Τα οριστικά στοιχεία Ιανουαρίου δείχνουν «τρύπα» σε ΦΠΑ και ΕΦΚ, με το πρωτογενές πλεόνασμα να στηρίζεται κυρίως σε ετεροχρονισμούς δαπανών. Η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού φουσκώνει τεχνητά την εικόνα των εσόδων.
Μικρότερο από όσο έδειχναν τα προσωρινά στοιχεία αποδεικνύεται το πραγματικό δημοσιονομικό «μαξιλάρι» του Ιανουαρίου, καθώς τα οριστικά δεδομένα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναδεικνύουν σοβαρή υστέρηση στα φορολογικά έσοδα, κυρίως στον ΦΠΑ και στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης. Παρά το εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα, η υπέρβαση έναντι του στόχου περιορίζεται σε μόλις 109 εκατ. ευρώ όταν αφαιρεθούν οι λογιστικοί ετεροχρονισμοί.
Η «τρύπα» στους έμμεσους φόρους και ο ρόλος των μπλόκων
Τα καθαρά φορολογικά έσοδα, εξαιρουμένης της λογιστικής εγγραφής από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, διαμορφώθηκαν σε 5,812 δισ. ευρώ, χαμηλότερα κατά 324 εκατ. ευρώ ή 5,3% έναντι του στόχου. Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται στους έμμεσους φόρους που συνδέονται με την ενέργεια και τα καύσιμα, όπου η ζήτηση και ο εκτελωνισμός προϊόντων φαίνεται να επηρεάστηκαν από τους αποκλεισμούς δρόμων και τελωνείων τον Δεκέμβριο.
Ο ΦΠΑ, αν και εμφανίζεται συνολικά αυξημένος λόγω της εγγραφής 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας, στην πραγματικότητα παρουσιάζει «καθαρή» υστέρηση 49 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, όπου τα έσοδα περιορίστηκαν στα 393 εκατ. ευρώ, υπολείπονται δηλαδή κατά 154 εκατ. ευρώ των προβλέψεων. Απώλειες καταγράφονται επίσης στους φόρους ακίνητης περιουσίας (-8 εκατ. ευρώ) και στους φόρους εισοδήματος (-43 εκατ. ευρώ), με τη μείωση να προέρχεται κυρίως από τα νομικά πρόσωπα και τους λοιπούς φόρους εισοδήματος.
Πλεόνασμα στηριγμένο σε περικοπές και ετεροχρονισμούς
Τυπικά, το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού τον Ιανουάριο εμφανίζει πλεόνασμα 2,288 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για 543 εκατ. ευρώ και πλεονάσματος 758 εκατ. ευρώ πέρυσι. Το πρωτογενές αποτέλεσμα, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, εκτινάσσεται στα 3,511 δισ. ευρώ, σχεδόν διπλάσιο του στόχου (1,751 δισ. ευρώ) και πολύ υψηλότερο από τα 1,980 δισ. ευρώ του Ιανουαρίου 2025.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική αν δεν ληφθούν υπόψη οι ετεροχρονισμοί στις δαπάνες. Η κυβέρνηση μετέθεσε μεταβιβάσεις προς φορείς της γενικής κυβέρνησης ύψους 1,272 δισ. ευρώ, καθώς και επενδυτικές πληρωμές 379 εκατ. ευρώ, μειώνοντας τεχνητά τις δαπάνες του μήνα. Έτσι, οι συνολικές δαπάνες περιορίστηκαν στα 3,851 δισ. ευρώ, πολύ κάτω από τον στόχο των 5,560 δισ. ευρώ και μειωμένες κατά 1,382 δισ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.
Το Υπουργείο επισημαίνει ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε ταμειακή βάση δεν ταυτίζεται με το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς δεν περιλαμβάνει τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα λοιπά νομικά πρόσωπα. Εξαιρώντας τους ετεροχρονισμούς, η πραγματική υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα περιορίζεται σε 109 εκατ. ευρώ, ενώ τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού μόλις που ξεπερνούν τον στόχο κατά 35 εκατ. ευρώ.
Η Εγνατία Οδός και τα μηνύματα για τη συνέχεια
Καίριο ρόλο στην εικόνα των εσόδων παίζει η ολοκλήρωση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των κάθετων αξόνων της για 35 χρόνια. Από αυτήν προήλθαν 306 εκατ. ευρώ ΦΠΑ, τα οποία αποδόθηκαν και επιστράφηκαν, καθώς και ισόποση εγγραφή στις «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών». Χωρίς αυτές τις λογιστικές κινήσεις, τα φορολογικά έσοδα θα ήταν εμφανώς ασθενέστερα.
Το μήνυμα των στοιχείων Ιανουαρίου είναι διττό: από τη μία, η δημοσιονομική πειθαρχία επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω συγκράτησης και μεταφοράς δαπανών, από την άλλη, η πραγματική δυναμική των φορολογικών εσόδων –ιδίως των έμμεσων φόρων που αποτυπώνουν τη ζήτηση– εμφανίζει ρωγμές. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων υποχρεώσεων και επενδυτικών αναγκών, η εξάρτηση από one-off έσοδα (όπως οι παραχωρήσεις) και τεχνικές μεταθέσεις δαπανών δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια σταθερή διεύρυνση της φορολογικής βάσης και της οικονομικής δραστηριότητας.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση κερδίζει χρόνο με ετεροχρονισμούς και έσοδα παραχωρήσεων, αλλά η υστέρηση σε ΦΠΑ και ΕΦΚ δείχνει ότι η πραγματική οικονομία «φρενάρει». Αν δεν ενισχυθεί η κατανάλωση και η επενδυτική δραστηριότητα, η επίτευξη των φιλόδοξων στόχων του προϋπολογισμού θα καταστεί ολοένα δυσκολότερη.
#φορολογικά_έσοδα #ΦΠΑ #ΕΦΚ #προϋπολογισμός #ΕγνατίαΟδός
