Ο Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ διαβεβαίωσε από το Μόναχο ότι οι ΗΠΑ «δεν φεύγουν» από την Ευρώπη, την ώρα που η διατλαντική συμμαχία δοκιμάζεται όσο ποτέ. Πίσω από τον καθησυχαστικό τόνο, όμως, κρύβεται μια σαφής απαίτηση: η Ευρώπη να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο της συμβατικής άμυνας.
Σε μια προσπάθεια να κατευναστεί η αυξανόμενη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ότι «οι Αμερικανοί δεν φεύγουν» ούτε από την Ευρώπη ούτε από τη Συμμαχία. Η τοποθέτηση έρχεται σε μια περίοδο έντονων τριγμών στις διατλαντικές σχέσεις και φόβων για πιθανή αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο.
Καθησυχαστικός τόνος, σκληρό μήνυμα
Οι δηλώσεις του Γουίτακερ έγιναν λίγες ώρες μετά την παρέμβαση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος επίσης προσπάθησε να διαβεβαιώσει τους Ευρωπαίους ότι η Ουάσινγκτον δεν σκοπεύει να «τους εγκαταλείψει», ούτε να αποσύρει δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες από την ήπειρο. Σύμφωνα με πρόσφατα μηνύματα της αμερικανικής πλευράς, η δύναμη των περίπου 80.000 στρατιωτών που σταθμεύουν στην Ευρώπη αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερή.
Ωστόσο, πίσω από τον πιο ήπιο τόνο, ο Γουίτακερ έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς τους Ευρωπαίους συμμάχους: ήρθε η ώρα να αναλάβουν πολύ μεγαλύτερο βάρος για τη δική τους συμβατική άμυνα. «Χρειαζόμαστε την Ευρώπη, που αποτελείται από πολύ πλούσιες και επιτυχημένες χώρες, να αναλάβει την ευθύνη της συμβατικής άμυνας» τόνισε, εξηγώντας ότι αυτό θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να επικεντρωθούν σε άλλες προκλήσεις και απειλές σε άλλες περιοχές του πλανήτη, πάντα σε συνεργασία με συμμάχους.
Στρατηγική ανακατανομή ρόλων και ευρωπαϊκή καχυποψία
Η στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ υπήρξε διαχρονικά επικριτική, με τον Αμερικανό πρόεδρο να καταγγέλλει επανειλημμένα τις ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες πολλών κρατών-μελών, τη στάση τους στο ουκρανικό και τη συνολική τους δέσμευση στην ίδια τους την άμυνα. Πέρυσι, ο τότε αντιπρόεδρος Τζ. Ντι. Βανς είχε επιτεθεί σκληρά στις ευρωπαϊκές αξίες, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κλίμα.
Η φετινή «στροφή» σε πιο συμφιλιωτική ρητορική στο Μόναχο δεν έχει πείσει πλήρως την Ευρώπη. Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, προωθεί τη δημιουργία αυτόνομης δύναμης 100.000 στρατιωτών της Ένωσης, ως ασφαλιστική δικλείδα σε περίπτωση μελλοντικής αμερικανικής αποστασιοποίησης. Η κίνηση αυτή αντανακλά τον βαθύ στρατηγικό φόβο ότι η σημερινή αμερικανική στάση μπορεί να αλλάξει απότομα, αφήνοντας την Ευρώπη εκτεθειμένη.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που στηρίζονται τόσο στη νατοϊκή αποτροπή όσο και στην ευρωπαϊκή άμυνα, η συζήτηση αυτή είναι κρίσιμη: η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο εξαρτάται από τη διατήρηση της αμερικανικής παρουσίας, αλλά και από την πραγματική ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων, πέρα από διακηρύξεις.
Σχόλιο 
: Το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι διπλό: οι ΗΠΑ μένουν, αλλά όχι όπως πριν. Η Ευρώπη καλείται να πληρώσει περισσότερα, να επενδύσει σε βιομηχανική και στρατιωτική ισχύ και να πάψει να θεωρεί δεδομένη την αμερικανική ομπρέλα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι κάθε ευρώ στην άμυνα και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία.
#ΗΠΑ #ΝΑΤΟ #Ευρώπη #Άμυνα #Μόναχο
