Η εκρηκτική άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης τροφοδοτεί ελπίδες για νέο κύμα παραγωγικότητας στις ΗΠΑ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτό θα επιτρέψει στη Fed να μειώσει διατηρήσιμα τα επιτόκια χωρίς αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Η συζήτηση για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην αμερικανική οικονομία έχει μετατοπιστεί από τον ενθουσιασμό για τις μετοχές τεχνολογίας σε ένα βαθύτερο, νομισματικό ερώτημα: μπορεί η AI να αυξήσει αρκετά την παραγωγικότητα ώστε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) να μειώσει τα επιτόκια χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη σταθερότητα των τιμών;
Πώς η παραγωγικότητα συνδέεται με τα επιτόκια
Στον πυρήνα του προβληματισμού βρίσκεται ο λεγόμενος «ουδέτερος» ή φυσικός πραγματικός επιτοκιακός συντελεστής, το επίπεδο δηλαδή των επιτοκίων που ούτε επιταχύνει ούτε επιβραδύνει την οικονομία. Αν η AI οδηγήσει σε μόνιμα υψηλότερη παραγωγικότητα, τότε η δυνητική ανάπτυξη των ΗΠΑ αυξάνεται και, θεωρητικά, η οικονομία μπορεί να αντέξει χαμηλότερα ονομαστικά επιτόκια χωρίς να πυροδοτείται πληθωρισμός.
Η παραγωγικότητα εργασίας στις ΗΠΑ είχε υποτονική πορεία την τελευταία δεκαετία, περιορίζοντας τα περιθώρια της Fed να διατηρεί χαλαρή πολιτική. Η υπόσχεση της AI είναι ότι, μέσω αυτοματοποίησης, βελτιστοποίησης διαδικασιών και ανάλυσης δεδομένων, μπορεί να συμπιέσει το κόστος, να αυξήσει την κερδοφορία και να επιτρέψει υψηλότερους μισθούς χωρίς αντίστοιχη αύξηση τιμών.
Για τη Fed, κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι ένα μέρος των σημερινών πληθωριστικών πιέσεων θα μπορούσε να απορροφηθεί από την πλευρά της προσφοράς. Σε αυτό το σενάριο, η κεντρική τράπεζα θα είχε μεγαλύτερο περιθώριο να μειώσει τα επιτόκια από τα τρέχοντα επίπεδα, χωρίς να φοβάται επιστροφή σε πληθωρισμό πάνω από τον στόχο του 2%.
Αβεβαιότητες, κίνδυνοι και ο χρονικός ορίζοντας
Ωστόσο, η ιστορία των τεχνολογικών επαναστάσεων δείχνει ότι τα οφέλη στην παραγωγικότητα εμφανίζονται με σημαντική καθυστέρηση. Η διάχυση της AI σε όλη την οικονομία απαιτεί επενδύσεις σε υποδομές, αναβάθμιση δεξιοτήτων και οργανωτικές αλλαγές στις επιχειρήσεις. Βραχυπρόθεσμα, οι δαπάνες αυτές μπορεί να ασκήσουν ανοδική πίεση σε τιμές και μισθούς, πριν φανούν τα κέρδη αποδοτικότητας.
Επιπλέον, δεν είναι βέβαιο ότι τα οφέλη της AI θα είναι ομοιόμορφα. Αν περιοριστούν σε λίγους κλάδους υψηλής τεχνολογίας, η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ και στη μέση παραγωγικότητα ενδέχεται να αποδειχθεί μικρότερη από τις προσδοκίες. Η Fed δεν μπορεί να βασίσει τη στρατηγική της σε υποθέσεις που δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί από τα πραγματικά μακροοικονομικά στοιχεία.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι υπεύθυνοι νομισματικής πολιτικής παρακολουθούν στενά δείκτες όπως η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο, οι επιχειρηματικές επενδύσεις σε λογισμικό και εξοπλισμό, αλλά και τη συμπεριφορά των μισθών. Αν δουν σταθερή άνοδο παραγωγικότητας με ταυτόχρονη αποκλιμάκωση του δομικού πληθωρισμού, τότε η συζήτηση για χαμηλότερα επιτόκια θα αποκτήσει πιο στέρεη βάση.
Μέχρι τότε, η Fed είναι πιθανό να κινηθεί προσεκτικά, αναγνωρίζοντας μεν το δυναμικό της AI, αλλά αποφεύγοντας να προεξοφλήσει ένα νέο «χρυσό αιώνα» παραγωγικότητας που ίσως δεν υλοποιηθεί στο εύρος και την ταχύτητα που πολλοί αναμένουν.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για το αν η AI θα επιτρέψει στη Fed να μειώσει τα επιτόκια δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά καθοριστικός παράγοντας για το παγκόσμιο κόστος χρήματος. Αν επιβεβαιωθεί ένα διαρκές άλμα παραγωγικότητας στις ΗΠΑ, οι αγορές ομολόγων, τα νομίσματα και οι αναδυόμενες οικονομίες –περιλαμβανομένης της Ελλάδας– θα λειτουργήσουν σε περιβάλλον χαμηλότερων, αλλά πιο «φυσιολογικών» επιτοκίων. Αν όμως η αισιοδοξία για την AI αποδειχθεί πρόωρη, ο κίνδυνος να παραμείνουν τα επιτόκια υψηλά για περισσότερο, με κόστος στην ανάπτυξη και την αποτίμηση των assets, είναι ορατός. Για τους επενδυτές, το δίλημμα είναι σαφές: να στοιχηματίσουν σήμερα στο αφήγημα της παραγωγικότητας ή να απαιτήσουν πρώτα αδιάσειστα στοιχεία από τα μακροοικονομικά δεδομένα.
#τεχνητήΝοημοσύνη #Fed #επιτόκια #παραγωγικότητα #οικονομία
