Η αμερικανική χημική βιομηχανία Corteva σταματά την παραγωγή του Enlist Duo, ενός ιδιαίτερα αμφιλεγόμενου ζιζανιοκτόνου που συνδυάζει παράγωγο του Agent Orange με γλυφοσάτη και έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολυετών δικαστικών μαχών. Η απόφαση θεωρείται σημαντική νίκη για περιβαλλοντικές οργανώσεις, αλλά η χρήση του βασικού συστατικού 2,4-D συνεχίζεται σε άλλο προϊόν της εταιρείας, κρατώντας ζωντανή τη σύγκρουση γύρω από τα φυτοφάρμακα νέας γενιάς.
Η χημική εταιρεία-κολοσσός Corteva ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την παραγωγή του Enlist Duo, ενός ζιζανιοκτόνου που περιβαλλοντικές οργανώσεις στις ΗΠΑ χαρακτηρίζουν εδώ και χρόνια «τοξικό κοκτέιλ». Το προϊόν συνδυάζει δύο εξαιρετικά αμφιλεγόμενες δραστικές ουσίες: το 2,4-D, χημικό συστατικό του διαβόητου Agent Orange που χρησιμοποιήθηκε ως αποφυλλωτικό στον πόλεμο του Βιετνάμ, και τη γλυφοσάτη, από τα πλέον διαδεδομένα αλλά και πιο αμφισβητούμενα ζιζανιοκτόνα παγκοσμίως.
Τέλος σε μια δεκαετία δικαστικών μαχών – αλλά όχι στο 2,4-D
Το Enlist Duo είχε εγκριθεί από την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) για χρήση σε καλλιέργειες καλαμποκιού, σόγιας και γενετικά τροποποιημένου βαμβακιού και ψεκαζόταν ετησίως σε περίπου 4,5 εκατ. στρέμματα αγρών. Παρά τους κινδύνους από τον συνδυασμό των δύο ουσιών, η EPA είχε εγκρίνει το προϊόν δύο φορές, προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις από οργανώσεις πολιτών και επιστημονικούς φορείς.
Η απόφαση της Corteva έρχεται μετά από πάνω από δέκα χρόνια δικαστικών διενέξεων και εκστρατειών πίεσης για την απαγόρευσή του. Η Kristina Sinclair, νομική σύμβουλος του Center for Food Safety (CFS), ενός από τους βασικούς ενάγοντες, τόνισε ότι οι υπερασπιστές του περιβάλλοντος «γιορτάζουν αυτή την εξέλιξη ως νίκη», υπογραμμίζοντας πως «το διατροφικό μας σύστημα δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει κατακλυστεί από αυτό το τοξικό κοκτέιλ».
Παρά την απόσυρση του Enlist Duo, η Corteva συνεχίζει να διαθέτει το Enlist One, ένα άλλο ζιζανιοκτόνο που βασίζεται στο 2,4-D. Για το προϊόν αυτό εκκρεμεί ξεχωριστή δικαστική υπόθεση, με το CFS να ζητά την ακύρωση της έγκρισής του. Το 2,4-D έχει χαρακτηριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως «πιθανώς καρκινογόνο», ενώ συνδέεται με μη-Χότζκιν λέμφωμα, γενετικές ανωμαλίες, αναπνευστικά προβλήματα, Πάρκινσον και αναπαραγωγικές βλάβες.
Επικρίσεις για την EPA και συστημικές αδυναμίες στη ρύθμιση φυτοφαρμάκων
Η υπόθεση φωτίζει και τον ρόλο της EPA, η οποία κατηγορείται ότι προτάσσει τη γρήγορη έγκριση φυτοφαρμάκων έναντι της ουσιαστικής προστασίας της δημόσιας υγείας και της βιοποικιλότητας. Το Enlist Duo εγκρίθηκε αρχικά το 2014, χωρίς –σύμφωνα με τους ενάγοντες– να έχει προηγηθεί η υποχρεωτική διαβούλευση βάσει του νόμου για τα απειλούμενα είδη. Ομοσπονδιακό δικαστήριο ακύρωσε την έγκριση το 2020, ωστόσο η EPA επανέγκρινε το προϊόν το 2022 για επταετή χρήση, στηριζόμενη σε εκτιμήσεις κινδύνου που, κατά τους επικριτές, υποτιμούσαν δραματικά την πραγματική έκθεση.
Ο Nathan Donley, διευθυντής περιβαλλοντικής υγείας στο Center for Biological Diversity, έκανε λόγο για βαθιά προβληματική νοοτροπία στο τμήμα φυτοφαρμάκων της EPA. Όπως ανέφερε, κάθε φορά που τα δικαστήρια εντοπίζουν κενά, η υπηρεσία «αναζητά απλώς τον ταχύτερο τρόπο να ξαναεγκρίνει το προϊόν», αντί να επανεξετάσει ουσιαστικά τη διαδικασία της. Παράλληλα, η χρήση 2,4-D θεωρείται ότι απειλεί εκατοντάδες απειλούμενα είδη – από πεταλούδες και πουλιά μέχρι ψάρια και μεγάλα θηλαστικά – ενώ κατηγορείται ότι συμβάλλει στην εμφάνιση νέων «υπερζιζανίων» ανθεκτικών στα φυτοφάρμακα, αυξάνοντας περαιτέρω την εξάρτηση των αγροτών από χημικές λύσεις.
Σχόλιο 
: Η απόσυρση του Enlist Duo δείχνει ότι η συνδυασμένη πίεση δικαστηρίων, επιστημονικών φορέων και κοινωνίας των πολιτών μπορεί να ανατρέψει ακόμη και στρατηγικά προϊόντα δισεκατομμυρίων. Ωστόσο, η συνέχιση της χρήσης του 2,4-D και η αδυναμία της ρυθμιστικής αρχής να αλλάξει φιλοσοφία αποδεικνύουν ότι η «μάχη των φυτοφαρμάκων» μόλις ξεκινά, με σοβαρές προεκτάσεις για την αγροτική πολιτική, την υγεία και τις επενδύσεις στον κλάδο των αγροχημικών.
#Corteva #ζιζανιοκτόνα #AgentOrange #γλυφοσάτη #EPA #περιβάλλον #υγεία
