Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ξεκίνησε ακροάσεις για τον πρώην πρόεδρο των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε, με κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Στο επίκεντρο βρίσκονται δεκάδες εξωδικαστικές εκτελέσεις στο πλαίσιο του πολέμου κατά των ναρκωτικών.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) στη Χάγη άνοιξε την Δευτέρα την προδικαστική διαδικασία για τον πρώην πρόεδρο των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε, σε μία υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης. Ο 80χρονος πολιτικός αντιμετωπίζει τρεις κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τα οποία συνδέονται με δεκάδες δολοφονίες στο πλαίσιο της λεγόμενης εκστρατείας κατά των ναρκωτικών, τόσο κατά την περίοδο που ήταν δήμαρχος της πόλης Νταβάο όσο και ως πρόεδρος της χώρας από το 2016 έως το 2022.
Ο ρόλος του Ντουτέρτε και το κατηγορητήριο
Σύμφωνα με την εισαγγελία του ΔΠΔ, ο Ντουτέρτε φέρεται να είχε «κομβικό» ρόλο στη λειτουργία ένοπλων ομάδων θανάτου, οι οποίες φέρονται να εκτελούσαν υπόπτους για χρήση ή διακίνηση ναρκωτικών εκτός του πλαισίου της νομιμότητας. Ο εισαγγελέας Μαμέ Νιάνγκ ανέφερε στην εναρκτήρια αγόρευσή του ότι, για ορισμένους συμμετέχοντες, «οι δολοφονίες έφτασαν στο επίπεδο μιας διεστραμμένης μορφής ανταγωνισμού», υπονοώντας μια συστηματική και σχεδόν μηχανική πρακτική εξόντωσης.
Το κατηγορητήριο αποδίδει στον πρώην πρόεδρο εμπλοκή σε τουλάχιστον 78 ανθρωποκτονίες, τονίζοντας ότι «εξουσιοδότησε δολοφονίες και επέλεξε προσωπικά ορισμένα από τα θύματα». Οι κατηγορίες αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο ευρύτερων καταγγελιών για χιλιάδες θανάτους κατά τη διάρκεια της σκληρής καταστολής που εξαπέλυσε η κυβέρνηση Ντουτέρτε. Η εθνική αστυνομία των Φιλιππίνων αναγνωρίζει τουλάχιστον 6.000 νεκρούς, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανεβάζουν τον αριθμό έως και στις 30.000.
Η διαδικασία στη Χάγη και οι πολιτικές προεκτάσεις
Η ακρόαση που ξεκίνησε δεν αποτελεί ακόμη κανονική δίκη, αλλά προδικαστική φάση: δίνει τη δυνατότητα στην εισαγγελία να παρουσιάσει αναλυτικά την υπόθεση ενώπιον των δικαστών. Στη συνέχεια, το δικαστικό συμβούλιο θα έχει προθεσμία έως 60 ημέρες για να αξιολογήσει αν τα στοιχεία είναι επαρκή ώστε να παραπεμφθεί ο Ντουτέρτε σε πλήρη δίκη.
Ο πρώην πρόεδρος δεν εμφανίστηκε στην αίθουσα, με τον συνήγορό του Νίκολας Κάουφμαν να δηλώνει ότι ο Ντουτέρτε «στέκεται ακλόνητος πίσω από την κληρονομιά του» και «διατηρεί απολύτως την αθωότητά του». Ο Ντουτέρτε συνελήφθη στη Μανίλα τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους και μεταφέρθηκε αεροπορικώς στην Ολλανδία, όπου κρατείται στη μονάδα κράτησης του ΔΠΔ στη φυλακή Σέβενινγκεν.
Έξω από το δικαστήριο, η κοινωνική πόλωση γύρω από την υπόθεση ήταν εμφανής. Συγγενείς θυμάτων, όπως η Λιόρε Πάσκο, μίλησαν για πολυετή αναμονή δικαιοσύνης, τονίζοντας ότι «περιμέναμε αυτό για τόσο καιρό, για χρόνια, αλλά δεν υποχωρήσαμε». Την ίδια στιγμή, υποστηρικτές του Ντουτέρτε, όπως ο 35χρονος σεφ Άλντο Βιγιάρτα, χαρακτήρισαν τη διαδικασία «χαστούκι στο πρόσωπο» για τις Φιλιππίνες, επικαλούμενοι την ιστορική εμπειρία αποικιοκρατίας και εκλαμβάνοντας την παρέμβαση ενός διεθνούς δικαστηρίου ως προσβολή της εθνικής κυριαρχίας.
Μήνυμα προς αυταρχικές ηγεσίες και διεθνής διάσταση
Η υπόθεση Ντουτέρτε παρακολουθείται στενά διεθνώς, καθώς αποτελεί δοκιμασία για την ικανότητα του ΔΠΔ να λογοδοτεί ισχυρούς πολιτικούς ηγέτες για εκστρατείες «νόμου και τάξης» που εκτρέπονται σε μαζικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παρότι ο αριθμός των θυμάτων και η έκταση των ευθυνών θα κριθούν δικαστικά, το μήνυμα προς κυβερνήσεις που επενδύουν στην ακραία καταστολή είναι σαφές: η επίκληση της δημόσιας ασφάλειας δεν αίρει την ατομική ποινική ευθύνη για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Για τις ίδιες τις Φιλιππίνες, η διαδικασία στη Χάγη ανοίγει ένα δύσκολο κεφάλαιο θεσμικής και κοινωνικής αυτοκριτικής. Η σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη λογοδοσίας και στο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό πώς η χώρα θα διαχειριστεί την κληρονομιά του πολέμου κατά των ναρκωτικών τα επόμενα χρόνια.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Ντουτέρτε λειτουργεί ως καμπανάκι για κάθε ηγεσία που θεωρεί ότι η «σκληρή γραμμή» στην ασφάλεια μπορεί να παραμένει εκτός διεθνούς ελέγχου. Αν οι δικαστές ανάψουν το πράσινο φως για πλήρη δίκη, θα ενισχυθεί η νομιμοποίηση του ΔΠΔ και θα αυξηθεί η πίεση σε αυταρχικά καθεστώτα παγκοσμίως. Αντίθετα, μια απόρριψη θα τροφοδοτήσει την κριτική ότι η διεθνής ποινική δικαιοσύνη είναι ανίσχυρη απέναντι σε ισχυρούς πολιτικούς παίκτες.
#ΔιεθνέςΠοινικόΔικαστήριο #Ντουτέρτε #Φιλιππίνες #ΑνθρώπιναΔικαιώματα
