Η συζήτηση για την «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης στην άμυνα δεν σημαίνει αποσύνδεση από τις ΗΠΑ, αλλά ανασχεδιασμό της διατλαντικής βιομηχανικής συνεργασίας. Παραδείγματα όπως τα F‑35 και τα συστήματα Patriot δείχνουν ότι η συμπαραγωγή μπορεί να ενισχύσει ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή κυριαρχία και την αποτρεπτική ισχύ της Δύσης.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για την άμυνα έχει οξυνθεί, καθώς η ΕΕ επιχειρεί να ενισχύσει την «βιομηχανική κυριαρχία» της, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία απαιτεί άμεσες και μαζικές παραδόσεις οπλικών συστημάτων. Η αντιπαράθεση, όπως αποτυπώθηκε στις δηλώσεις του Εμανουέλ Μακρόν υπέρ προνομιακής μεταχείρισης των ευρωπαϊκών εταιρειών, τροφοδοτεί τον φόβο ότι η Ευρώπη θα απομακρυνθεί από την αμερικανική τεχνολογία, με κίνδυνο καθυστερήσεων και ελλείψεων στην πρώτη γραμμή.
Στρατηγική αυτονομία ή διατλαντική αλληλεξάρτηση;
Το νέο πρόγραμμα εργασίας της Κομισιόν για το 2026, με τίτλο «Η στιγμή της ανεξαρτησίας της Ευρώπης», σηματοδοτεί στροφή προς μια πιο κυρίαρχη ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική. Την ίδια στιγμή, όμως, τόσο το ΝΑΤΟ με την ατζέντα 2030 όσο και ο Οδικός Χάρτης Αμυντικής Ετοιμότητας της ΕΕ έως το 2030 αναγνωρίζουν ότι η αποτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί σε εθνικούς ή αμιγώς ευρωπαϊκούς πόρους, αλλά σε μια βαθιά διατλαντική συνεργασία.
Στελέχη της RTX, μητρικής των Raytheon και Pratt & Whitney, υποστηρίζουν ότι η «ευρωπαϊκή κυριαρχία» και η διατλαντική συνεργασία δεν είναι αντιφατικοί στόχοι. Όπως σημειώνει ο Νταγκ Στίβενσον, αντιπρόεδρος για Ευρώπη και ΝΑΤΟ στη Raytheon, η συμπαραγωγή σε «έμπιστες πλατφόρμες» και κοινές επιχειρησιακές ανάγκες ενισχύει και τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η πραγματικότητα της βιομηχανικής αλληλεξάρτησης είναι ήδη βαθιά: περίπου το 25% των δυνατοτήτων του μαχητικού F‑35 προέρχεται από ευρωπαϊκές εταιρείες, ενώ ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παίζουν κρίσιμο ρόλο και στη συντήρηση του κινητήρα F135 της Pratt & Whitney. Παράλληλα, η RTX διατηρεί πάνω από 21.000 εργαζομένους σε 65 εγκαταστάσεις στην Ευρώπη και συνεργάζεται με περίπου 11.000 προμηθευτές, με δαπάνες 8 δισ. δολαρίων στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα μόνο το 2024.
Συμπαραγωγή, εφοδιαστικές αλυσίδες και αποτροπή
Συγκεκριμένα παραδείγματα δείχνουν πώς η συμπαραγωγή μπορεί να γίνει εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας. Η συνεργασία της Pratt & Whitney με την τσεχική PBS Group για την ανάπτυξη νέας βοηθητικής μονάδας ισχύος (APU) ενισχύει, σύμφωνα με το τσεχικό υπουργείο Άμυνας, την ικανότητα της τοπικής βιομηχανίας και τη «διασφάλιση εφοδιασμού σε συνθήκες κρίσης».
Αντίστοιχα, το αντιαεροπορικό και αντιπυραυλικό σύστημα Patriot, που χρησιμοποιείται από εννέα ευρωπαϊκές χώρες –μεταξύ αυτών Σουηδία, Ισπανία, Ολλανδία, Πολωνία και πλέον Ουκρανία– παράγεται μέσω εκτεταμένου ευρωπαϊκού δικτύου προμηθευτών και κοινοπραξίας της Raytheon με τη γερμανική MBDA Deutschland (COMLOG). Η λογική είναι σαφής: όσο περισσότερη παραγωγική ικανότητα εγκαθίσταται στην Ευρώπη, τόσο ταχύτερα μπορούν να καλυφθούν τα επείγοντα κενά ικανότητας.
Η RTX υποστηρίζει ότι η αποτροπή προϋποθέτει «αξιόπιστες δυνατότητες, παραδιδόμενες με ταχύτητα και κλίμακα». Με δεδομένο ότι η ζήτηση για οπλικά συστήματα υπερβαίνει τη βιομηχανική ικανότητα των ΗΠΑ, η επέκταση παραγωγής και στην Ευρώπη δεν είναι απλώς πολιτική επιλογή, αλλά λειτουργική αναγκαιότητα για το ίδιο το ΝΑΤΟ.
Στο νέο, πιο σκληρό περιβάλλον ασφάλειας, το πραγματικό δίλημμα για την Ευρώπη δεν είναι «κυριαρχία ή συνεργασία», αλλά «ετοιμότητα ή καθυστέρηση». Η συμπαραγωγή και οι ολοκληρωμένες διατλαντικές εφοδιαστικές αλυσίδες προσφέρουν διπλό μέρισμα: ενισχύουν τη βιομηχανική βάση και την απασχόληση στην ήπειρο, ενώ επιταχύνουν την παράδοση κρίσιμων συστημάτων σε μια περίοδο όπου ο χρόνος ισοδυναμεί με ασφάλεια.
Σχόλιο 
: Πίσω από τη ρητορική περί «ευρωπαϊκής κυριαρχίας» διαγράφεται μια πιο πεζή, αλλά κρίσιμη πραγματικότητα: χωρίς αμερικανική τεχνολογία και κεφάλαια, η Ευρώπη δεν μπορεί να κλείσει εγκαίρως τα κενά στην άμυνά της· χωρίς ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση του ΝΑΤΟ. Η διατλαντική αμυντική βιομηχανία εξελίσσεται σε ενιαίο οικοσύστημα, όπου η πολιτική επιλογή δεν είναι η αποσύνδεση, αλλά η διαπραγμάτευση καλύτερων όρων συμμετοχής για την ευρωπαϊκή πλευρά.
#άμυνα #ΝΑΤΟ #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΗΠΑ #αμυντική_βιομηχανία #RTX
