Μεγάλη βρετανική μελέτη προειδοποιεί ότι η υποχώρηση της τηλεργασίας και της υβριδικής εργασίας απειλεί να εκτοπίσει άτομα με αναπηρία από την αγορά. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η πρόσβαση σε εργασία από το σπίτι είναι συχνά η διαφορά ανάμεσα στην απασχόληση και την ανεργία.
Η στροφή πολλών εργοδοτών στη Βρετανία προς την υποχρεωτική επιστροφή στο γραφείο έχει σοβαρές παρενέργειες για τα άτομα με αναπηρία. Διετής έρευνα του Work Foundation του Πανεπιστημίου Λάνκαστερ, που θεωρείται η μεγαλύτερη μελέτη για την εμπειρία τηλεργασίας και υβριδικής εργασίας ατόμων με αναπηρία στο Ηνωμένο Βασίλειο, καταγράφει ανησυχητική επιδείνωση των προοπτικών απασχόλησής τους.
Καθοριστικός ρόλος της τηλεργασίας για τους εργαζόμενους με αναπηρία
Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες σε δείγμα άνω των 1.200 ατόμων εργασιακής ηλικίας με αναπηρία δήλωσαν ότι η δυνατότητα εργασίας από το σπίτι είναι «απαραίτητη» ή «πολύ σημαντική» όταν αναζητούν νέα θέση. Σχεδόν οι μισοί (46%) επιθυμούν να εργάζονται αποκλειστικά εξ αποστάσεως, με τις γυναίκες και τους φροντιστές με αναπηρία να εμφανίζουν ακόμη ισχυρότερη προτίμηση στην πλήρη τηλεργασία.
Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι η τηλεργασία δεν είναι μόνο ζήτημα ευκολίας, αλλά ουσιαστικός παράγοντας υγείας και παραγωγικότητας. Το 64% όσων εργάζονται πλήρως εξ αποστάσεως δηλώνουν ότι αυτό το μοντέλο βελτιώνει τη σωματική τους υγεία, έναντι μόλις 31% μεταξύ όσων δουλεύουν από το σπίτι λιγότερο από τις μισές ημέρες. Παρόμοια εικόνα προκύπτει και για την ψυχική υγεία, την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και την απόδοση.
Αγορά εργασίας σε αντίθετη τροχιά με τις ανάγκες
Παρά τα οφέλη, η αγορά κινείται αντίθετα. Ανάλυση στοιχείων αγγελιών της πλατφόρμας Adzuna δείχνει ότι το 2024-25 μόλις μία στις 23 αγγελίες (4,3%) αφορούσε πλήρως εξ αποστάσεως εργασία, δηλαδή σχεδόν το μισό ποσοστό σε σχέση με την περίοδο αιχμής της πανδημίας 2020-21 (8,7%). Η ανάπτυξη των υβριδικών θέσεων φαίνεται επίσης να έχει σταθεροποιηθεί, με μόνο μία στις επτά αγγελίες (13,5%) να προσφέρει υβριδικό μοντέλο.
Ταυτόχρονα, τα επίσημα στοιχεία για την απασχόληση είναι ιδιαίτερα δυσοίωνα: το ποσοστό ανεργίας μεταξύ ατόμων με αναπηρία ανέρχεται σε 9,2% – διπλάσιο από τον γενικό μέσο όρο 4,4%. Σε απόλυτους αριθμούς, 547.000 άτομα με αναπηρία είναι άνεργα, αυξημένα κατά 110.000 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Η άνοδος της ανεργίας είναι ταχύτερη για τα άτομα με αναπηρία από ό,τι για τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Πολιτικές προκλήσεις και ευρύτερες προεκτάσεις
Η επικεφαλής ερευνήτρια Πόλα Χόλαντ υπογραμμίζει ότι η διεύρυνση της τηλεργασίας μετά την πανδημία βελτίωσε αισθητά την εργασιακή εμπειρία πολλών ατόμων με αναπηρία, όμως η τάση υποχρεωτικής επιστροφής στα γραφεία μειώνει δραστικά τις ευκαιρίες πλήρους τηλεργασίας. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως καταγράφεται σε μαρτυρίες εργαζομένων με σκλήρυνση κατά πλάκας, η δυνατότητα εργασίας από το σπίτι είναι προϋπόθεση για να παραμείνουν στην αγορά εργασίας.
Η πρόσφατη έκθεση της Βουλής των Λόρδων καλεί την κυβέρνηση να δώσει προτεραιότητα στην τηλεργασία και την υβριδική εργασία ως εργαλεία αύξησης της απασχόλησης ατόμων με αναπηρία. Η μελέτη αναδεικνύει ότι μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό (1,6%) των ερωτηθέντων θέλει να σταματήσει εντελώς την εργασία από το σπίτι, ενώ η πλειονότητα αναζητά τουλάχιστον 3-4 ημέρες εβδομαδιαίας τηλεργασίας.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η τηλεργασία θεσμοθετήθηκε ουσιαστικά στην πανδημία αλλά ήδη υποχωρεί, τα ευρήματα λειτουργούν ως έγκαιρη προειδοποίηση: η άκριτη επιστροφή στο «γραφείο πλήρους απασχόλησης» κινδυνεύει να ενισχύσει τις ανισότητες και να αποκλείσει από την παραγωγή χιλιάδες άτομα με χρόνια νοσήματα ή αναπηρίες.
Σχόλιο 
: Η μείωση των θέσεων τηλεργασίας δεν είναι απλώς εργασιακή τάση, αλλά πολιτική επιλογή με σαφή κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Για τις κυβερνήσεις που δηλώνουν ότι θέλουν να αυξήσουν την απασχόληση, η τηλεργασία πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μόνιμη ράμπα πρόσβασης στην αγορά εργασίας για τα άτομα με αναπηρία και όχι ως προσωρινό «προνόμιο» της πανδημίας.
#τηλεργασία #αναπηρία #αγορά_εργασίας #ΗνωμένοΒασίλειο #υβριδική_εργασία
