Σενάρια πρόωρης αποχώρησης της Χριστίν Λαγκάρντ από την ΕΚΤ, με στόχο την προάσπιση της θεσμικής συνέχειας απέναντι στην άνοδο της ακροδεξιάς, αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. Οι αγορές παραμένουν ψύχραιμες, αλλά η πολιτικοποίηση της διαδοχής προβληματίζει Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη.
Επίσημα, η Χριστίν Λαγκάρντ διαβεβαιώνει ότι θα εξαντλήσει τη θητεία της στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία ολοκληρώνεται το 2027. Ωστόσο, δημοσίευμα των «Financial Times» άνοιξε τη συζήτηση για ενδεχόμενη πρόωρη αποχώρηση, με καθαρά πολιτικό timing: πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία τον Απρίλιο του 2027.
Πολιτικός υπολογισμός πίσω από μια τεχνική θέση
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η 70χρονη επικεφαλής της ΕΚΤ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027, ώστε η επιλογή του διαδόχου της να γίνει υπό την παρούσα πολιτική ισορροπία στην ΕΕ. Αυτό θα επέτρεπε στον Εμανουέλ Μακρόν, που δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη θητεία, να έχει καθοριστικό ρόλο μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς στη διαμόρφωση του επόμενου προσώπου στην κορυφή της ΕΚΤ.
Το σκεπτικό είναι σαφές: να διασφαλιστεί ότι η προεδρία της ΕΚΤ θα παραμείνει σε χέρια «κεντρώου, φιλοευρωπαϊκού» στελέχους, πριν ενδεχόμενη νίκη της γαλλικής ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης στις εκλογές. Η κίνηση του Γάλλου κεντρικού τραπεζίτη Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό να ανακοινώσει επίσης πρόωρη αποχώρηση ενισχύει την αίσθηση συντονισμένης στρατηγικής από το παρισινό κατεστημένο.
Η ίδια η Λαγκάρντ, τόσο μέσω εκπροσώπου της ΕΚΤ όσο και σε συνέντευξή της στη «Wall Street Journal», επιμένει ότι είναι «πλήρως αφοσιωμένη στην αποστολή της» και ότι η βασική της υπόθεση είναι πως η δουλειά θα διαρκέσει μέχρι το τέλος της θητείας. Παράλληλα, φέρεται να είπε σε συναδέλφους ότι αν αποφασίσει να παραιτηθεί, θα το ανακοινώσει η ίδια και όχι ο Τύπος.
Ανεξαρτησία της ΕΚΤ και άνοδος της ακροδεξιάς
Η ουσία του προβληματισμού δεν είναι η άμεση πορεία της νομισματικής πολιτικής –οι αναλυτές αναμένουν σταθερά επιτόκια γύρω στο 2% βραχυπρόθεσμα– αλλά το προηγούμενο που δημιουργείται. Αν μια πρόωρη παραίτηση χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πολιτικής θωράκισης έναντι της ακροδεξιάς, τότε, όπως σημειώνει ο Άντριου Κένινγχαμ της Capital Economics, ανοίγει η πόρτα ώστε μελλοντικές κυβερνήσεις να επιχειρούν να επηρεάσουν την ΕΚΤ για επιθυμητές αποφάσεις, υπονομεύοντας την εικόνα της ως μίας από τις πιο ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες διεθνώς.
Τυπικά, οι ασφαλιστικές δικλίδες παραμένουν ισχυρές: ο πρόεδρος της ΕΚΤ διορίζεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εγκρίνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και διαθέτει μακρά, σταθερή θητεία, ακριβώς για να απομονώνεται από βραχυπρόθεσμες πολιτικές πιέσεις. Η διαδοχή θα απαιτήσει ευρεία συναίνεση μεταξύ κυβερνήσεων της ευρωζώνης, περιορίζοντας τη δυνατότητα ενός μόνο κράτους να επιβάλει «δικό του άνθρωπο».
Οι πιθανοί διάδοχοι και οι κίνδυνοι για την ευρωζώνη
Στη λίστα των επικρατέστερων για τη μετά-Λαγκάρντ εποχή εμφανίζονται ο Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και νυν στέλεχος της BIS, και ο Γιοαχίμ Νάγκελ, επικεφαλής της Bundesbank. Κοινός παρονομαστής: εμπειρία στο ευρωπαϊκό σύστημα κεντρικών τραπεζών, ισχυρή τεχνοκρατική επάρκεια και φιλοευρωπαϊκό προφίλ.
Την ίδια στιγμή, ένα ενδεχόμενο ακροδεξιό καθεστώς στο Παρίσι δύσκολα θα μπορούσε να επιβάλει άμεσα αλλαγή πορείας στην ΕΚΤ, δεδομένης της συλλογικής λήψης αποφάσεων από το 26μελές Διοικητικό Συμβούλιο και της συνθήκης για σταθερότητα τιμών με στόχο πληθωρισμό 2%. Ωστόσο, έμμεσες πιέσεις μέσω επεκτατικών δημοσιονομικών πολιτικών, αυξημένου χρέους και υψηλότερων αποδόσεων ομολόγων θα μπορούσαν να θέσουν σε δοκιμασία την αντοχή της ευρωζώνης και να αναγκάσουν την ΕΚΤ να επανεξετάσει εργαλεία όπως η ποσοτική χαλάρωση.
Η συζήτηση γύρω από τη Λαγκάρντ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αμφισβήτησης της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατ’ επανάληψη επιτεθεί στη Fed και τον Τζερόμ Πάουελ για τις αποφάσεις επιτοκίων.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Λαγκάρντ δείχνει πόσο λεπτή έχει γίνει η γραμμή ανάμεσα στην αναγκαία θεσμική θωράκιση και στην επικίνδυνη πολιτικοποίηση της νομισματικής αρχής. Αν η ΕΚΤ αρχίσει να προσαρμόζει τις κορυφαίες της θέσεις με βάση τον εκλογικό κύκλο μεγάλων κρατών, τότε η ανεξαρτησία της θα διαβρωθεί όχι με θεαματικές συγκρούσεις, αλλά με διαδοχικές «έξυπνες» κινήσεις τακτικής. Για την ευρωζώνη –και χώρες όπως η Ελλάδα που εξαρτώνται από τη σταθερότητα του ευρώ– το πραγματικό διακύβευμα είναι η διατήρηση ενός πλαισίου κανόνων που δεν αλλάζει ανάλογα με το ποιος κερδίζει τις εκλογές στο Παρίσι, στο Βερολίνο ή στην Ουάσιγκτον.
#ΕΚΤ #Lagarde #ευρωζώνη #Γαλλία #ακροδεξιά
