Οι πρώτες μαζικές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν πραγματοποιούνται με ελάχιστη διεθνή συμμετοχή, ανατρέποντας την παράδοση των «συνασπισμών προθύμων». Η αποστασιοποίηση Ευρωπαίων και Αράβων συμμάχων φωτίζει τα όρια της στρατηγικής Τραμπ.
Οι μαζικές αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον στόχων στο Ιράν σηματοδοτούν μια επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, με ένα κρίσιμο όμως χαρακτηριστικό: η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ επιχειρούν σχεδόν μόνοι τους. Η απουσία ευρείας διεθνούς συμμαχίας, όπως σε προηγούμενους πολέμους των ΗΠΑ στην περιοχή, συνιστά ρήξη με δεκαετίες αμερικανικής πρακτικής.
Η επίθεση χωρίς «συνασπισμό προθύμων»
Οι επιθέσεις, που έπληξαν δεκάδες ιρανικούς στόχους με πυραύλους από αμερικανικά πολεμικά πλοία και με αμερικανικά και ισραηλινά μαχητικά, πραγματοποιήθηκαν χωρίς ενεργό στρατιωτική συμμετοχή των παραδοσιακών συμμάχων της Ουάσιγκτον. Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία έσπευσαν να διευκρινίσουν σε κοινή ανακοίνωση ότι δεν συμμετείχαν στην επιχείρηση, παρότι καταδίκασαν το ιρανικό καθεστώς.
Σύμφωνα με αμερικανικές και συμμαχικές πηγές, οι ΗΠΑ προσπάθησαν την τελευταία στιγμή να εξασφαλίσουν χρήση βάσεων και εναέριου χώρου από ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς επιτυχία. Η άρνηση αυτή ανάγκασε την Ουάσιγκτον να στηριχθεί περισσότερο στο ισραηλινό έδαφος, μετα stationίζοντας εκεί μαχητικά F-22 και ιπτάμενα τάνκερ – μια ασυνήθιστη επιλογή, καθώς οι ΗΠΑ συνήθως προσπαθούν να διατηρούν χαμηλό προφίλ στην άμεση ισραηλινή εμπλοκή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την επιχείρηση «μαζική και σε εξέλιξη» και προανήγγειλε ότι θα διαρκέσει «ημέρες, όχι ώρες», με στόχο την ιρανική αεράμυνα, τις υποδομές και την πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η ιρανική αντιαεροπορική άμυνα έχει σε μεγάλο βαθμό εξουδετερωθεί, διευκολύνοντας ενδεχόμενους επόμενους γύρους πληγμάτων.
Ευρωπαίοι και Άραβες σύμμαχοι κρατούν αποστάσεις
Η εικόνα διαφέρει ριζικά από τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, όπου οι ΗΠΑ είχαν στο πλευρό τους δεκάδες χώρες, ή ακόμη και από πιο περιορισμένες επιχειρήσεις, όπως τα πλήγματα στη Συρία το 2018, με συμμετοχή Βρετανίας και Γαλλίας. Αυτή τη φορά, το Λονδίνο αρνήθηκε να παραχωρήσει βάσεις για επιθετικές επιχειρήσεις, περιοριζόμενο στην ενίσχυση της αεράμυνάς του στην περιοχή. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ μίλησε για βρετανικά αεροσκάφη «στον ουρανό» αποκλειστικά για αμυντικές αποστολές.
Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε για «βαριές συνέπειες για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια», αφήνοντας ανοιχτό μόνο ενδεχόμενο ανθρωπιστικής ή αμυντικής στήριξης εταίρων. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον έκανε λόγο για «σοβαρή κλιμάκωση», ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε «βαθιά ανησυχία».
Ακόμη πιο αιχμηρός, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε την επιχείρηση «μονομερή στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ και του Ισραήλ» και μίλησε για μια «πιο αβέβαιη και εχθρική διεθνή τάξη». Από την πλευρά τους, οι αραβικές χώρες –συμπεριλαμβανομένου του Ομάν– είχαν προειδοποιήσει για τον κίνδυνο γενικευμένου πολέμου και επέλεξαν να μην εμπλακούν.
Κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης
Η ιρανική απάντηση ήρθε γρήγορα, με εκτοξεύσεις πυραύλων προς στόχους σε Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ιορδανία – χώρες όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις. Στο Μπαχρέιν, στόχος φέρεται να ήταν η εκεί ναυτική βάση των ΗΠΑ, με βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα να δείχνουν ισχυρή έκρηξη. Αμερικανοί αξιωματούχοι πάντως δηλώνουν ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής αναφορές για απώλειες προσωπικού.
Οι ΗΠΑ, επιδιώκοντας να αυξήσουν τον όγκο πυρών, χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά σε μάχη μονοκατευθυντικά επιθετικά drones παράλληλα με πυραύλους Tomahawk, αναδεικνύοντας την τεχνολογική τους υπεροχή αλλά και την πρόθεση να διεξαγάγουν μια εκστρατεία με περιορισμένη ανθρώπινη έκθεση.
Η επιλογή του Τραμπ να κινηθεί χωρίς θεσμική νομιμοποίηση από τον ΟΗΕ ή τη Γερουσία και χωρίς να οικοδομήσει έναν ευρύ «συνασπισμό προθύμων» παραπέμπει μεν ρητορικά στο Ιράκ του 2003 –με επίκληση μυστικών πληροφοριών και απειλής από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα– αλλά στην πράξη αποτυπώνει μια πιο μοναχική, αμερικανοκεντρική προσέγγιση, που προκαλεί έντονο σκεπτικισμό ακόμη και σε φιλικές κυβερνήσεις.
Σχόλιο 
: Η απουσία ευρείας συμμαχίας δεν μειώνει τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, αλλά υπονομεύει τη διεθνή νομιμοποίηση και αυξάνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο για μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή ανάφλεξη, με άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια και τις αγορές – ζήτημα κρίσιμο και για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
#ΗΠΑ #Ισραήλ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Τραμπ #ΕΕ #Γεωπολιτική
