Η εμβάθυνση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η κοινή μεσογειακή ατζέντα Ελλάδας – Ισπανίας κυριάρχησαν στη συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Ισπανό ΥΠΕΞ Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες στη Μαδρίτη. Οι δύο πλευρές συντόνισαν θέσεις για τις μεγάλες γεωπολιτικές εστίες κρίσης, από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έως την Αρκτική και την Υποσαχάρια Αφρική.
Σε μια συγκυρία πολλαπλών γεωπολιτικών κρίσεων, η Αθήνα επιχειρεί να τοποθετήσει την Ελλάδα στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης για τη στρατηγική αυτονομία. Η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στη Μαδρίτη και η συνάντησή του με τον Ισπανό ομόλογό του Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες λειτούργησαν ως πλατφόρμα συντονισμού δύο μεσογειακών χωρών, που διεκδικούν ρόλο διαμορφωτή στην επόμενη ημέρα της ΕΕ.
Κοινό μέτωπο Αθήνας – Μαδρίτης για «Ευρώπη 360 μοιρών»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, εκφράζοντας συλλυπητήρια για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ανδαλουσία, υπογράμμισε ότι η πυκνή διπλωματική επαφή των τελευταίων μηνών –με την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ισπανία και την προηγούμενη παρουσία του Αλμπάρες στην Αθήνα– αποτυπώνει τη δυναμική των ελληνοϊσπανικών σχέσεων. Θύμισε την παράλληλη ιστορική πορεία των δύο χωρών, που βγήκαν από δικτατορίες τη δεκαετία του 1970 και επέλεξαν την ένταξη σε ΕΕ και ΝΑΤΟ, ως υπόβαθρο για μια σύγχρονη, φιλελεύθερη ευρωπαϊκή ταυτότητα.
Κεντρικό σημείο της συζήτησης ήταν η ανάγκη, όπως συμφώνησαν οι δύο ΥΠΕΞ, για ένα «αποφασιστικό άλμα προς τη στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ. Αυτό μεταφράζεται σε μείωση εξαρτήσεων σε ενέργεια, τεχνολογία και άμυνα, αλλά και σε αναβάθμιση της ικανότητας της Ευρώπης να δρα ως γεωπολιτικός πόλος, χωρίς να υπονομεύει τη διατλαντική σχέση. Στο πλαίσιο αυτό, ο Έλληνας ΥΠΕΞ υιοθέτησε τη λογική της «Ευρώπης 360 μοιρών» που έχει παρουσιάσει η ισπανική κυβέρνηση: μια Ένωση που κατανέμει ισότιμα την προσοχή της σε όλες τις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένου του Νότου και της Μεσογείου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη διεύρυνση. Η Αθήνα και η Μαδρίτη συντάσσονται υπέρ της επιτάχυνσης της ενταξιακής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να προαναγγέλλει ότι ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027, η Ελλάδα θα παρουσιάσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής.
Από Ουκρανία και Γάζα έως Αρκτική και Υποσαχάρια Αφρική
Η ατζέντα της συνάντησης ήταν ευρύτερα γεωπολιτική. Ως προς την Ουκρανία, η Ελλάδα επανέλαβε τη σταθερή στήριξη στην εδαφική της ακεραιότητα και τόνισε ότι κάθε ειρηνευτική διαδικασία πρέπει να περιλαμβάνει ενεργό συμμετοχή του Κιέβου, με αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας έναντι μελλοντικών επιθέσεων. Στη Μέση Ανατολή, η Αθήνα στηρίζει το Ψήφισμα 2803 (2025) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το Σχέδιο Ειρήνης των 20 Σημείων για τη Γάζα, χαιρετίζοντας το μερικό άνοιγμα της Ράφα αλλά επισημαίνοντας ότι απαιτούνται περαιτέρω βήματα για την ανθρωπιστική πρόσβαση και την επανένωση οικογενειών.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε επίσης στη συμφωνία μεταξύ συριακής μεταβατικής κυβέρνησης και Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, ως βήμα προς μια χωρίς αποκλεισμούς πολιτική μετάβαση, με διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων των κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των Κούρδων. Για το Ιράν, η Αθήνα ζητεί αποκλιμάκωση και διάλογο, ενώ ως σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, Ελλάδα και Ισπανία αντάλλαξαν απόψεις για την αυξανόμενη σημασία της ασφάλειας στην Αρκτική και το μέλλον της Γροιλανδίας, το οποίο, όπως τόνισε ο Έλληνας ΥΠΕΞ, πρέπει να κριθεί εντός του πλαισίου Δανίας – Γροιλανδίας και με σεβασμό στη συνοχή της Συμμαχίας.
Στην Υποσαχάρια Αφρική, οι δύο χώρες, ως κράτη πρώτης γραμμής στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στο Σαχέλ και στο Σουδάν, όπου οι ανθρωπιστικές κρίσεις τροφοδοτούν μετακινήσεις πληθυσμών. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης συνέδεσε την εικόνα αυτή με την ανάγκη ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής απάντησης στη μεταναστευτική πρόκληση, στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο: δίκαιη κατανομή βαρών, ενίσχυση προστασίας εξωτερικών συνόρων, αποτελεσματικές επιστροφές και ουσιαστική συνεργασία με τρίτες χώρες.
Διατλαντική σχέση, Τραμπ και το όριο της ευρωπαϊκής αυτονομίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η τοποθέτηση του Έλληνα ΥΠΕΞ για την πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και το μέλλον της διατλαντικής σχέσης. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, υπογράμμισε ότι ο μεταπολεμικός κόσμος εδραιώθηκε πάνω στη συνεργασία Ευρώπης – ΗΠΑ και ότι αυτή η σχέση παραμένει κρίσιμη για την παγκόσμια ειρήνη και ευημερία. Εκτίμησε μάλιστα ότι η νέα αμερικανική πολιτική λειτουργεί ως «κίνητρο» για την Ευρώπη να επανεξετάσει θεμελιώδεις ιδέες για το μέλλον και την αυτονομία της.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι η συζήτηση για την ευρωπαϊκή αυτονομία αφορά πρωτίστως τη στρατηγική διάσταση: την ύπαρξη κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού αποτροπής, την περαιτέρω διεύρυνση της Ένωσης και μια αναπτυξιακή πορεία που συνδυάζει ανταγωνιστικότητα με κοινωνική συνοχή και απάντηση σε παγκόσμιες προκλήσεις, όπως η κλιματική κρίση και η επισιτιστική ασφάλεια. Η φιλοδοξία, όπως τη διατύπωσε, είναι μια πιο ανθεκτική και αυτόνομη Ευρώπη, που όμως διατηρεί «σταθερές γέφυρες» με τις ΗΠΑ.
Σε διμερές επίπεδο, οι δύο υπουργοί εξέτασαν τρόπους περαιτέρω ενίσχυσης της οικονομικής συνεργασίας σε εμπόριο, επενδύσεις και ενέργεια, κεφαλαιοποιώντας την επιχειρηματική αποστολή που είχε πραγματοποιηθεί στη Μαδρίτη τον Μάιο. Η σύγκλιση Αθήνας – Μαδρίτης, τόσο στη στρατηγική ευρωπαϊκή ατζέντα όσο και στη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων, ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως αξιόπιστου, μεσογειακού πυλώνα σταθερότητας εντός της ΕΕ.
Σχόλιο 
: Η Αθήνα αξιοποιεί συμμαχίες με χώρες όπως η Ισπανία για να μετατρέψει την «στρατηγική αυτονομία» από σύνθημα σε συγκεκριμένη ευρωπαϊκή ατζέντα, συνδέοντας την ασφάλεια, τη διεύρυνση, τη μετανάστευση και την ενέργεια. Το στοίχημα είναι αν η ΕΕ θα μπορέσει να αυξήσει την ισχύ και την ανθεκτικότητά της χωρίς να ρηγματώσει τον διατλαντικό δεσμό, την ώρα που οι κρίσεις από την Ουκρανία μέχρι τη Γάζα απαιτούν γρήγορες και συνεκτικές αποφάσεις.
#ΕΕ #ΣτρατηγικήΑυτονομία #Γεραπετρίτης #Ισπανία #ΕξωτερικήΠολιτική
