Οι σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ παραμένουν τεταμένες γύρω από τον στρατηγικό έλεγχο της Αρκτικής και την τεχνολογική κυριαρχία, όπως προειδοποιεί ο Εμανουέλ Μακρόν. Πίσω από τις δημόσιες διαβεβαιώσεις συνεργασίας, αναδύεται ένας σκληρός ανταγωνισμός για πρώτες ύλες, υποδομές και κανονισμούς.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν ότι οι εντάσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών για τη Γροιλανδία και τον τεχνολογικό τομέα «απέχουν πολύ από το να έχουν τελειώσει» φωτίζουν μια βαθύτερη, δομική σύγκρουση συμφερόντων. Η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες προβάλλουν επισήμως την εικόνα διατλαντικής ενότητας, ωστόσο η πραγματικότητα στον τομέα της γεωοικονομίας είναι πιο σύνθετη.
Η Γροιλανδία ως νέα γεωπολιτική σκακιέρα
Η Γροιλανδία, μέχρι πρόσφατα περιφερειακό ζήτημα, εξελίσσεται σε στρατηγικό επίκεντρο. Η κλιματική αλλαγή ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και προσβάσεις σε κοιτάσματα σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την πράσινη μετάβαση και τις προηγμένες τεχνολογίες. Για την ΕΕ, η οποία στηρίζεται σε εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών, η Γροιλανδία αποτελεί φυσικό συμπλήρωμα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής. Για τις ΗΠΑ, όμως, είναι ζήτημα ασφάλειας και ανάσχεσης τόσο της Κίνας όσο και κάθε άλλου παίκτη που θα μπορούσε να αποκτήσει επιρροή στην Αρκτική.
Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται σε συμβολικό επίπεδο. Αφορούν τον έλεγχο υποδομών, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης, τις επενδύσεις σε λιμάνια και τηλεπικοινωνίες, αλλά και τον ρόλο του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Ο Μακρόν ουσιαστικά υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη δεν θέλει να αντιμετωπίζεται ως «υποεργολάβος» της αμερικανικής στρατηγικής, αλλά ως αυτόνομος πόλος με δικά του συμφέροντα στην Αρκτική.
Τεχνολογία, βιομηχανική πολιτική και ρυθμιστικός πόλεμος
Το δεύτερο μέτωπο είναι η τεχνολογία. Η ΕΕ έχει επιλέξει τον δρόμο της αυστηρής ρύθμισης των ψηφιακών κολοσσών, με έμφαση στην προστασία δεδομένων, τον ανταγωνισμό και –πλέον– την τεχνητή νοημοσύνη. Οι ΗΠΑ, παρότι συχνά καταγγέλλουν την κινεζική βιομηχανική πολιτική, αντιμετωπίζουν με δυσφορία το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες πλήττουν κυρίως αμερικανικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας.
Πίσω από τις αντιπαραθέσεις για πρόστιμα, κανονισμούς και φορολόγηση των ψηφιακών υπηρεσιών κρύβεται ένας ευρύτερος αγώνας για το ποιος θα ορίσει τα παγκόσμια πρότυπα στην οικονομία των δεδομένων. Η ΕΕ προσπαθεί να αξιοποιήσει τη «ρυθμιστική ισχύ» της για να αντισταθμίσει το τεχνολογικό και στρατιωτικό μειονέκτημα έναντι των ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, θεωρεί ότι οι Βρυξέλλες συχνά λειτουργούν ως τροχοπέδη για την καινοτομία των δικών της επιχειρήσεων.
Οι επιπτώσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Οι εντάσεις αυτές έχουν άμεσες συνέπειες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, τις επενδυτικές ροές και την ενεργειακή ασφάλεια. Η προσπάθεια της ΕΕ να αναπτύξει δικές της αλυσίδες αξίας σε κρίσιμες τεχνολογίες –από μικροτσίπ μέχρι μπαταρίες– συχνά συγκρούεται με αμερικανικά προγράμματα επιδοτήσεων και ελέγχων εξαγωγών.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που επιδιώκουν να προσελκύσουν επενδύσεις σε υποδομές, δεδομένα και πράσινη ενέργεια, η διατλαντική ένταση δημιουργεί τόσο κινδύνους όσο και ευκαιρίες. Η ανάγκη διαφοροποίησης προμηθειών και διαδρόμων μεταφοράς μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά απαιτεί λεπτή ισορροπία μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον.
Σχόλιο 
: Η προειδοποίηση Μακρόν δείχνει ότι η «επιστροφή στη διατλαντική κανονικότητα» είναι αυταπάτη: ΕΕ και ΗΠΑ μπαίνουν σε μια εποχή ήπιας, αλλά επίμονης γεωοικονομικής σύγκρουσης, όπου πρώτες ύλες, κανονισμοί και τεχνολογία θα μετρούν περισσότερο από τις ρητορικές περί συμμαχίας.
#ΕΕ #ΗΠΑ #Γροιλανδία #τεχνολογία #Μακρόν #γεωπολιτική
