Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Σταμπ, ένας από τους πιο έμπειρους «αναγνώστες» του Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρώπη, χαιρετίζει την πιο ήπια ρητορική της Ουάσινγκτον, αλλά προειδοποιεί ότι οι αμερικανικές προτεραιότητες έχουν μετατοπιστεί μόνιμα. Η Ευρώπη, όπως λέει, βρίσκεται πλέον τρίτη στη λίστα των στρατηγικών στόχων των ΗΠΑ.
Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Σταμπ έστειλε ψύχραιμο αλλά σαφές μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: η σημερινή αμερικανική «ήπια στροφή» προς την Ευρώπη αφορά κυρίως τον τόνο και όχι την ουσία της πολιτικής.
Η νέα ιεράρχηση προτεραιοτήτων της Ουάσινγκτον
Ο Σταμπ, δηλωμένος διατλαντιστής και προσωπικός γνώριμος του Ντόναλντ Τραμπ, υπενθύμισε ότι η αλλαγή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική είναι ήδη κωδικοποιημένη στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, όπου οι πιο αιχμηρές διατυπώσεις στοχεύουν ακόμη και παραδοσιακούς συμμάχους στην Ευρώπη.
Κατά τον Φινλανδό πρόεδρο, η προσέγγιση της Ουάσινγκτον δομείται πάνω σε δύο άξονες: ιδεολογικό και ιεραρχικό. «Ο ένας είναι ιδεολογικός, πολύ MAGA, και ο δεύτερος είναι το America First», σημείωσε, περιγράφοντας μια Αμερική που βλέπει τον εαυτό της πρωτίστως ως δύναμη του Δυτικού Ημισφαιρίου και του Ινδο-Ειρηνικού και μόνο τρίτον ως ευρωπαϊκό εταίρο.
Ο Σταμπ ερμήνευσε την ομιλία του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στο Μόναχο –όπου τονίστηκαν οι κοινές χριστιανικές αξίες και η ιστορική συγγένεια με την Ευρώπη– ως προσπάθεια αποκλιμάκωσης μετά τη σκληρή ρητορική του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς έναν χρόνο πριν. Ωστόσο, επισήμανε ότι πίσω από τον πιο «φιλικό» λόγο, η ουσία παραμένει: η Ουάσινγκτον περιμένει από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος στη συμβατική άμυνα, ενώ η ίδια εστιάζει σε Δυτικό Ημισφαίριο και Ασία.
Η διατλαντική σχέση αλλάζει μορφή, όχι κατ’ ανάγκη κατεύθυνση
Παρά την κριτική του, ο Σταμπ δεν μιλά για ρήξη αλλά για αναδιάταξη ρόλων. Υπενθύμισε ότι η στρατιωτική συνεργασία Φινλανδίας–ΗΠΑ προηγήθηκε της ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ και σήμερα βρίσκεται «στο καλύτερο επίπεδο που υπήρξε ποτέ». Τόνισε ότι για τις ΗΠΑ είναι στρατηγικό συμφέρον να υπάρχουν ισχυρές αμυντικές δυνατότητες στη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία, δηλαδή στο βόρειο μέτωπο της Συμμαχίας.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας παραδέχθηκε ότι «η θερμοκρασία στη διατλαντική σχέση έπεσε» μετά τις πιο συμφιλιωτικές παρεμβάσεις Ρούμπιο και τις διαβεβαιώσεις του Αμερικανού πρέσβη στο ΝΑΤΟ Ματ Γουίτακερ ότι «οι Αμερικανοί δεν φεύγουν». Όμως, όπως υπογράμμισε, οι Ευρωπαίοι οφείλουν να κατανοήσουν και να προσαρμοστούν στη νέα αμερικανική ιεράρχηση, χωρίς αυταπάτες για επιστροφή στο παλιό μοντέλο εξάρτησης.
Η ανάγνωση του Σταμπ συμπυκνώνει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή ανησυχία: ότι η εποχή της αυτόματης αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας τελειώνει και η ήπειρος καλείται να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, οικονομικά, βιομηχανικά και στρατιωτικά.
Σχόλιο 
: Το μήνυμα Σταμπ είναι διπλό: η Ουάσινγκτον δεν εγκαταλείπει την Ευρώπη, αλλά δεν πρόκειται και να επιστρέψει στον ρόλο του «αυτόματου εγγυητή» που γνώρισε η μεταψυχροπολεμική γενιά. Για την ΕΕ –και για χώρες όπως η Ελλάδα– αυτό μεταφράζεται σε επιτακτική ανάγκη για επιτάχυνση της αμυντικής ολοκλήρωσης, της βιομηχανικής συνεργασίας και της στρατηγικής αυτονομίας, πριν οι γεωπολιτικές ισορροπίες παγιωθούν εις βάρος της ηπείρου.
#ΗΠΑ #Φινλανδία #ΝΑΤΟ #διατλαντικές_σχέσεις #ευρωπαϊκή_άμυνα
