και κλιμάκωση υβριδικών επιχειρήσεων κατά του Κρεμλίνου.
Παράλληλα, ζητά κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, απέλαση πρακτόρων, αποδόμηση της ρωσικής προπαγάνδας και ανάληψη ευρωπαϊκής ηγεσίας σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση, με σαφές αίτημα άμεσης κατάπαυσης του πυρός και σταδιακής ρωσικής αποχώρησης.
Ουκρανία: συμβολικό και πραγματικό μέτωπο
Η Ουκρανία παρουσιάζεται ως η πραγματική και συμβολική γραμμή άμυνας μεταξύ της φιλελεύθερης δημοκρατίας και ενός μπλοκ αυταρχικών ηγετών – Πούτιν, Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και των επιγόνων τους. Η Ευρώπη, με το πολύχρωμο, πλουραλιστικό μοντέλο της, αποτελεί ζωντανή πρόκληση για αυτούς τους «ρεβανσιστές» ηγέτες, οι οποίοι επιδιώκουν την αναθεώρηση των μεταψυχροπολεμικών ισορροπιών.
Ο Τίσνταλ καταλήγει ότι η επιλογή για την Ευρώπη είναι σκληρή αλλά αναπόφευκτη: είτε θα αναλάβει ηγετικό ρόλο –στρατιωτικά, οικονομικά, διπλωματικά και ηθικά– είτε θα αποδεχθεί μια παρατεταμένη, αιματηρή σύγκρουση ή μια εύθραυστη ειρήνη στα μέτρα Πούτιν και Τραμπ. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι σαφές: η εποχή της άκριτης εμπιστοσύνης στην Ουάσιγκτον έχει λήξει, και η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία παύει να είναι θεωρητική συζήτηση και γίνεται ζήτημα επιβίωσης.
Σχόλιο 
: Το κείμενο λειτουργεί ως καμπανάκι για τις ευρωπαϊκές ελίτ: αν η ΕΕ δεν μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ, η Ουκρανία θα είναι μόνο η αρχή μιας ευρύτερης αποσταθεροποίησης της ευρωπαϊκής ασφάλειας και τάξης.
#Ουκρανία #ΗΠΑ #Ευρώπη #ΝΑΤΟ #Γεωπολιτική
