Ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας, Καρλ Μπιλντ, καταγγέλλει ότι η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύει τον ΟΗΕ και το σύστημα διεθνούς συνεργασίας. Προειδοποιεί για κίνδυνο αποσύνθεσης της πολυμερούς τάξης σε μια στιγμή κλιμακούμενων εντάσεων με το Ιράν και βαθιών ρωγμών στις διατλαντικές σχέσεις.
Σε μια συγκυρία όπου ο ΟΗΕ βρίσκεται «στο χείλος οικονομικής κατάρρευσης» και η Μέση Ανατολή σε τροχιά νέας κλιμάκωσης, ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας, Καρλ Μπιλντ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της πολιτικής του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στη διεθνή τάξη. Μιλώντας στο France 24, υποστήριξε ότι οι επιλογές της Ουάσινγκτον «διαβρώνουν τον ιστό της παγκόσμιας συνεργασίας» και αποσταθεροποιούν το σύστημα κανόνων που οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
ΟΗΕ σε κρίση, πολυμερής τάξη υπό πίεση
Ο Μπιλντ εστιάζει στον κεντρικό ρόλο του ΟΗΕ ως πυλώνα της μεταπολεμικής διεθνούς αρχιτεκτονικής. Με τον Οργανισμό να αντιμετωπίζει σοβαρή χρηματοδοτική ασφυξία και τις ΗΠΑ να υιοθετούν όλο και πιο επιλεκτική στάση απέναντι σε διεθνείς θεσμούς και συμφωνίες, ο Σουηδός πρώην πρωθυπουργός βλέπει κίνδυνο απονομιμοποίησης του ίδιου του ιδεώδους της πολυμερούς διπλωματίας.
Η κριτική του εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: αμερικανικές πιέσεις προς τον ΟΗΕ, αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών και η τάση της Ουάσινγκτον να προωθεί ad hoc «συμμαχίες προθύμων» αντί για θεσμοθετημένες διαδικασίες. Για τον Μπιλντ, αυτή η στροφή από τον κανόνα στην ισχύ υπονομεύει την προβλεψιμότητα και αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών, ιδίως σε κρίσιμες εστίες έντασης όπως η Μέση Ανατολή.
Η ένταση με το Ιράν και ο ρόλος της Ευρώπης
Την ώρα που η Τεχεράνη βρίσκεται «στο χείλος πιθανών αμερικανικών πληγμάτων» και η Ουάσινγκτον επιδεικνύει στρατιωτική ισχύ με μια «αρμάδα» στην περιοχή, ο Μπιλντ υπογραμμίζει ότι η διαχείριση της κρίσης γίνεται όλο και πιο προσωποπαγής και απρόβλεπτη. Η διπλωματική κουλτούρα των σταδιακών, συλλογικών αποφάσεων αντικαθίσταται από αιφνίδιες ανακοινώσεις και μονομερείς κινήσεις, με άμεσο αντίκτυπο στην περιφερειακή ασφάλεια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να διατηρήσει έναν ρόλο σταθεροποιητικού παράγοντα. Η πρόσφατη έκτακτη σύνοδος κορυφής για την κρίση στη Γροιλανδία και τις διατλαντικές σχέσεις, αλλά και οι διεργασίες γύρω από τη μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, αναδεικνύουν το δίλημμα των Ευρωπαίων: πώς να υπερασπιστούν τη διεθνή νομιμότητα χωρίς να οδηγηθούν σε ανοιχτή ρήξη με την Ουάσινγκτον.
Τι σημαίνει η αποδυνάμωση των κανόνων για μικρές και μεσαίες χώρες
Η προειδοποίηση του Μπιλντ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για μικρές και μεσαίες χώρες, όπως η Σουηδία ή η Ελλάδα, που ιστορικά επωφελούνται από ένα σύστημα σαφών κανόνων και ισχυρών διεθνών θεσμών. Η αποδυνάμωση του ΟΗΕ και η υποχώρηση της πολυμέρειας τις εκθέτει σε έναν κόσμο όπου η ισχύς υπερισχύει του δικαίου, περιορίζοντας τα περιθώρια αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής.
Για την Ευρώπη συνολικά, η ανάλυση του Μπιλντ λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η στρατηγική αυτονομία δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά άμεση ανάγκη σε μια εποχή όπου ο βασικός διατλαντικός εταίρος αμφισβητεί ανοιχτά τους ίδιους τους κανόνες που συνέβαλε να διαμορφωθούν.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Μπιλντ δεν είναι απλώς μια ακόμη κριτική σε έναν αμφιλεγόμενο Αμερικανό πρόεδρο· είναι καμπανάκι ότι η μεταπολεμική τάξη εισέρχεται σε φάση αποδόμησης χωρίς ακόμη να διαφαίνεται πειστικό υποκατάστατο. Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, η επένδυση σε θεσμούς, συμμαχίες και κανόνες δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης.
#ΗΠΑ #Τραμπ #ΟΗΕ #Ευρώπη #ΔιεθνήςΤάξη
