Ο κρατικός προϋπολογισμός ξεκίνησε το 2026 με ισχυρό ταμειακό πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο όμως αποδεικνύεται σε μεγάλο βαθμό λογιστικό, λόγω ετεροχρονισμών πληρωμών. Τα φορολογικά έσοδα κινούνται ελαφρώς πάνω από τον στόχο, ενώ οι δαπάνες εμφανίζονται τεχνητά μειωμένες.
Τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για τον Ιανουάριο 2026 δείχνουν μια εικόνα εντυπωσιακού πρωτογενούς πλεονάσματος, η οποία όμως «ξεφουσκώνει» όταν αφαιρεθούν οι ετεροχρονισμοί πληρωμών. Το μήνα Ιανουάριο τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 6,207 δισ. ευρώ, 1,2% πάνω από τον στόχο, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα σε ταμειακή βάση έφτασε τα 3,510 δισ. ευρώ έναντι στόχου 1,751 δισ. ευρώ.
Το «φουσκωμένο» πρωτογενές πλεόνασμα και η πραγματική εικόνα
Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το συνολικό πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού σε ταμειακή βάση ανήλθε σε 2,287 δισ. ευρώ, πολύ υψηλότερα από τον στόχο των 543 εκατ. ευρώ και σαφώς βελτιωμένο έναντι του πλεονάσματος των 758 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο 2025.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν αντανακλά πλήρως την πραγματική δημοσιονομική απόδοση. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους επισημαίνει ότι στο αποτέλεσμα του Ιανουαρίου ενσωματώνονται σημαντικοί ετεροχρονισμοί πληρωμών: μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της γενικής κυβέρνησης ύψους 1,272 δισ. ευρώ και επενδυτικές δαπάνες ύψους 379 εκατ. ευρώ μεταφέρθηκαν χρονικά, χωρίς να επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους.
Αφαιρώντας αυτές τις μετατοπίσεις, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση περιορίζεται σε μόλις 108 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Με άλλα λόγια, ο προϋπολογισμός κινήθηκε ουσιαστικά «ίσα βάρκα – ίσα νερά» με τον σχεδιασμό, χωρίς ουσιαστική παραγωγή νέου δημοσιονομικού χώρου για πρόσθετες παροχές.
Φορολογικά έσοδα, Εγνατία Οδός και επενδυτικές δαπάνες
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν στα 6,136 δισ. ευρώ, μόλις 0,5% ή 33 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Τα έσοδα από φόρους στα 6,207 δισ. ευρώ υπερέβησαν τον στόχο κατά 71 εκατ. ευρώ, ένδειξη ήπιας αλλά όχι εκρηκτικής δυναμικής στην πλευρά των εισπράξεων. Τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 139 εκατ. ευρώ, ελαφρώς πάνω από τον στόχο των 130 εκατ. ευρώ.
Ιδιαίτερη τεχνική επίδραση είχαν οι συναλλαγές που σχετίζονται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η οποία κυρώθηκε με τον νόμο 5260/2025. Ποσό 306 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ 24% στο τίμημα της συναλλαγής αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Δημόσιο και καταγράφηκε στα «Φόροι», για να επιστραφεί ισόποσα και στη συνέχεια να ξανακαταγραφεί ως «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών». Η διπλή αυτή κίνηση δεν αλλάζει ουσιαστικά το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, αλλά επηρεάζει τα επιμέρους μεγέθη εσόδων και επιστροφών.
Στο σκέλος των δαπανών, ο κρατικός προϋπολογισμός δαπάνησε 3,850 δισ. ευρώ, 1,710 δισ. ευρώ κάτω από τον στόχο των 5,560 δισ. ευρώ και 1,383 δισ. ευρώ λιγότερα από τον Ιανουάριο 2025. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στον ετεροχρονισμό μεταβιβάσεων προς Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλους φορείς της γενικής κυβέρνησης. Οι πληρωμές τακτικού προϋπολογισμού ήταν χαμηλότερες κατά 1,331 δισ. ευρώ από τον στόχο, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες περιορίστηκαν στα 427 εκατ. ευρώ, 379 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο και 309 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από πέρυσι.
Το ΓΛΚ υπενθυμίζει ότι στην αρχή κάθε οικονομικού έτους οι φορείς δίνουν προτεραιότητα στην εξόφληση απλήρωτων υποχρεώσεων προηγούμενων ετών και στην κάλυψη πολυετών δεσμεύσεων, γεγονός που συχνά δημιουργεί στρεβλώσεις στη μηνιαία εικόνα.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία Ιανουαρίου δείχνουν ότι το «μαξιλάρι» του προϋπολογισμού δεν ενισχύεται ουσιαστικά, καθώς το υπερπλεόνασμα είναι κυρίως προϊόν αναβολής δαπανών. Η ήπια υπέρβαση στα φοροέσοδα και η τεχνική επίδραση της Εγνατίας Οδού υποδεικνύουν ότι η κυβέρνηση δεν έχει άνεση για γενναιόδωρες παροχές χωρίς κίνδυνο εκτροχιασμού των στόχων, ειδικά αν επιμείνουν οι πιέσεις σε ΦΠΑ και τελωνειακά έσοδα.
#προϋπολογισμός #φορολογικάΈσοδα #πρωτογενέςΠλεόνασμα #δημόσιαΟικονομικά
