Η συζήτηση για τα «στρατηγικά σημεία ασφυξίας» της Ευρώπης επανέρχεται καθώς κλιμακώνονται οι γεωοικονομικοί ανταγωνισμοί. Το ζήτημα αφορά πλέον όχι μόνο την άμυνα, αλλά και την επιβίωση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η χρήση των ευρωπαϊκών «στρατηγικών σημείων ασφυξίας» (chokepoints) ως γεωοικονομικών εργαλείων– αποτελεί πλέον κεντρικό ζήτημα για τις Βρυξέλλες, υπό το φως της κλιμακούμενης αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας και των διαδοχικών κρίσεων εφοδιασμού.
Τι σημαίνουν τα ευρωπαϊκά «chokepoints»
Με τον όρο «chokepoints» περιγράφονται κρίσιμες υποδομές, τεχνολογίες ή αγορές όπου η Ευρώπη διαθέτει δυσανάλογη ισχύ ή δυνατότητα επιρροής. Αυτά μπορεί να είναι διαύλοι εμπορίου, κανονιστική ισχύς (όπως τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεδομένων και ανταγωνισμού), αλλά και εξαγωγικοί έλεγχοι σε προηγμένες τεχνολογίες, εξοπλισμό ή εξειδικευμένα βιομηχανικά προϊόντα που είναι δύσκολο να υποκατασταθούν.
Στον νέο γεωοικονομικό ανταγωνισμό, μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, χρησιμοποιούν αντίστοιχα εργαλεία –από κυρώσεις και περιορισμούς στην τεχνολογία έως ελέγχους σε πρώτες ύλες– για να προωθήσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα. Η συζήτηση στην Ευρώπη αφορά το αν και πώς θα πρέπει να κινηθεί σε αντίστοιχη κατεύθυνση, χωρίς να υπονομεύσει τη θέση της ως υπέρμαχος του ανοικτού εμπορίου και των πολυμερών κανόνων.
Κίνδυνοι, ευκαιρίες και η ελληνική οπτική
Η «οπλοποίηση» των ευρωπαϊκών chokepoints ενέχει διττό κίνδυνο. Αφενός, μπορεί να προκαλέσει αντίμετρα από εταίρους και ανταγωνιστές, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό πλαίσιο κανόνων. Αφετέρου, απαιτεί υψηλό επίπεδο εσωτερικού συντονισμού, καθώς τα κράτη-μέλη έχουν διαφορετικά επίπεδα έκθεσης σε αγορές όπως η Κίνα, η Ρωσία ή η Μέση Ανατολή.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με κρίσιμη γεωγραφική θέση στις θαλάσσιες οδούς και ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία, η ευρωπαϊκή στρατηγική στα chokepoints δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά άμεσος παράγοντας οικονομικής πολιτικής. Η διαχείριση λιμένων, ενεργειακών υποδομών και logistics αποκτά σαφή γεωπολιτική διάσταση, ενώ η συμμετοχή στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων καθίσταται ζωτικής σημασίας.
Η πρόκληση για την ΕΕ είναι να βρει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των στρατηγικών της συμφερόντων και τη διατήρηση ενός προβλέψιμου, κανoνοκεντρικού περιβάλλοντος για επιχειρήσεις και επενδυτές. Η συζήτηση για τα chokpoints δεν αφορά μόνο την εξωτερική πολιτική, αλλά και τον πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομικής ταυτότητας.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη μπαίνει αναγκαστικά στο παιχνίδι της γεωοικονομικής ισχύος, αλλά χωρίς πρόσβαση στο πλήρες άρθρο της FT, η ουσία είναι ότι αν δεν χαράξει ενιαία στρατηγική για τα δικά της «σημεία ασφυξίας», κινδυνεύει είτε να τα χρησιμοποιούν άλλοι εναντίον της είτε να τα απαξιώσει η ίδια μέσω εσωτερικών αντιφάσεων.
#ΕΕ #γεωοικονομία #εφοδιαστική_αλυσίδα
