Η Σουηδία, έχοντας ήδη εγκαταλείψει τη στρατιωτική της ουδετερότητα με την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ανοίγει τώρα τη συζήτηση για εγκατάλειψη της κορόνας και υιοθέτηση του ευρώ. Το δίλημμα δεν αφορά πια μόνο τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, αλλά τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό πυρήνα ισχύος σε ένα περιβάλλον σύγκρουσης μεγάλων δυνάμεων.
Η συζήτηση για την ένταξη της Σουηδίας στην Ευρωζώνη επανέρχεται με ένταση, αυτή τη φορά όχι ως τεχνοκρατικό ερώτημα νομισματικής πολιτικής, αλλά ως στρατηγική επιλογή ισχύος. Μετά την ένταξη στο ΝΑΤΟ το 2024 και την εγκατάλειψη δύο αιώνων στρατιωτικής ουδετερότητας, η Στοκχόλμη εξετάζει αν το τελευταίο μεγάλο σύμβολο οικονομικής κυριαρχίας – η κορόνα – εξακολουθεί να αποτελεί πλεονέκτημα ή μετατρέπεται σε ευαλωτότητα.
Από την κορόνα-«μαξιλάρι» στη γεωπολιτική ασφάλεια
Η Σουηδία είναι μέλος της ΕΕ από το 1995 και νομικά δεσμευμένη να υιοθετήσει το ευρώ όταν πληροί τα κριτήρια. Ωστόσο, μετά την εισαγωγή του κοινού νομίσματος το 1999, επέλεξε να παραμείνει εκτός, στηριζόμενη στην κορόνα ως εργαλείο ευελιξίας και απορρόφησης σοκ μέσω της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Το δημοψήφισμα του 2003 κατέγραψε σαφή απόρριψη του ευρώ, με περίπου 56% κατά, και οι κυβερνήσεις σεβάστηκαν την ετυμηγορία.
Έκτοτε, το περιβάλλον έχει αλλάξει δραματικά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η άνοδος της Κίνας και η επιδείνωση των διατλαντικών σχέσεων υπό τον Ντόναλντ Τραμπ αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια τάξη. Η Σουηδία ήδη απάντησε στρατιωτικά με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ· τώρα καλείται να απαντήσει και νομισματικά. Παρότι από τις 20 Ιανουαρίου 2025, όταν ανέλαβε ο Τραμπ, η κορόνα έχει ενισχυθεί πάνω από 25% έναντι του δολαρίου, η ανησυχία επικεντρώνεται στο τι θα συμβεί σε μια επόμενη κρίση, όταν ένα μικρό, ελεύθερα κυμαινόμενο νόμισμα μπορεί να γίνει στόχος έντονης μεταβλητότητας.
Η ανάλυση του Swedish Free Enterprise Foundation, υπό τον Λαρς Κάλμφορς – ο οποίος το 2003 ήταν επιφυλακτικός – αποτυπώνει αυτή τη μετατόπιση: τα εμπορικά οφέλη για τα μέλη της Ευρωζώνης εκτιμώνται πλέον ως μεγαλύτερα, ενώ τα πλεονεκτήματα της ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής εμφανίζονται μειωμένα.
Οφέλη, κίνδυνοι και πολιτικά εμπόδια
Πάνω από το 60% του εμπορίου αγαθών της Σουηδίας κατευθύνεται προς την υπόλοιπη ΕΕ. Η υιοθέτηση του ευρώ θα εξάλειφε τον συναλλαγματικό κίνδυνο και την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις, ενισχύοντας την προβλεψιμότητα και μειώνοντας το κόστος συναλλαγών. Σε πολιτικό επίπεδο, θα σηματοδοτούσε πλήρη ένταξη στον ευρωπαϊκό πυρήνα αποφάσεων, σε μια στιγμή που η ΕΕ επιχειρεί να διαμορφώσει πιο συνεκτική απάντηση στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων.
Από την άλλη πλευρά, η απώλεια της κορόνας θα σήμαινε εγκατάλειψη της ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής και του «μαξιλαριού» της κυμαινόμενης ισοτιμίας, που μέχρι σήμερα βοηθούσε την εξαγωγική οικονομία στις κρίσεις. Υπάρχει επίσης ο φόβος έκθεσης σε ένα περιβάλλον δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη που ξεπερνά το 80% του ΑΕΠ, όταν η Σουηδία βρίσκεται περίπου στο 33%.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει πολιτικό και κοινωνικό. Παρά τη βελτίωση των στάσεων, περίπου τα δύο τρίτα των πολιτών εξακολουθούν να αντιτίθενται στο ευρώ και ένα νέο δημοψήφισμα θεωρείται σχεδόν αναπόφευκτο για να υπάρξει νομιμοποίηση. Το Μετριοπαθές Κόμμα του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον δηλώνει υπέρ, αλλά διστάζει να ανοίξει μέτωπο, οι Σοσιαλδημοκράτες δεν έχουν ξεκάθαρη θέση, ενώ οι Σουηδοί Δημοκράτες είναι κάθετα αντίθετοι.
Τεχνικά, η μετάβαση κρίνεται διαχειρίσιμη: η Σουηδία πληροί τα περισσότερα κριτήρια, θα πρέπει να ενταχθεί στον ERM II για τουλάχιστον δύο χρόνια, ενώ η πλήρης διαδικασία εκτιμάται σε περίπου τέσσερα έτη. Η σχεδόν πλήρης μετάβαση σε οικονομία χωρίς μετρητά περιορίζει τα πρακτικά κόστη αλλαγής νομίσματος.
Στον πυρήνα, όμως, το ερώτημα είναι στρατηγικό: θέλει η Σουηδία να παραμείνει μια ευέλικτη αλλά περιφερειακή νομισματική οντότητα ή να μοιραστεί πλήρως την ευρωπαϊκή νομισματική κυριαρχία ως τίμημα για περισσότερη συλλογική ισχύ και ασφάλεια;
Σχόλιο 
: Η σουηδική συζήτηση προαναγγέλλει την επόμενη φάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: η νομισματική επιλογή δεν θα κρίνεται πλέον με στενά μακροοικονομικά κριτήρια, αλλά με όρους γεωπολιτικής ισχύος, πρόσβασης στα κέντρα αποφάσεων και αντοχής απέναντι σε έναν όλο και πιο κατακερματισμένο κόσμο. Όσο οι ΗΠΑ εμφανίζονται λιγότερο προβλέψιμες, τόσο το ευρώ μετατρέπεται από τεχνικό εργαλείο σε στρατηγικό αγκυροβόλιο.
#Σουηδία #ευρώ #Ευρωζώνη #γεωπολιτική
