Στην πιο κρίσιμη καμπή μπαίνει το έργο υπόγειας αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο, προϋπολογισμού άνω του 1 δισ. ευρώ, μετά τη θετική γνωμοδότηση της Κομισιόν για την άδεια αποθήκευσης. Καθοριστικά για τη συνέχεια είναι η επίλυση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων του ΥΠΕΝ, η ολοκλήρωση του market test έως τον Μάρτιο και η πρώτη γεώτρηση, που στοχεύεται για τον Ιούνιο.
Το project υπόγειας αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στον Πρίνο, συνολικού ύψους άνω του 1 δισ. ευρώ και με εκτιμώμενη έναρξη λειτουργίας στις αρχές του 2030, εισέρχεται σε φάση κρίσιμων αποφάσεων. Η πρόσφατη θετική γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την άδεια αποθήκευσης επιβεβαιώνει την καταλληλότητα του γεωλογικού σχηματισμού και ανοίγει τον δρόμο για την έκδοση από την ΕΔΕΥΕΠ της άδειας αποθήκευσης εντός του πρώτου τριμήνου.
Το έργο, που υλοποιείται από την EnEarth (θυγατρική της Energean), αποτελεί κεντρικό κρίκο στην υπό διαμόρφωση ελληνική αγορά δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα. Μαζί με τα μεγάλα βιομηχανικά projects των τσιμεντοβιομηχανιών Τιτάν και Ηρακλής, των διυλιστηρίων Motor Oil και Helleniq Energy, καθώς και το έργο του ΔΕΣΦΑ για μεταφορά και υγροποίηση CO₂ στη Ρεβυθούσα, διαμορφώνεται επενδυτικό πακέτο περίπου 4 δισ. ευρώ.
Ρυθμιστικές εκκρεμότητες και market test
Η άδεια αποθήκευσης είναι προϋπόθεση για να ξεκινήσει το market test, μέσω του οποίου οι μελλοντικοί πελάτες –οι μεγάλες ρυπογόνες βιομηχανίες– θα υποβάλουν δεσμευτικές προσφορές για δέσμευση χωρητικότητας. Η υπόγεια εγκατάσταση προβλέπεται να έχει δυναμικότητα 1 εκατ. τόνων CO₂ στην πρώτη φάση και 2,8 εκατ. τόνων σε πλήρη ανάπτυξη.
Ωστόσο, η EnEarth δεν μπορεί να προκηρύξει το market test αν δεν κλείσουν πρώτα τα ανοιχτά μέτωπα που άφησε το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ του Νοεμβρίου. Κομβικά ζητήματα παραμένουν οι κανονισμοί τιμολόγησης και, κυρίως, ο τρόπος κατανομής της χωρητικότητας του Πρίνου, θέματα που συνδέονται άμεσα με την τραπεζιμότητα και την επενδυτική απόφαση του έργου.
Το «αγκάθι» της κατανομής χωρητικότητας
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά το πώς θα διατεθούν τα 2,8 εκατ. τόνοι CO₂ στην αγορά. Η πρόταση του υπουργείου προβλέπει το 50% της χωρητικότητας να κατανεμηθεί ισόποσα μεταξύ των ενδιαφερόμενων βιομηχανιών, ανεξάρτητα από το ύψος των εκπομπών τους, και το υπόλοιπο 50% –περίπου 1,4 εκατ. τόνοι– να διανεμηθεί μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών.
Μέρος του επιχειρηματικού κόσμου έχει χαρακτηρίσει το μοντέλο προβληματικό, καθώς θεωρεί ότι δεν διασφαλίζει ενιαίες τιμές, πλήρη διαφάνεια και ισότιμη πρόσβαση. Παρά το μπαράζ συσκέψεων υπό τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, δεν είναι βέβαιο ότι το θέμα θα κλείσει άμεσα και δεν αποκλείεται να παραπεμφθεί σε μεταγενέστερη ρύθμιση.
Χρονοδιαγράμματα, γεωτρήσεις και Ταμείο Ανάκαμψης
Η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος αποτυπώνεται και στις διαδοχικές μετατοπίσεις οροσήμων. Τα ρυθμιστικά κείμενα που αποτελούν προαπαιτούμενο για την εκταμίευση των 150 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης είχαν αρχικά προγραμματιστεί για τις 31 Ιανουαρίου, αλλά μετατέθηκαν για τις 15 Φεβρουαρίου.
Εφόσον οι εκκρεμότητες κλείσουν εγκαίρως, η προκήρυξη του market test μπορεί να «τρέξει» έως τον Μάρτιο. Από τα αποτελέσματά του και τις πρώτες δεσμευτικές συμφωνίες με τους βιομηχανικούς πελάτες θα εξαρτηθεί η τελική επενδυτική απόφαση (FID), η οποία τοποθετείται στα τέλη του 2026.
Παράλληλα, ο στόχος για την πρώτη γεώτρηση τον Ιούνιο κρίνεται πλέον οριακός. Συνολικά προβλέπονται 15 γεωτρήσεις μέχρι την πλήρη ανάπτυξη του έργου. Η EnEarth έχει ήδη προκηρύξει διαγωνισμό για την επιλογή γεωτρύπανου και τον Δεκέμβριο κατέθεσε τα έγγραφα περιβαλλοντικών όρων για την πρώτη φάση, δυναμικότητας 1 εκατ. τόνων CO₂.
Κρίσιμος ο συγχρονισμός όλων των επενδύσεων
Καθοριστικό ζητούμενο για τη βιωσιμότητα της νέας αγοράς δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα είναι ο συγχρονισμός όλων των κρίκων της αλυσίδας. Όταν, για παράδειγμα, στις αρχές του 2030 αναμένεται να είναι έτοιμη η μονάδα «OLYMPUS» του Ηρακλή στο Μηλάκι Αλιβερίου, πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η δεύτερη φάση του έργου στον Πρίνο, προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ, ώστε να μπορεί να υποδέχεται περίπου 1 εκατ. τόνους CO₂ ετησίως από το συγκεκριμένο project.
Αντίστοιχος χρονισμός απαιτείται και για τη ναυπήγηση των ειδικών πλοίων που θα μεταφέρουν το CO₂ στην υπόγεια κοιλότητα, για όσες εταιρείες επιλέξουν θαλάσσια μεταφορά. Το αν η Ελλάδα θα καταφέρει να στήσει έγκαιρα μια πλήρως λειτουργική αλυσίδα CCS, θα κριθεί από την ταχύτητα ρυθμιστικών αποφάσεων και την ικανότητα συντονισμού τόσο του Δημοσίου όσο και των ιδιωτικών επενδυτών.
Σχόλιο 
: Ο Πρίνος εξελίσσεται σε τεστ ωριμότητας για την ελληνική πολιτική CCS: αν οι ρυθμιστικές αποφάσεις καθυστερήσουν ή γίνουν με ημιτελή σχεδιασμό, το ρίσκο δεν είναι μόνο η απώλεια κονδυλίων RRF, αλλά και το να χαθεί το παράθυρο για μια νέα βιομηχανική αγορά που θα κρίνει την ανταγωνιστικότητα των πιο ενεργοβόρων κλάδων την επόμενη δεκαετία.
#Prinos #CO2 #Ενέργεια #ΑποθήκευσηΆνθρακα #Βιομηχανία
