Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, Ούγγρα σοσιαλίστρια Κάτα Τιούττο, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι οι σχεδιαζόμενες αλλαγές μπορεί να αποδυναμώσουν καίρια την πολιτική συνοχής. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα προτεινόμενο «υπερ-ταμείο» ύψους περίπου 865 δισ. ευρώ, που, όπως υποστηρίζει, θα οδηγήσει σε σχεδόν υποδιπλασιασμό των πόρων για τις περιφέρειες.
Η συζήτηση για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα καλύψει την περίοδο 2028-2034, ανοίγει ήδη μέτωπα ανάμεσα στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις περιφέρειες. Η Κάτα Τιούττο, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών και στέλεχος της ουγγρικής σοσιαλιστικής παράταξης, προειδοποιεί ότι οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι απειλούν να συρρικνώσουν δραστικά την καρδιά της πολιτικής συνοχής: τις επενδύσεις σε τοπικό επίπεδο.
Το «υπερ-ταμείο» των 865 δισ. ευρώ και ο κίνδυνος για τις περιφέρειες
Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξή της στην εκπομπή «Talking Europe» του France 24, η Τιούττο επικεντρώνεται σε μια εμβληματική πρόταση: τη δημιουργία ενός ενιαίου «mega-fund» περίπου 865 δισ. ευρώ, στο οποίο θα συγχωνευθούν πόροι για τη γεωργία και για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες. Αν και το ποσό φαντάζει τεράστιο, η ίδια υπογραμμίζει ότι, κατανεμημένο σε επτά χρόνια και σε 260 ευρωπαϊκές περιφέρειες, μεταφράζεται σε πολύ πιο περιορισμένη πραγματική στήριξη.
Με βάση τις τρέχουσες προτάσεις, όπως τις περιγράφει, η χρηματοδότηση για τις περιφέρειες θα υποχωρήσει περίπου στο μισό σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Αυτό, κατά την Τιούττο, κινδυνεύει να αδειάσει από περιεχόμενο την πολιτική συνοχής – το βασικό εργαλείο της ΕΕ για τη μείωση των οικονομικών ανισοτήτων ανάμεσα σε πόλεις και περιφέρειες.
Μεταβάσεις, κρίσεις και ο επαναπροσδιορισμός της «ασφάλειας»
Η χρονική συγκυρία κάνει τις ανησυχίες ακόμη πιο οξείες. Όπως τονίζει η πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών, όλες οι περιοχές της Ευρώπης –πλούσιες και φτωχές– βρίσκονται ταυτόχρονα αντιμέτωπες με τριπλή μετάβαση: δημογραφική, κλιματική και τεχνολογική. Σε ένα περιβάλλον διαρκών κρίσεων και αυξανόμενων απειλών, οι εθνικές κυβερνήσεις τείνουν να μετακινούν πόρους από τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις προς βραχυπρόθεσμες λύσεις, συγκεντρώνοντας εξουσία και χρήμα στο κέντρο εις βάρος της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η Τιούττο αναγνωρίζει ότι η άμυνα και η ασφάλεια κυριαρχούν πλέον στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα, αμφισβητεί όμως τον στενό ορισμό της «ασφάλειας». Δεν είναι, όπως σημειώνει, μόνο τα τανκς, τα σύνορα και τα drones, αλλά και η ασφαλής πρόσβαση σε πόσιμο νερό, η προσιτή στέγη, η καθαρή ενέργεια και οι ανθεκτικές υποδομές. Αυτά τα καθημερινά αγαθά είναι που επιτρέπουν στις κοινωνίες να αντέχουν τα σοκ – από φυσικές καταστροφές μέχρι οικονομικές κρίσεις.
«Δυνατή Ευρώπη έξω» προϋποθέτει σταθερές περιφέρειες μέσα
Το κεντρικό μήνυμα της Τιούττο προς τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η ΕΕ δεν μπορεί να επιδιώκει στρατηγική ισχύ στο διεθνές πεδίο, αν την ίδια στιγμή αφήνει να διογκώνονται οι ανισότητες και η αστάθεια στο εσωτερικό της. Η υπονόμευση της πολιτικής συνοχής, τονίζει, θα αποδυναμώσει το ίδιο το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η ικανότητα της Ένωσης να δρα ενιαία οικονομικά, πολιτικά και γεωστρατηγικά.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν ωφεληθεί σημαντικά από τα διαρθρωτικά ταμεία και τα προγράμματα συνοχής, η συζήτηση αυτή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια των Βρυξελλών, αλλά ζήτημα με άμεσες επιπτώσεις σε υποδομές, απασχόληση και περιφερειακή ανάπτυξη την επόμενη δεκαετία.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση ανάμεσα σε αμυντικές δαπάνες και πολιτική συνοχής εξελίσσεται σε κεντρικό στρατηγικό δίλημμα για την ΕΕ. Αν η Ένωση επιλέξει να χρηματοδοτήσει την ασφάλεια κυρίως κόβοντας πόρους από τις περιφέρειες, κινδυνεύει να υπονομεύσει την ίδια της τη συνοχή – και άρα τη μακροπρόθεσμη γεωπολιτική της ισχύ. Για την Ελλάδα, η έγκαιρη τοποθέτηση στη διαπραγμάτευση για τον νέο προϋπολογισμό θα είναι κρίσιμη, ώστε να διασφαλιστεί ότι η ενίσχυση της άμυνας δεν θα γίνει σε βάρος της περιφερειακής ανάπτυξης.
#ΕΕ #ΠολιτικήΣυνοχής #ΕυρωπαϊκέςΠεριφέρειες #ΕυρωπαϊκόςΠροϋπολογισμός
