Ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων συρρικνώνεται για δεύτερη συνεχή χρονιά σε πραγματικές τιμές. Η πίεση συγκεντρώνεται στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ η ΕΣΕΕ ζητά στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης.
Σήμα κινδύνου για τη βιωσιμότητα χιλιάδων μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου εκπέμπουν τα στοιχεία του ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ για το 2025. Παρά τη μικρή ονομαστική αύξηση του συνολικού τζίρου, σε πραγματικές τιμές ο κλάδος κατέγραψε νέα συρρίκνωση κατά 0,4%, δεύτερη συνεχόμενη χρονιά υποχώρησης σε έναν από τους βασικότερους εργοδότες της οικονομίας.
Διπλή ταχύτητα στην αγορά και μετατόπιση της κατανάλωσης
Τα στοιχεία σκιαγραφούν μια αγορά δύο ταχυτήτων. Οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής ενίσχυσαν τον πραγματικό τους τζίρο κατά 5,6%, ενώ οι μεσαίες επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση 2,1%. Αντίθετα, το σύνολο των ΜμΕ εμφάνισε πτώση 2,4% σε αποπληθωρισμένες τιμές, με τις μικρές επιχειρήσεις να πλήττονται περισσότερο (-3,9%) και τις πολύ μικρές να υποχωρούν κατά 2,9%.
Σε απόλυτα μεγέθη, ο κύκλος εργασιών στο λιανεμπόριο εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων διαμορφώθηκε το 2025 σε 27,33 δισ. ευρώ, από 26,79 δισ. ευρώ το 2024, δηλαδή αύξηση 545,2 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, πρόκειται για τη χαμηλότερη ονομαστική άνοδο από το 2020, γεγονός που σε περιβάλλον πληθωρισμού μεταφράζεται σε απώλεια πραγματικής αγοραστικής δύναμης.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, υπογραμμίζει ότι η πτώση του κύκλου εργασιών «ταιριάζει» με τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και την επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών, στοιχεία που καταδεικνύουν στενότητα ρευστότητας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση, λόγω συμπιεσμένων εισοδημάτων, όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις –οι οποίες έφτασαν τα 23,63 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9,4%– κατευθύνονται κυρίως στον κλάδο των τροφίμων, αφήνοντας το υπόλοιπο λιανεμπόριο στο περιθώριο.
Αλλαγή καταναλωτικού προτύπου και αίτημα για παρεμβάσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ισχυρή άνοδος κατά 31,7% στην κατηγορία «λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών». Το ΙΝΕΜΥ εκτιμά ότι η στροφή αυτή δεν αποτελεί συνειδητή «πράσινη» επιλογή, αλλά αναγκαστική μετατόπιση προς φθηνότερα και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, ως αντανάκλαση της πίεσης στα διαθέσιμα εισοδήματα.
Στις επιμέρους κατηγορίες, θετικές επιδόσεις σε πραγματικές τιμές είχαν ο αθλητικός εξοπλισμός (+5,7%), οι Η/Υ και περιφερειακά (+5,2%), τα παιχνίδια (+4,7%), τα καλλυντικά (+4,0%) και τα φωτιστικά – έπιπλα (+3,7%). Αντίθετα, σημαντικές απώλειες κατέγραψαν ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός (-10,2%), τα χαλιά και επενδύσεις δαπέδου (-8,7%), καθώς και οι εφημερίδες και γραφική ύλη (-7,5%).
Στην «καρδιά» του παραδοσιακού εμπορίου, ένδυση και υπόδηση, η εικόνα είναι αποθαρρυντική: σε τρέχουσες τιμές, ο τζίρος ένδυσης αυξήθηκε μόλις κατά 0,6% και της υπόδησης μειώθηκε κατά 3,2%, ενώ σε πραγματικές τιμές καταγράφονται πτώσεις 1,8% και 5,6% αντίστοιχα. Περιφερειακά, μόνο η Αττική (+3,6%) και τα Ιόνια Νησιά (+3,0%) ξεχώρισαν θετικά, όταν Νότιο Αιγαίο (-2,4%) και Δυτική Μακεδονία (-2,1%) βρέθηκαν σε βαθύτερη κάμψη.
Ο Σταύρος Καφούνης ζητεί ένα συνεκτικό πλέγμα μέτρων: μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βιώσιμες ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών –μεταξύ άλλων μέσω επαναφοράς των 120 δόσεων– και ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του εμπορίου και καλύτερης διασύνδεσής του με τουρισμό, αγροδιατροφή και βιομηχανία, προκειμένου ο κλάδος να παραμείνει μοχλός ανάπτυξης.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία του 2025 επιβεβαιώνουν ότι το ελληνικό λιανεμπόριο εισέρχεται σε φάση διαρθρωτικής πίεσης: οι μεγάλες αλυσίδες αντέχουν, αλλά η βάση των μικρών καταστημάτων διαβρώνεται, με την κατανάλωση να μετατοπίζεται σε βασικά αγαθά και φθηνότερες λύσεις. Αν δεν υπάρξει στοχευμένη φορολογική και χρηματοδοτική παρέμβαση, ο κίνδυνος να χαθεί κρίσιμο παραγωγικό και κοινωνικό κεφάλαιο –κυρίως στην περιφέρεια– είναι ορατός, με άμεσες επιπτώσεις και στις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
#λιανεμπόριο #ΕΣΕΕ #ΜμΕ #κατανάλωση #τουρισμός
