Περισσότερα από 3.000 αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία και πρατήρια του κλάδου έκλεισαν στην Ελλάδα μέσα σε μόλις 30 μήνες, σύμφωνα με την Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (Ε.ΕΠ.Α.Ζ.). Ο κλάδος κάνει λόγο για συνθήκες «αφανισμού», με διπλάσιο ενεργειακό κόστος σε σχέση με το 2020, εκρηκτικές ανατιμήσεις πρώτων υλών και καταιγισμό νέων ρυθμιστικών υποχρεώσεων.
Η παραδοσιακή γειτονιάτικη επιχείρηση –ο φούρνος και το ζαχαροπλαστείο– βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κρίσης βιωσιμότητας, όπως περιγράφει σε σκληρή ανακοίνωσή της η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (Ε.ΕΠ.Α.Ζ.). Μέσα στους τελευταίους 30 μήνες, πάνω από 3.000 επιχειρήσεις του κλάδου έχουν κατεβάσει ρολά, με την Ένωση να προειδοποιεί ότι οι αντοχές επιχειρηματιών και εργαζομένων «τελειώνουν».
Ενεργειακό σοκ, ακριβές πρώτες ύλες και ρυθμιστική καταιγίδα
Σύμφωνα με την Ε.ΕΠ.Α.Ζ., από την περίοδο της πανδημίας και μετά, οι βασικές πρώτες ύλες έχουν καταγράψει ανατιμήσεις από 100% έως και 400%. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης, όπως υποστηρίζεται, έχει απορροφηθεί από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, με μόνο περιορισμένο ποσοστό να μετακυλίεται στις τελικές τιμές, προκειμένου να προστατευθεί ο καταναλωτής σε μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης.
Ακόμη πιο επιβαρυντικό εμφανίζεται το ενεργειακό κόστος: το 2022 έφτασε έως και να τετραπλασιαστεί, ενώ σήμερα παραμένει σταθερά περίπου διπλάσιο σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα του 2020. Για έναν κλάδο με έντονη ενεργειακή κατανάλωση –φούρνοι, ψυγεία, παραγωγικές εγκαταστάσεις– η εξέλιξη αυτή «απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα» των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η Ένωση καταγγέλλει ότι την τελευταία πενταετία έχει επιβληθεί μια «βροχή» νέων ψηφιακών, φορολογικών, εργασιακών και περιβαλλοντικών υποχρεώσεων: από το myDATA, τις διασυνδέσεις φορολογικών μηχανισμών και POS, έως την ψηφιακή κάρτα εργασίας, τα ψηφιακά δελτία αποστολής, τις νέες πλατφόρμες αδειοδότησης, τις υποχρεωτικές ασφαλίσεις καταστημάτων και εξοπλισμού και την πιστοποίηση προσωπικού στην εστίαση.
Το κόστος αγοράς, διασύνδεσης και συντήρησης λογισμικών, σε συνδυασμό με τα βαριά πρόστιμα που φτάνουν τις 10.000–20.000 ευρώ, δημιουργεί –όπως σημειώνεται– ένα περιβάλλον όπου ακόμη και η απλή παρακολούθηση των κανονιστικών αλλαγών είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ενδεικτικά, μόνο για τη διασύνδεση POS–ταμειακών δημοσιεύθηκαν 17 αποφάσεις και εγκύκλιοι, ενώ μέσα στο 2024 εκδόθηκαν συνολικά 1.476 αποφάσεις και 50 νόμοι.
Η Ελλάδα «πρωταθλήτρια» πολυπλοκότητας και τα αιτήματα του κλάδου
Η Ε.ΕΠ.Α.Ζ. επικαλείται το Global Index Complexity 2025 του TMS Group, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη μεταξύ 79 χωρών ως το πιο περίπλοκο ρυθμιστικό περιβάλλον για τη διατήρηση επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται ότι πάνω από 25 διαφορετικές υπηρεσίες διενεργούν αλληλεπικαλυπτόμενους ελέγχους, συντηρώντας ένα δυσκίνητο γραφειοκρατικό σύστημα και μια συνεχή πηγή προστίμων.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις που έσπευσαν να εγγραφούν έγκαιρα στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Άσκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων OpenBusiness, παρά την παράταση της υποχρέωσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, διαπιστώνουν –σύμφωνα με την Ένωση– ότι αντί για διευκολύνσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με «μπαράζ ελέγχων» για μια υποχρέωση που τυπικά δεν ισχύει ακόμη για το σύνολο της αγοράς.
Στο ήδη επιβαρυμένο τοπίο προστίθεται η έλλειψη «ικανοποιητικού αριθμού ποιοτικού προσωπικού», που οδηγεί σε υψηλή ανακύκλωση εργαζομένων και περαιτέρω αύξηση του εργατικού κόστους, το οποίο έχει ήδη ενισχυθεί από τις συνεχείς αυξήσεις μισθών.
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, η Ε.ΕΠ.Α.Ζ. καταθέτει δέσμη προτάσεων: ανακήρυξη της αρτοποιίας–ζαχαροπλαστικής ως προστατευόμενου κλάδου με αναγνώριση της πολιτισμικής και κοινωνικής του διάστασης, απλοποίηση και εξορθολογισμό του νομοθετικού πλαισίου, «γενναία» ρύθμιση στήριξης έναντι του ενεργειακού κόστους, καθώς και επανασχεδιασμό περιβαλλοντικών μέτρων, όπως το ειδικό τέλος για τα πλαστικά μίας χρήσης.
Η Ένωση καταλήγει με έκκληση προς τους αρμόδιους να ακούσουν αυτή τη φορά τις προτάσεις της, «προτού η αγορά μας διαλυθεί εντελώς», υπογραμμίζοντας ότι το αρτοζαχαροπλαστείο «πρέπει να προστατευτεί για να μείνει ζωντανό».
Σχόλιο 
: Ο κλάδος των αρτοζαχαροπλαστείων λειτουργεί ως ευαίσθητος δείκτης για τις μικρές επιχειρήσεις: εκεί όπου συμπυκνώνονται ενεργειακό σοκ, ρυθμιστική υπερφόρτωση και έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Αν δεν υπάρξει στοχευμένη αποσυμπίεση κόστους και απλοποίηση κανόνων, τα 3.000 λουκέτα μπορεί να είναι μόνο η αρχή μιας βαθύτερης αποψίλωσης της μικρής λιανικής τροφίμων.
#αρτοποιία #ζαχαροπλαστεία #λουκέτα #ενέργεια #μικρές_επιχειρήσεις
