Η πανδημία του Covid-19 προκάλεσε τη μεγαλύτερη δοκιμασία για τη Fed μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, αναγκάζοντας την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ να κινηθεί με ταχύτητα και πρωτοφανή εργαλεία. Μια «προφορική ιστορία» των γεγονότων φωτίζει τα παρασκήνια των αποφάσεων που σταθεροποίησαν τις αγορές και το δολάριο.
Η κρίση του Covid-19 το 2020 μετατράπηκε σε έναν από τους πιο απότομους και βίαιους οικονομικούς κραδασμούς της σύγχρονης ιστορίας, με τις αγορές να καταρρέουν και τη ρευστότητα να εξαφανίζεται σχεδόν εν μια νυκτί. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) βρέθηκε στο επίκεντρο, υποχρεωμένη να δράσει ως «δανειστής ύστατης προσφυγής» όχι μόνο για τις τράπεζες, αλλά για ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα και, εμμέσως, για την πραγματική οικονομία.
Από το σοκ της πανδημίας στη νομισματική «πυροσβεστική»
Η λεγόμενη «προφορική ιστορία» της κρίσης – μια αφήγηση που βασίζεται σε μαρτυρίες στελεχών της Fed, αξιωματούχων του υπουργείου Οικονομικών, τραπεζιτών και επενδυτών – αναδεικνύει πόσο γρήγορα μετατράπηκε μια υγειονομική απειλή σε συστημικό οικονομικό κίνδυνο. Το πάγωμα της δραστηριότητας, τα lockdowns και η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της πανδημίας οδήγησαν σε μαζικές ρευστοποιήσεις, εκροές από τα ομόλογα και έντονη πίεση στην αγορά εταιρικού χρέους.
Η Fed αντέδρασε με ένα πακέτο μέτρων που, σε ένταση και εύρος, ξεπέρασε ακόμη και την εποχή της κρίσης του 2008. Μείωσε τα επιτόκια σχεδόν στο μηδέν, επανεκκίνησε και διεύρυνε τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης και δημιούργησε ειδικές διευκολύνσεις ρευστότητας για τράπεζες, επιχειρήσεις, ακόμη και για τις αγορές δημοτικών ομολόγων. Η λογική ήταν σαφής: αποτροπή ενός ντόμινο χρεοκοπιών και διατήρηση της εμπιστοσύνης στο δολάριο και στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τα διδάγματα για τις αγορές και τις κεντρικές τράπεζες
Η αφήγηση της κρίσης της Covid-19 γύρω από τη Fed δείχνει ότι τα σύνορα μεταξύ κλασικής νομισματικής πολιτικής και έκτακτης διαχείρισης κρίσεων έχουν πλέον θολώσει. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ κλήθηκε να στηρίξει όχι μόνο τις τράπεζες, αλλά και την αγορά εταιρικών ομολόγων, τα εμπορικά χαρτιά και άλλες «σκιώδεις» πηγές χρηματοδότησης που είχαν γιγαντωθεί την προηγούμενη δεκαετία.
Παράλληλα, η εμπειρία αυτή αναδεικνύει την ισχυρή εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τη Fed: μέσω των swap lines με άλλες κεντρικές τράπεζες, το δολάριο λειτούργησε εκ νέου ως παγκόσμιο καταφύγιο, περιορίζοντας τον κίνδυνο κρίσης ρευστότητας σε αναδυόμενες και ανεπτυγμένες οικονομίες. Ωστόσο, η επιθετική στήριξη είχε και τίμημα, καθώς η υπερβάλλουσα ρευστότητα συνέβαλε, στη συνέχεια, στην άνοδο του πληθωρισμού και στην ανάγκη για απότομες αυξήσεις επιτοκίων τα επόμενα χρόνια.
Για τους Έλληνες και Ευρωπαίους αναγνώστες, η «προφορική ιστορία» της Fed στην κρίση του Covid-19 υπενθυμίζει ότι η σταθερότητα των αγορών και του τραπεζικού συστήματος παραμένει βαθιά διασυνδεδεμένη με τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον. Ταυτόχρονα, ανοίγει τη συζήτηση για το κατά πόσο οι κεντρικές τράπεζες μπορούν επ’ αόριστον να λειτουργούν ως ασπίδες σε κάθε σοκ χωρίς να υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη νομισματική σταθερότητα.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση της Fed στην πανδημία δείχνει την τεράστια ισχύ αλλά και τα όρια της νομισματικής πολιτικής: χωρίς ταχύτητα και τόλμη, οι αγορές θα είχαν εκτροχιαστεί· χωρίς όμως σαφές «έξοδο κινδύνου», ο κίνδυνος νέων φουσκών και πληθωριστικών πιέσεων γίνεται μόνιμο χαρακτηριστικό του συστήματος.
