Εσωτερική έρευνα της Meta, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, δείχνει ότι τα εργαλεία γονικού ελέγχου και η αυστηρή επίβλεψη δεν μειώνουν την καταναγκαστική χρήση των social media από εφήβους. Τα ευρήματα αποκαλύφθηκαν σε δίκη-ορόσημο στο Λος Άντζελες, όπου πλατφόρμες όπως το Instagram κατηγορούνται ότι βλάπτουν την ψυχική υγεία ανηλίκων.
Μια εσωτερική μελέτη της Meta, με την κωδική ονομασία «Project MYST» και σε συνεργασία με το ερευνητικό ινστιτούτο NORC του Πανεπιστημίου του Σικάγο, έρχεται να αμφισβητήσει μια κυρίαρχη παραδοχή: ότι ο αυστηρός γονικός έλεγχος μπορεί να περιορίσει την καταναγκαστική χρήση των social media από τους εφήβους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε δίκη για «εθισμό στα social media» στο Ανώτερο Δικαστήριο της Κομητείας Λος Άντζελες, η επίβλεψη και οι περιορισμοί από τους γονείς έχουν «ελάχιστη ή καμία» σχέση με το αν ένας έφηβος θα κάνει υπερβολική χρήση πλατφορμών όπως το Instagram.
Το Project MYST και τα κρίσιμα ευρήματα
Το Project MYST (Meta and Youth Social Emotional Trends) βασίστηκε σε έρευνα 1.000 εφήβων και των γονέων τους για τις συνήθειες χρήσης των social media. Η Meta κατέληξε ότι «οι γονικοί και οικογενειακοί παράγοντες έχουν μικρή συσχέτιση με τα αναφερόμενα επίπεδα προσοχής των εφήβων στη χρήση των social media». Με απλά λόγια, ακόμη και όταν οι γονείς θέτουν χρονικά όρια, χρησιμοποιούν εργαλεία γονικού ελέγχου ή επιβλέπουν στενά, αυτό δεν φαίνεται να επηρεάζει ουσιαστικά αν ο έφηβος θα χρησιμοποιεί εμμονικά τις πλατφόρμες.
Γονείς και παιδιά, σύμφωνα με τη μελέτη, συμφωνούν ότι «δεν υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στις αναφορές γονικής επίβλεψης και στα μέτρα προσοχής ή ικανότητας αυτορρύθμισης των εφήβων». Ακόμη πιο ανησυχητικό, η έρευνα εντόπισε ότι έφηβοι με περισσότερες «δυσμενείς εμπειρίες ζωής» – όπως αλκοολικούς ή κακοποιητικούς γονείς, σχολικό εκφοβισμό ή γενικό τραύμα – εμφανίζουν σαφώς μειωμένη ικανότητα να ελέγχουν τη χρήση των social media, άρα είναι πιο εκτεθειμένοι σε εθιστική συμπεριφορά.
Δίκες-ορόσημο και ευθύνη των πλατφορμών
Τα ευρήματα αυτά ήρθαν στο φως στο πλαίσιο αγωγής που έχει καταθέσει νεαρή χρήστρια, ταυτοποιούμενη ως «Kaley» ή «KGM», μαζί με τη μητέρα της και άλλους ενάγοντες. Κατηγορούν εταιρείες όπως η Meta, η YouTube, η ByteDance (TikTok) και η Snap ότι δημιούργησαν «εθιστικά και επικίνδυνα» προϊόντα, τα οποία συνέβαλαν σε άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές εικόνας σώματος, διατροφικές διαταραχές, αυτοτραυματισμό και αυτοκτονικό ιδεασμό.
Η υπόθεση είναι μία από τις πρώτες μεγάλες δίκες που επιχειρούν να αποδώσουν νομική ευθύνη στα social media για βλάβες στην ψυχική υγεία ανηλίκων. TikTok και Snap έχουν ήδη καταλήξει σε εξωδικαστικό συμβιβασμό, αφήνοντας στο εδώλιο κυρίως τη Meta και τη YouTube. Ο δικηγόρος της Kaley υποστήριξε ότι το Project MYST αποδεικνύει πως η Meta γνώριζε τους κινδύνους, αλλά δεν δημοσιοποίησε τα πορίσματα ούτε προειδοποίησε γονείς και εφήβους.
Η στάση της Meta και οι ρυθμιστικές προεκτάσεις
Ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, κατέθεσε ότι δεν θυμάται λεπτομέρειες για το Project MYST, παρότι έγγραφο φαίνεται να δείχνει ότι είχε εγκρίνει τη διεξαγωγή του. Η Meta αποφεύγει τον όρο «εθισμός», προτιμώντας τον όρο «προβληματική χρήση» – δηλαδή, όταν κάποιος «ξοδεύει περισσότερο χρόνο στο Instagram απ’ όσο νιώθει καλά». Οι δικηγόροι της εταιρείας επιχείρησαν να παρουσιάσουν τη μελέτη ως εργαλείο κατανόησης του πώς νιώθουν οι έφηβοι για τη χρήση, όχι ως απόδειξη κλινικού εθισμού, και μετέθεσαν την ευθύνη κυρίως σε οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα.
Ωστόσο, ο συνδυασμός εσωτερικών δεδομένων για την ευαλωτότητα τραυματισμένων εφήβων και σχεδιαστικών επιλογών των πλατφορμών – αλγοριθμικές ροές που ενθαρρύνουν ατελείωτο scroll, «τυχαίες ανταμοιβές» τύπου ντοπαμίνης, συνεχή notifications και ανεπαρκή εργαλεία γονικού ελέγχου – ενισχύει το επιχείρημα ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με γονικούς περιορισμούς.
Το πώς οι ένορκοι θα ερμηνεύσουν το Project MYST και άλλες εσωτερικές μελέτες θα καθορίσει όχι μόνο την έκβαση της συγκεκριμένης δίκης, αλλά και τη μελλοντική ρυθμιστική πίεση προς τις μεγάλες πλατφόρμες, σε μια συγκυρία όπου οι ανησυχίες για την ψυχική υγεία των εφήβων αυξάνονται διεθνώς.
Σχόλιο 
: Η αποκάλυψη ότι η ίδια η Meta γνωρίζει πως ο γονικός έλεγχος δεν αρκεί, μετατοπίζει τη συζήτηση από την «ευθύνη των γονιών» στη δομική ευθύνη του επιχειρηματικού μοντέλου των social media. Για τις αγορές και τους ρυθμιστές, το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς υποχρεωτικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό των πλατφορμών, η ψυχική υγεία των εφήβων θα παραμείνει παράπλευρη απώλεια της ψηφιακής οικονομίας της προσοχής.
#Meta #Instagram #socialmedia #εθισμός #έφηβοι #ψυχικήΥγεία #τεχνολογία
